Pantun gaga
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/jv/thumb/0/0e/4_upland_rice_field.jpg/220px-4_upland_rice_field.jpg)
Pantun gaga utawi pantun gagi (ngoko pari gaga) punika pantun ingkang boten thukul ing sabin teles nanging ing siti garing utawi ing tegil gaga, inggih punika sabin tanpa irigasi.[1] Tembung gaga kémawon tegesipun ugi saged pantun gaga.[1]
Mèh kalih katiga tlatah pantun gaga wonten ing bawana Asia. Bangladesh, Cina, Kamboja, India, Indonesia, Myanmar, Thailand, lan Vietnam punika produsèn wigatos.[2]
Ciri-ciri umum
[besut | besut sumber]Pantun punika limrahipun gesangipun wonten ing sabin.[3] Awit, mbetahaken toya cekap tur ajeg.[3] Mila, manawi pinuju kirang toya, sabin-sabin sami kasatan, pantun lajeng sami pejah.[3] Saboten-botenipun sami boten awoh, ingkang dipunwastani pusa.[3]
Éwasamanten ugi wonten pantun ingkang gesangipun manawi dipuntanem ing tegil, awit pantun punika boten mbetahaken toya kathah.[3] Malah, manawi kekathahen toya pantun punika boten purun awoh.[3] Ronipun jené semu abrit satemah lajeng pejah.[3] Ingkang makaten punika dipunwastani bacek.[3] Pantun punika namanipun pantun gaga, ingkang nanemipun ugi béda kaliyan pantun-pantun sanèsipun.[3]
Pantun limrah nanemipun mawi damel pinihan rumiyin.[3] Pinihan punika manawi sampun thukul saé, inggilipun watawis sampun kilan, dipundhaut lajeng dipuntanem ing lèr-lèran.[3] Nanemipun kaliyan mundur supados boten risak kepidak-pidak.[3] Pantun gaga nanemipun boten ndadak mawi ndamel pinihan.[3] Siti ingkang badhé dipuntanemi dipuncluweki nganggé linggis utawi kajeng lancip.[3] Manawi sampun, gabah lajeng dipuncemplungaken ing cluwekan punika, lajeng dipunrabuk pisan mawi awu layan terus dipunurugi, lan lajeng dipunsiram.[3] Makaten salajengipun saben cluwekan dipunisèni gabah kalih utawi tigang iji.[3]
Manawi sampun thukul, watawis umur satunggal wulan, lajeng dipundhangir utawi dipunwatun mawi pacul alit, namanipun wangkil.[3] Kinten-kinten umur sekawan wulan pantun sampun saged dipunenèni.[3]
Pantun gaga minangka wos lan sekul
[besut | besut sumber]Sekul gaga punika kalebet empuk tur pulen, nanging kirang melar.[3]
Pantun utawi tegil gaga ing sastra Jawi
[besut | besut sumber]Ing sawatawis serat-serat sastra Jawi, pantun gaga utawi tegil gaga ugi dipunsinggung. Ing ngandhap punika kapacak sawatawis tuladha.
Kakawin Rāmâyaṇa
[besut | besut sumber]Pupuh 2.11 | Jarwa |
---|---|
|
Kakawin Nāgarakṛtâgama
[besut | besut sumber]Pupuh 88.3 | Jarwa |
---|---|
|
|
Kidung Tantri Kědiri
[besut | besut sumber]Pupuh 4 | Jarwa |
---|---|
|
|
Réferènsi
[besut | besut sumber]- ↑ a b Zoetmulder (1995-262), s.v. èntri gagā
- ↑ Phool Chand Gupta, J. C. O'Toole. 1986. Upland Rice: A Global Perspective By , International Rice Research Institute Published by International Rice Research Institute, 1986 ISBN 9711041723, 9789711041724
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Sahid et al. (1984:55-56)
- ↑ Miturut Kern saphala dipunpertal 'subur'
Kapustakan
[besut | besut sumber]- Kodhe basa ora trep. Much. Sahid, Wahyudi Soejono, Istandar Hadipranoto, Hisyam Zaini lan Siswadi, 1984, Wulang Basa. Wulangan Basa Jawa Sekolah Dasar. Klaten: PT Intan
- Phool Chand Gupta, J. C. O'Toole, 1986, Upland Rice: A Global Perspective By , International Rice Research Institute. [S.l.]: International Rice Research Institute. ISBN 9711041723
- P.J. Zoetmulder bekerja sama dengan S.O. Robson, 1995, Kamus Jawa Kuna - Indonesia. Jakarta: Gramedia Pustaka Utama. Penerjemah Darusuprapta, Sumarti Suprayitna ISBN 979-605-346-4