Ռաֆայել Իսրայելյան
- Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Իսրայելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։
Ռաֆայել Իսրայելյան | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | սեպտեմբերի 4 (17), 1908[1] |
Ծննդավայր | Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1] |
Մահացել է | սեպտեմբերի 8, 1973[2][1] (64 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1] |
Ազգություն | հայ |
Կրթություն | Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիա (1928)[1] և Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտ (1934)[1] |
Աշխատավայր | ՀԱՊՀ[1] և Հայնախագիծ[1] |
Ուշագրավ աշխատանքներ | Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր, Ռեստորանի շենք. «Ծովինար» ռեստորանը, Գերեզման Անհայտ զինվորի, Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, Հուշաղբյուր՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին և Հուշաղբյուր Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին |
Պարգևներ | |
Անդամություն | ԽՍՀՄ ճարտարապետների միություն |
Ռաֆայել Իսրայելյան Վիքիդարանում | |
![]() |
Ռաֆայել Սարգսի Իսրայելյան (սեպտեմբերի 4 (17), 1908[1], Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1] - սեպտեմբերի 8, 1973[2][1], Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]), հայ ճարտարապետ, «Սարդարապատի հերոսամարտ» հուշահամալիրի հեղինակը։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ռաֆայել Սարգսի Իսրայելյանը ծնվել է 1908 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի)։ Հայրը՝ Սարգիս Հակոբի Իսրայելյանը ծնվել է Շուշիում։ Սարգիս Իսրայելյանը՝ Հայոց լեզվի և գրականության մասնագետ, բանահավաք, ծավալել է ակտիվ գիտական և կրթական գործունեություն Արցախի տարբեր շրջաններում և Թիֆլիսում։ Իսկ մայրը՝ Մարիամ Հախնազարյանը ծնվել է Նախիջևանում (ներկայումս Ադրբեջանի Հանրապետություն)։
Ռաֆայել Իսրայելյանը 1925 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի N 72 աշխատանքային դպրոցը։ 1926-1928 թվականներին սովորել է Վրաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ճարտարապետության ֆակուլտետում։ Ուսանելու տարիներին նա ձեռք է բերում ճարտարապետական հիմնարար գիտելիքներ[3]։
1929-1932 թվականներին սովորել է Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) Կոմունալ շինարարության ինստիտուտի ճարտարապետության ֆակուլտետում։ Ավարտում է, որպես ճարտարապետ նախագծող։
1932-1934 թվականներին սովորել է Լենինգրադում ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում և 1934 թվականին ավարտել է ինստիտուտին առընթեր դիպլոմային նախագծերի նախապատրաստական դասընթացները։ «Գերազանցությամբ» պաշտպանել է դիպլոմային նախագիծը, ստանալով ճարտարապետ-արվեստագետի կոչում։ 1936 թվականին ավարտել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի վարպետության կատարելոգործման դասընթացները, ստանալով ճարտարապետ-նկարչի կոչում։
1934 թվանին ամուսնացել է Սոֆիա Մուրադյանի հետ։
1936 թվականին տեղափոխվել է Երևան։
1936-1941 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Կոմունալ տնտեսության ժողկոմատին առընթեր ճարտարապետական-նախագծային N 2 արվեստանոցում (1938 թվականից «Հայպետնախագիծ») որպես ճարտարապետ։
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Rafael_Israyelyan_and_Ara_Harutyunyan.jpg/250px-Rafael_Israyelyan_and_Ara_Harutyunyan.jpg)
1941-1943 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պատմական հուշարձանների պահպանության կոմիտեում որպես ավագ գիտաշխատող։ 1941-1963 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում որպես ավագ դասախոս, իսկ 1947 թ-ից՝ դոցենտ։
1944 թ. կայացել է Իսրայելյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը՝ Հայաստանի ճարտարապետների տանը։
Առաջին կարգի մրցանակի է արժանացել Երևանում կառուցվելիք Հաղթանակի կամարի նախագծի համար բաց մրցույթում։
1945 թ. պարգևատրվել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։ 1947 թ. ճարտարապետության երիտասարդ վարպետների ստեղծագործությունների 2-րդ համամիութեանական ստուգատեսում արժանացել է առաջին մրցանակի։
1947-1949 թթ. աշխատել է Հայկական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդին առընթեր ճարտարապետության գործերի վարչության ճարտարապետական արվեստանոցում, իբրև ճարտարապետ-նախագծող։
1949-1951 թվականներին աշխատել է Երքաղսովետի գործկոմի ճարտարապետական արվեստանոցում իբրև ճարտարապետ-նախագծող։
1950 թվականին ընտրվել է Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։
1950 թվականին պարգևատրվել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։
1951 թվականին Հաղթանակ հուշարձանի ճարտարապետության համար արժանացել է ԽՍՀՄ պետական առաջին կարգի մրցանակի։
