Linderniowate
Linderniowate (Linderniaceae Borsch et al.) – rodzina roślin należąca do rzędu jasnotowców (Lamiales). Do rodziny zalicza się 19[2]–20[3] rodzajów z 255 gatunkami, z czego większość należy do rodzajów Vandellia (55), Torenia (51), Crepidorhopalon (30) i lindernia Lindernia (30). Przedstawiciele tej rodziny występują głównie w strefie międzyzwrotnikowej, najbardziej zróżnicowane są na kontynentach amerykańskich. We florze Polski jedynym przedstawicielem tej rodziny jest lindernia mułowa (Lindernia procumbens)[4]. Wiele roślin z tej rodziny związanych jest z siedliskami wodnymi[5].
![]() Lindernia mułowa | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina |
linderniowate |
Nazwa systematyczna | |
Linderniaceae Borsch, K. Müll. & Eb. Fisch. Pl. Biol. (Stuttgart) 7: 76. 28 Jan 2005 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Starr_070906-8990_Torenia_fournieri.jpg/220px-Starr_070906-8990_Torenia_fournieri.jpg)
Znaczenie użytkowe mają rośliny uprawiane jako ozdobne, zwłaszcza z rodzaju Torenia. Niektóre gatunki uprawiane są także jako rośliny akwariowe[5]
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Rośliny zielne osiągające zwykle niewielkie rozmiary, od efemerydów do półkrzewów. Zwykle o łodydze kanciastej, czworobocznej[2].
- Liście
- Naprzeciwległe, pojedyncze, u nasady zwykle zrosłe, całobrzegie lub piłkowane. Użyłkowanie liścia czasem dłoniaste[2].
- Kwiaty
- Zwykle pojedynczo wyrastające w kątach liści[2] lub w gronach[5]. Kielich zrosłodziałkowy. Korona kwiatu grzbiecista, dwuwargowa, z gruczołowatymi włoskami wewnątrz. Pręciki 4, wygięte, często dolna para różna od górnej[2], czasem dwa pręciki wykształcone jako prątniczki. Słupek powstaje z dwóch owocolistków[5].
- Owoce
- Torebki[2]. Nasiona ze szczątkowym bielmem[5].
Systematyka
edytujRodzina ta wyróżniona i opisana została dopiero w XXI wieku, po lepszym poznaniu filogenezy jasnotowców[2]. Dawniej przedstawicieli zaliczano do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae) i babkowatych (Plantaginaceae). Jako odrębna rodzina wyróżniana jest w najnowszych systemach: APG III z 2009 i APG IV z 2016, system Reveala z 2008, Angiosperm Phylogeny Website Petera Stevensa, system Thorna[6].
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[2]
jasnotowce |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział na rodzaje[3]
- Artanema D.Don
- Bampsia Lisowski & Mielcarek
- Bonnaya Link & Otto
- Catimbaua L.P.Félix, Christenh. & E.M.Almeida
- Craterostigma Hochst.
- Crepidorhopalon Eb.Fisch.
- Hartliella Eb.Fisch.
- Hemiarrhena Benth.
- Isabelcristinia L.P.Félix, Christenh. & E.M.Almeida
- Lindernia Allioni – lindernia
- Linderniella Eb.Fisch., Schäferh. & Kai Müll.
- Micranthemum Michaux – mikrantemum
- Picria Lour.
- Pierranthus Bonati
- Schizotorenia T.Yamaz.
- Scolophyllum T.Yamaz.
- Stemodiopsis Engl.
- Torenia L.
- Vandellia L.
- Yamazakia W.R.Barker, Y.S.Liang & Wannan
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-15] (ang.).
- ↑ a b Linderniaceae Borsch, Kai Müll. & Eb.Fisch.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ a b c d e David J. Mabberley , Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 530, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
- ↑ James L. Reveal: Concordance of Family Names. University of Maryland, Plantsystematics.org. [dostęp 2010-04-06]. (ang.).