gul
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/1rightarrow.png/15px-1rightarrow.png)
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr
[biguhêre]Zayenda mê ya binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | gul | gul |
Îzafe | gula | gulên |
Çemandî | gulê | gulan |
Nîşandera çemandî | wê gulê | wan gulan |
Bangkirin | gulê | gulino |
Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | gulek | gulin |
Îzafe | guleke | guline |
Çemandî | gulekê | gulinan |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Flower_poster_2.jpg/220px-Flower_poster_2.jpg)
gul mê
- (riwek) giyayên kulîlkdar, giyayên bikulîlk,
giyayên ku kulîlk pê ve şên dibin.- Mane li dorê cema
Hin gulê bo'enber in
Hin di şîrîn esmer in — (Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640)
- Mane li dorê cema
- (Reşwî) Dendikeke bo xwarinê.
- (Nimûneyekê bide) (biguhêre)
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Têkilî
[biguhêre]Hin cûnên gulan
[biguhêre]Bide ber
[biguhêre]Qafiye
[biguhêre]Gotinên pêşiyan
[biguhêre]- gul be gula biharê li bin darê çinarê
- gul bê bîn nabe
- gul bê istirî nabin, rind bê kêmasî nabin
- gul bê qisûr nabin
- gul bû, baran hat şil bû
- gul dan kerê ku bêhn bike, kerê gul xwar
- gul ew gul bû, baran jî lê hat şil bû
- gul hene gula winda dikin, kulin jî hene kula winda dikin
- gul heye gula winda dikê, kul heye kula winda dikê
- gul jî bi istirî ne
- gul jî di zibil de şîn dibin
- gul li gulê dinêre, sor dibe
- gula ber derîya şîn bibe, wê her roj di bin linga de be
- gula govenda, bûk e
- gula ku her kes bênke, bên tê de namîne
Jê
[biguhêre]Bikaranîn
[biguhêre]Peyva "gul" bo xwarinê (bi tirkî, ayçiçek çekirdeği, înglîzî, sunflower seeds) ji peyva ji gulê gulberojê dihê ku li ser dendik heye. Li şûna wê "gul" "gil", "gûl" û "gula" jî dihê gotin.
Etîmolojî
[biguhêre]hevreh soranî گوڵ (guł), farisî گل (berê "gul", niha "gol"), tacikî гул (gul), pehlewiya nûtir 𐭢𐭫 (gul) pehlewi kevntir wred, lekî gil, zazakî vil, hewramî vilî, semnanî û talîşî vile, pertî 𐫇𐫀𐫡 (war), sogdî werd, avestayî 𐬬𐬀𐬭𐬆𐬜𐬀 (varǝδa-), îngilîziya kevn word (teraş, devî, dehl), norwecî orr / erre (teraş), albanî hurdhe (daralînk), latînî rubus (dirîk, strî)... hemû ji proto-hindûewropî *wr̥dʰo- (nesrîn).
Ev peyva îranî di sê serdemên cuda de ketiye gelek zimanên cîran û dûrtir jî:
- Serdema kevn belkî ji zimanên îranî → yûnaniya kevn βρόδον (brodon) / ῥόδον (rhódon) → latînî rosa → fransî, îngilîzî û gelek zimanên din yên ewropî rose
- Serdema navîn yan serdema kevn ji zimanên îranî → aramî ורדא (werda), siryanî ܘܪܕܐ (werda), erebî وردة (werde), ermenî վարդ (vard)
- Serdema nû ji zimanên îranî → osmanî گل (gül), tirkî/azerî/tirkmenî gül, ozbekî gul, hindî गुल (gul), ûrdûyî گل (gl) (gul), bengalî গুল (gul), qazaxî гүл (gül), sirbokroatî ђул / đul...