1951-1973 թվականներին աշխատել է «Հայարդնախագիծ» (մինչև 1959՝ «Հայճարտնախագիծ») ինստիտուտում իբրև բաժնի գլխավոր ճարտարապետ։
1952 թվականին Լենինգրադում՝ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետոթյան ինստիտուտում պաշտպանել է «Իմ աշխատանքները ճարտարապետության մեջ» թեմայով ատենախոսությունը և ստացել ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճան։
1961 թվականին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով արժանացել է Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչման։
Պարգևատրվել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։
1968 թվականին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով արժանացել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետի պատվավոր կոչման։
1969 թվականին կայացել է Իսրայելյանի անհատական ցուցահանդեսը Թբիլիսիում։ 1970 թվականին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով արժանացել է ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետի պատվավոր կոչման։
1973 թվականի սեպտեմբերի 8-ին վախճանվել է Երևանում։
Ստեղծագործական աշխատանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գործերի ցանկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Rafael_Israelyan_spring.png/250px-Rafael_Israelyan_spring.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/%D0%9F%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA-_%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%22%D0%94%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%B8_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%8B%22.%D0%A2%D1%83%D1%84._%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F.%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%B0.1.jpg/250px-%D0%9F%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA-_%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%22%D0%94%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%B8_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%8B%22.%D0%A2%D1%83%D1%84._%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F.%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%B0.1.jpg)
- «Արարատ» տրեստի գինու մառանները (Գ. Քոչարի համահեղինակությամբ)
- «Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիրը» Արմավիրի մարզ
- «Չարենցի կամար» հուշակոթողը Երևան-Գառնի մայրուղի
- «Հաղթանակ» զբոսայգու մուտքի հաղթակամարը՝ Ազատության պ.
- Հաղթանակի հուշարձան-թանգարանը «Հաղթանակ» զբոսայգի
- 1918 թ Ապարանի հերոսամարտի հուշահամալիրը՝ Ապարան
- «Մուսա-լեռան հերոսական ճակատամարտը հուշարձանը» գ. Մուսալեռ
- «1920 թ Հաճընի հերոսամարտը հուշարձանը» ՝ Նոր Հաճըն
- Ջրանցույց Հրազդանի կիրճում՝ Հրազդան գետի վրայի ջրանցույցն
- Հուշարձան II Համաշխարհային պատերազմում զոհված Կարբի գյուղի բնակիչներին՝ գ. Կարբի
- Հայաստանի ազգագրության թանգարանի շենքը՝ Արմավիրի մարզ
- Ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատոր մասնաշենքը՝ Բյուրականի շրջակայքում
- «Խերես» գինու գործարանը՝ գ. Օշական
- Բնակելի շենք՝ Բագրատունյաց պ.
- Սեփական մենատունը՝ Սարյան փ. 9
- Նկարիչների միության շենքը՝ Շառլ Ազնավուրի հրապարակ
- Աղբյուր-հուշարձան՝ նվեր Իտալիայի Կարարա քույր-քաղաքին՝ Տերյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկ (զբոսայգում)
- «Առյուծ» կոթող-ցուցանակը՝ Կոտայքի մարզ, դեպի Գեղարդ տանող ճանապարհին
- «Արծիվ-շինարար» կոթող-ցուցանակը՝ Երևանի հարավային մուտքի մոտ
- «Վահագն վիշապաքաղ» կոթող-ցուցանակը՝ Երևանի հյուսիսային մուտքի մոտ
- Տուֆե նստարան Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանի բակում՝ Զարոբյան փ. 20
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Ikonnikov A. V. Israyelyan, Rafayel // Grove Art Online / J. Turner — [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T042544
- ↑ Ռուզան Զաքարյան (1979 թ.). «Ճարտարապետը». Սովետական Հայաստան. Թիվ 4: էջ 8-10.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![]() | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռաֆայել Իսրայելյան» հոդվածին։ |
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռաֆայել Իսրայելյան» հոդվածին։ |
|
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 4, էջ 419)։ ![]() |
- Սեպտեմբերի 17 ծնունդներ
- 1908 ծնունդներ
- Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ
- Սեպտեմբերի 8 մահեր
- 1973 մահեր
- Երևան քաղաքում մահացածներ
- Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ
- Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
- ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
- Հայ ճարտարապետներ
- Խորհրդահայեր
- Խորհրդային ճարտարապետներ
- Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Հայ ուսուցիչներ
- 20-րդ դարի ճարտարապետներ