Aneurin Bevan
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
15 listopada 1897 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
6 lipca 1960 |
Minister zdrowia | |
Okres |
od 3 sierpnia 1945 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Aneurin_Bevan_statue_Cardiff_20050707.jpg/220px-Aneurin_Bevan_statue_Cardiff_20050707.jpg)
Aneurin „Nye” Bevan (ur. 15 listopada 1897 w Tredegar, zm. 6 lipca 1960 w Chesham) – walijski i brytyjski polityk, członek Partii Pracy i przedstawiciel jej lewego skrzydła. Minister w rządach Clementa Attleego, jako minister zdrowia odpowiedzialny za utworzenie Narodowej Służby Zdrowia (National Health Service).
Życiorys
Był synem górnika Davida Bevana. W wieku 13 lat opuścił szkołę i rozpoczął pracę w miejscowej kopalni Tytryst. Rychło wstąpił do związku zawodowego górników z południowej Walii. W wieku 19 lat stanął na czele lokalnej gałęzi tego związku. W 1919 r. uzyskał stypendium na Central Labour College w Londynie. Po powrocie w rodzinne strony w 1921 r. dowiedział się, że stracił pracę. Bevan pozostawał bezrobotny do 1924 r., kiedy to znalazł pracę w kopalni Bedwellty. Jednak 10 miesięcy później zamknięto tę kopalnię i Bevan ponownie został bez pracy. W lutym 1925 r. zmarł jego ojciec. W 1926 r. młodszy Bevan rozpoczął pracę w urzędzie związku zawodowego.
Podczas strajku generalnego w 1926 r. był jednym z przywódców strajku w południowej Walii[1].
W 1928 r. Bevan został wybrany członkiem rady hrabstwa Monmouthshire. W 1929 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Ebbw Vale[1]. W 1934 r. poślubił Jennie Lee. W 1936 r. rozpoczął pracę w redakcji Tribune. W marcu 1939 r. został wydalony z Partii Pracy za agitację na rzecz utworzenia Frontu Ludowego. W listopadzie tego roku został jednak na powrót przyjęty do partii. Był krytykiem pokojowej polityki Neville’a Chamberlaina, pozostał również w opozycji wobec rządu wojennego Winstona Churchilla[2].
Po zwycięstwie Partii Pracy w wyborach 1945 r. Bevan otrzymał stanowisko ministra zdrowia. Już w 1946 r. doprowadził do uchwalenia National Health Service Act[1], który wszedł w życie w 1948 r. i który stworzył w Wielkiej Brytanii publiczną służbę zdrowia. Bevan działał również na obszarze odbudowy kraju po zniszczeniach wojennych.
W 1951 r. otrzymał stanowisko ministra pracy i służby narodowej, ale zrezygnował już po kilku miesiącach w proteście przeciwko budżetowi oszczędności zaproponowanemu przez kanclerza skarbu Hugh Gaitskella (wprowadzenie opłat za wybrane usługi w służbie zdrowia)[1].
Przez kolejne lata Bevan stał się liderem lewego skrzydła partii (tzw. Bevanites)[1], postulujących m.in. jednostronne rozbrojenie nuklearne Wielkiej Brytanii. W 1954 r. Bevan przegrał z Gaitskellem wybory na skarbnika partii. Po rezygnacji Attlee'ego ze stanowiska lidera laburzystów w 1955 r. Bevan wystartował w wyborach na nowego lidera, ale przegrał z Gaitskellem. Otrzymał jednak stanowisko opozycyjnego ministra ds. kolonii, a w 1956 r. został ministrem spraw zagranicznych w gabinecie cieni. Na tym stanowisku krytykował zaangażowanie Wielkiej Brytanii w kryzys sueski. W tym samym roku został skarbnikiem Partii Pracy.
W 1959 r., mimo zaawansowanego stadium raka, Bevan został wybrany wiceprzewodniczącym Partii Pracy[1]. Zmarł jednak już rok później.
Publikacje
- Why Not Trust The Tories?, 1944, opublikowane pod pseudonimem „Celticus”
- In Place of Fear, 1952
Przypisy
Bibliografia
- Alan Palmer: Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Magnum, 1998. ISBN 83-85852-28-X.
- John Campbell, Nye Bevan and the Mirage of British Socialism, 1987
- Michael Foot, Aneurin Bevan, t. I-II, 1962/1974
Linki zewnętrzne
- Never Again! Aneurin Bevan, Housing and Harold Hill. haroldhill.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-26)].
- Biografia na stronach BBC
- Aneurin Bevan and the foundation of the NHS. sochealth.co.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-12)].
- Biografia na Spartacus Educational
- ISNI: 0000000108813506, 0000000368548315
- VIAF: 27045294
- LCCN: n81015366
- GND: 118658697
- NDL: 00520026
- LIBRIS: zw9cggfh14n0wcc
- BnF: 12421794w, 125901322
- SUDOC: 033342679
- NLA: 35018240
- NKC: jn20000720026
- BNE: XX856637
- NTA: 071563385
- BIBSYS: 90328522
- CiNii: DA06624290
- Open Library: OL1823573A
- PLWABN: 9810632952705606
- NUKAT: n02725843
- OBIN: 30740
- J9U: 987007258770005171
- LIH: LNB:Br4i;=Bx
- Brytyjscy parlamentarzyści 1929–1931
- Brytyjscy parlamentarzyści 1931–1935
- Brytyjscy parlamentarzyści 1935–1945
- Brytyjscy parlamentarzyści 1945–1950
- Brytyjscy parlamentarzyści 1950–1951
- Brytyjscy parlamentarzyści 1951–1955
- Brytyjscy parlamentarzyści 1955–1959
- Brytyjscy parlamentarzyści 1959–1964
- Urodzeni w 1897
- Walijscy politycy
- Zmarli w 1960
- Politycy Partii Pracy (Wielka Brytania)
- Brytyjscy samorządowcy