- Çavkanî: Çabolov r. 399-400, Chyet r. 224, Horn r. 206, Watkins r. 102, MacKenzie r. 133, Etymonline
Bi zaravayên din
[biguhêre]Werger
[biguhêre]- Abxazî: ашәҭ (āš°t)
- Afrîkansî: blom → af
- Albanî: lule → sq m
- Almanî: Blüte → de m, Blume → de m
- Amharî: አበባ (ʾäbäba)
- Aragonî: flor m
- Aramî:
- Arçî: тӏеӏ
- Aromanî: floari m, floarã m, floare → roa-rup m, lilici m, lilice → roa-rup m, lãludã m
- Asamî: ফুল (phul)
- Astûrî: flor → ast m
- Avarî: тӏе (ṭe), тӏегь (ṭeh)
- Aynuyî: エプィケ (epuyke), エプィゲ (epuyge), トㇺ (tom), ノンノ (nonno)
- Azerî: çiçək → az
- Baskî: lore → eu
- Başkîrî: сәскә (säskä)
- Batsbî: ბუბუკ (bubuḳ)
- Belarusî: кве́тка m (kvjétka)
- Belûçî: پل (pull)
- Bengalî: ফুল → bn (phul)
- Bîkoliya naverast: burak
- Boleyî: bitte
- Bretonî: bleuñv → br, bleuñvienn m, bleunienn → br m, boked → br n, fleur
- Bulgarî: цвят → bg n (cvjat)
- Burmayî: ပန်း → my (pan:)
- Buryatî: сэсэг (seseg)
- Conxayî: མེ་ཏོག (me tog)
- Çamicuroyî: chepeka
- Çeçenî: зезаг (zezag)
- Çekî: květ → cs n
- Çerokî: ᎠᏥᎳᏍᎩ (atsilasgi)
- Çîçewayî: duwa
- Çînî:
- Çuvaşî: чечек (čeček)
- Dalmatî: fiaur n
- Danmarkî: blomst → da g
- Dargwayî: вава (vava)
- Divehî: މާ (mā)
- Drungî: wvt
- Dusuniya navendî: bunga
- Cham:
- Endonezyayî: bunga → id, kembang → id, puspa → id
- Erebî: زَهْرَة → ar m (zahra), زُهُور pj (zuhūr), أَزْهَار pj (ʾazhār), وَرْدَة m (warda)
- Erebiya misrî: وَرد n (ward), وَرْدَة m (warda) (singulative)
- Ermenî: ծաղիկ → hy (całik)
- Erzayî: цеця (cecja)
- Esperantoyî: floro → eo
- Estonî: õis → et, lill → et
- Extremaduranî: frol
- Farisî: گل → fa (gol), اسپرغم → fa (esparğam)
- Ferî: blóma → fo m, blomstur → fo nt
- Fînî: kukka → fi
- Fransî: fleur → fr m
- Friyolî: flôr, rose m
- Frîsiya bakur: blööm m
- Frîsî: blom → fy g
- Gaelîka skotî: blàth n, dìthean n, flùr n
- Galîsî: flor → gl m, fror m, frol m
- Gorontaloyî: bunga
- Gujaratî: ફૂલ → gu (phūl), પુષ્પ (puṣp), સુમન (suman)
- Gurcî: ყვავილი → ka (q̇vavili)
- Haîtî: flè
- Hawayî: pua
- Hawsayî: fure → ha
- Higaononî: bulak
- Hindî: फूल → hi n (phūl), पुष्प → hi n (puṣp)
- Hîlîgaynonî: bulak
- Hmongî: paj
- Holendî: bloem → nl m
- Îbranî: פֶּרַח n (pérakh)
- Îdoyî: floro → io
- Îgboyî: ìfulū
- Îlokanoyî: sabong
- Îngilîziya kevn: blostma n
- Îngilîziya navîn: flour
- Îngilîzî: flower → en
- Îngûşî: зиза (ziza)
- Înterlîngua: flor
- Înuîtî: nunangoark, perusiatsiark
- Îranunî: sumping
- Îrlendî: bláth → ga, plúr n
- Îstriyotî: fiuri n pj
- Îtalî: fiore → it n
- Îu mienî: biangh
- Îzlendî: blóm → is nt
- Japonî: 花 → ja (はな, hana)
- Jarawa: ohag
- Jarayî: bơnga
