Ukwap dwupienny
Ukwap dwupienny, kocanka czerwona (Antennaria dioica (L.) Gaertn.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Rośnie w całej Europie, na dużej części Azji i w Ameryce Północnej (na Alasce)[3]. W wielu krajach jest uprawiana. W Polsce rośnie na terenie całego kraju[4].
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
ukwap dwupienny | ||
Nazwa systematyczna | |||
Antennaria dioica (L.) Gaertn. Fruct. sem. pl. 2:410. 1791 | |||
Synonimy | |||
|
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Roślina owzniesionych łodygach, wysokości do 20 cm. Wytwarza płożące się rozłogi.
- Liście
- Dolne łopatkowate, górne równowąskie. Na górnej stronie są ciemnozielone, na dolnej srebrzystobiałe, pokryte kutnerem.
- Kwiaty
- Zebrane w koszyczkach. Koszyczki kwiatowe zebrane na szczycie pędu. Mają barwne i połyskujące listki okrywy koloru czerwono-różowego lub srebrzystobiałego. Ukwap dwupienny jest wyjątkiem w rodzinie astrowatych, gdyż występuje u niego dwupienność; kwiaty męskie i żeńskie występują na innych roślinach. Koszyczki z kwiatami żeńskimi są większe.
Biologia i ekologia
edytujBylina, chamefit. W Polsce występuje na suchych stanowiskach (lasy sosnowe, piaszczyste łąki i nieużytki), wrzosowiska. Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Nardo-Callunetea[5]. Okres kwitnienia przypada na miesiące maj-czerwiec. Liczba chromosomów 2n = 28[6].
Zastosowanie
edytuj- Uprawiana jest jako roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty kwiatowe i do ogrodów skalnych. Może być też rośliną okrywową. Wysuszone kwiatostany używane są do suchych bukietów.
- Jest też rośliną leczniczą – koszyczki kwiatowe używane są przy leczeniu chorób wątroby.
Odmiany
edytujOprócz typowej formy uprawiane są również odmiany ozdobne, np:
- 'Rosea' o głęboko różowych koszyczkach kwiatowych
- 'Australis' o srebrzystoszarych łodygach i białych kwiatach
Uprawa
edytujRoślina jest w pełni mrozoodporna (strefy mrozoodporności 5-9), może rosnąć w pełnym słońcu lub w półcieniu. Wymaga wilgotnej i przepuszczalnej gleby. Rozmnaża się przez nasiona lub podział.
Zagrożenia i ochrona
edytujGatunek umieszczony na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia)[7].
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Antennaria dioica na Flora of China [dostęp 2014-01-17].
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
Bibliografia
edytuj- Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966
- Geoffrey Burnie i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- BioLib: 41252
- EoL: 467918
- EUNIS: 152770
- Flora of China: 200023149
- Flora of North America: 200023149
- FloraWeb: 448
- GBIF: 5385604
- identyfikator iNaturalist: 51893
- IPNI: 30111520-2
- ITIS: 36728
- NCBI: 49054
- Plant Finder: 277133
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-134033
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30111520-2
- Tela Botanica: 5011
- identyfikator Tropicos: 2700047
- USDA PLANTS: ANDI3
- CoL: 66XCZ