Rada gminy
Rada gminy (w gminach miejskich: rada miasta; w gminach miejsko-wiejskich: rada miejska) – organ stanowiący i kontrolny gminy. W Polsce do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy[a], o ile ustawy nie stanowią inaczej (domniemanie kompetencji rady).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/III_sesja_Rady_m.st_Warszawy_Sala_Warszawska_PKiN_2018.jpg/300px-III_sesja_Rady_m.st_Warszawy_Sala_Warszawska_PKiN_2018.jpg)
W gminach mających do 20 000 mieszkańców rada gminy jest wybierana w jednomandatowych okręgach wyborczych, a w pozostałych (w tym miastach na prawach powiatu) stosuje się ordynację proporcjonalną.
Kadencja rady gminy trwa 5 lat, licząc od dnia wyboru[1] (w latach 1990–2017 trwała 4 lata).
Na czele rady stoi przewodniczący oraz, w liczbie od 1 do 3, wiceprzewodniczący. Istnieje możliwość odwołania rady gminy przez wyborców.
Rozpatrywaniem skarg dotyczących zadań lub działalności danej rady gminy zajmuje się wojewoda[2].
Właściwości
edytujDo właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy.
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy[3]:
- uchwalanie statutu gminy
- ustalanie wynagrodzenia wójta, stanowienie o kierunkach jego działania i przyjmowanie sprawozdań z jego działalności
- powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy, który jest głównym księgowym budżetu – na wniosek wójta
- uchwalanie budżetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu i podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium z tego tytułu
- uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
- uchwalanie programów gospodarczych
- ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki
- podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach
- podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy przekraczających zakres zwykłego zarządu i dotyczących:
- zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości, ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy
- emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez wójta
- zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów
- ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez wójta w roku budżetowym
- zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustalaną corocznie przez radę gminy
- tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich
- określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta
- tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek
- ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez wójta w roku budżetowym
- określanie wysokości sumy, do której wójt może samodzielnie zaciągać zobowiązania
- podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia zadań, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
- podejmowanie uchwał w sprawach współdziałania z innymi gminami oraz wydzielanie na ten cel odpowiedniego majątku
- podejmowanie uchwał w sprawach współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw oraz przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych
- podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1693), a także wznoszenia pomników
- nadawanie honorowego obywatelstwa gminy
- podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów
- stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.
W miastach na prawach powiatu rada miasta pełni ponadto funkcje rady powiatu[4]. Należy zauważyć, że komisja bezpieczeństwa i porządku nie jest jej komisją.
Rada gminy wybiera wójta bezwzględną większością głosów w obecności przynajmniej połowy radnych, jeżeli w wyborach zgłoszono jednego kandydata i ten nie zdobył więcej niż połowy głosów albo jeśli nie zgłoszono kandydatów na ten urząd[5].
Liczba radnych
edytujW skład rady wchodzą radni w liczbie:
- 15 w gminach do 20 000 mieszkańców
- 21 w gminach do 50 000 mieszkańców
- 23 w gminach do 100 000 mieszkańców
- 25 w gminach do 200 000 mieszkańców
oraz po trzech na każde dalsze rozpoczęte 100 000 mieszkańców, nie więcej jednak niż czterdziestu pięciu radnych[6]. Wyjątkowo w Warszawie radnych jest 60.
Nazewnictwo
edytujUstawa mówi, że jeżeli siedziba rady gminy znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, rada nosi nazwę rady miejskiej[7] – przykłady: Rada Miejska w Łodzi, Rada Miejska w Kłodzku.
W obowiązującej do końca 2010 Instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych[8] Prezes Rady Ministrów przyjął, że w odniesieniu do gmin wiejskich używany będzie zwrot rada gminy, w gminach miejsko-wiejskich rada miejska (z użyciem „w”), a w gminach miejskich rada miasta – przykłady: Rada Gminy Kłodzko, Rada Miejska w Krotoszynie, Rada Miasta Krakowa.
Odwołanie
edytujZgodnie z ustawą z dnia 15 września 2000 roku o referendum lokalnym dopuszcza się odwołanie organu stanowiącego gminy na wniosek co najmniej 10% uprawnionych mieszkańców gminy w drodze referendum lokalnego[9].
Aby referendum w sprawie odwołania rady gminy było ważne, należy w nim wziąć udział nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze rady gminy[10].
Możliwe jest odwołanie rady gminy przez Sejm, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, jeżeli rada dopuści się powtarzającego się naruszenia Konstytucji lub ustaw. W przypadku rozwiązania rady gminy, Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej wyznacza osobę, która będzie pełniła jej funkcję do czasu jej ponownego wyboru[11].
Podstawa prawna
edytujStatus rady gminy reguluje ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym.
Historia
edytujPo odzyskaniu przez Polskę niepodległości rady gminne utworzono (inicjalnie na terenie byłego Królestwa Polskiego) 13 grudnia 1918[12], natomiast dekret o samorządzie miejskim, wchodzący w życie 22 lutego 1919, określił działania gmin miejskich[13].
Zobacz też
edytujUwagi
edytuj- ↑ W przypadku miasta na prawach powiatu także powiatu.
Przypisy
edytuj- ↑ Art. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 130).
- ↑ Art. 229 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000)
- ↑ Art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40)
- ↑ Art. 92. ust. 1. ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 528)
- ↑ Art. 482 § 2 i 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1277, z późn. zm.)
- ↑ Art. 17 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
- ↑ Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
- ↑ Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz.U. z 1999 r. nr 112, poz. 1319)
- ↑ Art. 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1317)
- ↑ Art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 roku o referendum lokalnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1317)
- ↑ Art. 96 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40)
- ↑ Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1918, nr 2, poz. 14
- ↑ [Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1919, nr 14, poz. 157 Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1918, nr 2, poz. 14]