- Javayiya kevn: wunga, kĕmbang
- Javayî: kembang → jv
- K'içe': kotz’i’j
- Kalmîkî: цецг (tsetsg)
- Kannadayî: ಹೂವು → kn (hūvu)
- Kapampanganî: sampaga
- Kaşûbî: kwiat n
- Katalanî: flor → ca m
- Kayingangî: ka fej
- Keçwayî: tuktu, t'ika, sisa → qu, wayta, waita
- Khmuyî: ຣາງ
- Kirgizî: гүл → ky (gül)
- Kîngalî: මල → si (mala)
- Komî-permyakî: дзоридз (dzoridz)
- Konkanî: ಪುಲ್ (ಪುಲ್)
- Koreyiya navîn: 곶 (kwòc)
- Koreyî: 꽃 → ko (kkot)
- Korsîkayî: fiore → co n
- Kreyoliya morîtanî: fler
- Kumikî: чечек (çeçek)
- Ladakhiyî: མེན་ཏོག (men tog)
- Lakotayî: wanahca
- Latgalî: zīds n, puče m, puke m
- Latînî: flōs → la n
- Latviyayî: zieds → lv n, puķe → lv m
- Lenape:
- Unamî: òtaès
- Lawsî: ດອກໄມ້ (dǭk mai), ດອກ (dǭk)
- Lezgînî: цуьк (cük), гуьл (gül)
- Lîgûrî: sciura m
- Lîtwanî: žiedas n, gėlė → lt m
- Lombardî: fior n
- Lubuagan kalingayî: sabong
- Lueyî: ᦡᦸᧅᧈ (ḋoak1), ᦡᦸᧅᧈᦺᦙᧉ (ḋoak1may2)
- Lugandayî: ekimuli
- Luhyayî: liua
- Luksembûrgî: Blumm → lb m
- Maguindanaoyî: ulak
- Makedonî: цвет n (cvet)
- Malagasî: voninkazo → mg
- Malayalamî: പൂവ് → ml (pūvŭ), പുഷ്പം → ml (puṣpaṃ), മലർ → ml (malar), അലർ → ml (alar), കുസുമം → ml (kusumaṃ)
- Malezî: bunga → ms, kesuma
- Maltayî: fjura m
- Mançûyî: ᡳᠯᡥᠠ (ilha)
- Mansakayî: bolak
- Mansî: сё̄ри (së̄ri)
- Maorî: putiputi, puāwai, puaka
- Maranaoyî: bolak
- Maratî: फूल (phūl)
- Marî:
- Mariya rojhilatî: пеледыш
- Masayî: ntapukai, ntapuka pj
- Mayayiya yukatekî: lool, nikte’
- Mbya guaraniyî: poty
- Mecarî: virág → hu
- Megrelî: პეული (ṗeuli)
- Misrî:
(wnb n) - Mînangkabawî: bungo
- Mîrandî: frol
- Mokşayî: панчф (pančf)
- Mongolî: цэцэг → mn (tsetseg)
- Mwanî: luwa
- Nahuatl:
- Namayî: ǃkhas
- Nanayî: силакта
- Napolîtanî: fiore n
- Navajoyî: chʼil bílátah hózhóón, chʼilátah baa hózhónii
- Nedersaksî: Bloom → nds m
- Nepalî: फूल → ne (phūl)
- Newarî: स्वां (svāṃ)
- Ngunawalî: gamburra pj
- Normandî: flieur m
- Norwecî:
- Ojibweyî: waabigwan, waabigwaniin pj
- Oksîtaniya kevn: flor m
- Oksîtanî: flor → oc m, hlor → oc m
- Oriyayî: ଫୁଲ → or (phulô), ପୁଷ୍ପ → or (puṣpô)
- Oromoyî: abaaboo
- Osetî: дидинӕг (didinæg)
- Osmanî: چیچك (çiçek)
- Oygurî: گۈل → ug (gül), چېچەك (chëchek)
- Ozbekî: chechak → uz, gul → uz
- Pacohî: piêr
- Palawî: bung
- Palî: puppha nt
- Palî: पुप्फ nt
- Pangasînanî: dalapdap
- Papyamentoyî: flor
- Peştûyî: ګل n (gul)
- Pîpîlî: shuchit, xuchit
- Plodîşî: Bloom m
- Polabî: kjot n
- Polonî: kwiat → pl m inan
- Portugaliya kevn: chor, flor, fror
- Portugalî: flor → pt m
- Puncabî: ਫੁੱਲ (phulla)
- Purepeçayî: tsïtsïki
- Pwoyiya rojavayî: ဖီၫ
- Qazaxî: гүл (gül)
- Qiptî:
- Rohingyayî: fúl
- Romagnolî: fiôr n
- Romancî: flur
- Romanî: luludǐ m
- Romanyayî: floare → ro m
- Rusî: цвето́к n (cvetók), цветы́ pj (cvetý)
- Rusînî: цві́тя (cvítja), цві́ток n (cvítok), цві́тка m (cvítka)
- Samiya bakurî: rássi, lieđđi
- Samiya başûr: plåamstere, rïesege
- Samoayî: fuga → sm
- Sangoyî: kongö → sg
- Sanskrîtî: पुष्प → sa nt (puṣpa), पुल्ल → sa (pulla), कुसुमम् → sa (kusumam), प्रसूनम् → sa (prasūnam), सुमम् → sa (sumam)
- Santalî: ᱯᱷᱩᱞ (phul), ᱵᱟᱦᱟ (baha)
- Sardînî: fiòre, flore
- Sebwanoyî: bulak
- Sicîlî: ciuri → scn n
- Silesî: kwjot n
- Sindhî: گلٍ (gilaa)
- Sirananî: bromki
- Sirboxirwatî:
- Sîkkîmî: མེན་ཏོག (min to')
- Sîlhetî: ꠚꠥꠟ (fúl)
- Skotî: flouer
- Slaviya kevn: цвѣтъ n (cvětŭ)
- Slaviya rojavayî ya kevn: цвѣтъ n (cvětŭ)
- Slovakî: kvet n
- Slovenî: cvet → sl n
- Somalî: ubax → so
- Sorbî:
- Sotoyiya başûr: palesa → st
- Spanî: flor → es m
- Sundanî: kembang → su, puspa
- Svanî: მუღვა̈ჲ (muɣväy)
- Swahîlî: ua → sw 5 an 6
- Swêdî: blomma → sv g
- Şanî: မွၵ်ႇ (mòak)
- Şerpayî: མེན་ཏོག (mentok)
- Şonayî: ruva
- Tàyî: bjooc
- Tacikî: гул → tg (gul)
- Tagalogî: bulaklak → tl
- Tahîtî: pua, tiare
- Tamîlî: மலர் → ta (malar), பூ → ta (pū)
- Taosî: pȍbénemą
- Tarantinoyî: fiure n
- Tarifitî: ṯanewwašt
- Tausugî: sumping
- Tayî: ดอก → th (dɔ̀ɔk), ดอกไม้ → th, บุษบา → th
- Tayî nüa: ᥛᥩᥐᥱ (mǒak)
- Telûgûyî: పువ్వు → te (puvvu), పుష్పము → te (puṣpamu)
- Temazîxtiya atlasa navendî: ⴰⵊⴷⴷⵉⴳ n (ajddig)
- Ternateyî: saya
- Teteriya krîmî: şeşek
- Teterî: гөл → tt (göl), чәчәк → tt (çäçäq)
- Tetûmî: funan
- Tigrînî: ዕምባባ (ʿəmbaba)
- Tirkî: çiçek → tr
- Tirkmenî: gül
- Tîbetî: མེ་ཏོག (me tog)
- Tongî: matala'i 'akau
- Toxarî B: pyāpyo
- Tumbukayî: luwa
- Udmurtî: сяська (sjasʹka)
- Urdûyî: پھول n (phūl), پشپ n (pśp)
- Ûkraynî: кві́тка m (kvítka), цвіт → uk n (cvit)
- Venîsî: fior → vec
- Vepsî: änik
- Viyetnamî: hoa → vi (花 → vi), bông → vi
- Volapûkî: flor → vo
- Walonî: fleur → wa
- Weylsî: blodyn → cy n
- Wolofî: ntortor
- Wutunhuayî: maidok, hu
- Ximêrî: ផ្កា → km (phkaa)
- Xosayî: intyatyambo
- Yagnobî: гул
- Yakanî: sumping
- Yakutî: чэчик (çeçik), сибэкки (sibekki)
- Yidîşî: בלום m (blum), קווייט n (kveyt)
- Yorubayî: òdòdó
- Yûnanî: άνθος → el nt (ánthos), λουλούδι → el nt (louloúdi), ανθός → el n (anthós)
- Kevn: ἄνθος nt (ánthos)
- Zêlandî: blomme m
- Zhuangî: va
- Zuluyî: imbali 9 an 10
Navdêr
[biguhêre]gul
- (devkî) gulê bûn:
guh lê bûn, bihîstin- Mi gul te nebû. (Min guh li te nebû. Min dengê te nebihîst.)
- Mi gul muzîkê bû. (Min muzîk bihîst. / Dengê muzîkê hat min.)