فیروزآباد
برای تأییدپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است. (اکتبر ۲۰۱۸) |
فیروزآباد (به پارسی میانه: گور یا اردشیرخُوَرَّه، بهمعنی " شکوه اردشیر") شهری در ۱۱۰ کیلومتری جنوب شیراز[۵] و مرکز شهرستان فیروزآباد است. این شهر در ۳ کیلومتری محوطه باستانی گور قرار دارد که از شهرهای مهم دوره ساسانی و اوایل اسلام بود. مردم این شهر قشقایی هستند این شهر مرکز سیاسی ایل قشقایی است مردمانش به زبان ترکی قشقایی صحبت میکند در ادارات و مدارس از فارسی استفاده میکنند و طبق آخرین سرشماری، این شهر با ۱۲۱٬۴۱۷ نفر جمعیت، هشتمین شهر پرجمعیت استان فارس و چهارمین شهر پرجمعیت نیمهی جنوبی استان به شمار میرود.[۶]
فیروزآباد فیرزاباد | |
---|---|
ساعتگرد از بالا: کاخ اردشیر بابکان، رودخانه فیروزآباد، قلعه دختر، سنگنگاره پادشاهی اردشیر بابکان، تصویر هوایی شهر گور و فیروزآباد | |
![]() | |
کشور | ![]() |
استان | فارس |
شهرستان | فیروزآباد |
بخش | مرکزی |
نام(های) دیگر | گور،جور ،اردشیرخره،پیروزآباد |
نام(های) پیشین | شهر گور |
سال شهرشدن | دارای قدمت تاریخی (هخامنشیان),پایتخت ایران در دوره ساسانیان |
مردم | |
جمعیت | ۶۵٬۴۱۷ تن[۱] |
رشد جمعیت | ۲/۵درصد در سال |
جغرافیای طبیعی | |
مساحت | ۱۴۸۹ هکتار[۲] |
ارتفاع | ۱۳۵۱ متر |
میانگین دمای سالانه | ۲۲ |
میانگین بارش سالانه | ۲۸۲ میلیمتر[۳] |
اطلاعات شهری | |
شهردار | محمد بیرمی |
تأسیس شهرداری | ۱۳۳۱ |
رهآورد | قالی، قالیچه، گلیم، گلاب، عرقیات گیاهی، کشاورزی، جاجیم گبه رند[۴] حلوا و ارده اصیل فیروزآباد |
پیششمارهٔ تلفن | ۰۷۱۳۸۷۲_۰۷۱۳۸۷۳ |
شناسهٔ ملی خودرو | ![]() ![]() ![]() |
پیشینه
ویرایشفیروزآباد کهن
ویرایشپیشینه فیروزآباد به واپسین سالهای حکومت پارتیان بازمیگردد. اردشیر بابکان سردودمان ساسانیان که در زمان اردوان پنجم اشکانی حاکم ایالت فارس بود، این شهر را در جلگه فیروزآباد بنیاد کرد و آن را اردشیرخورّه (به معنی فر اردشیر) نامید.[۷] این شهر در سراسر دوران ساسانی جایگاه ممتاز خود را نگه داشت و کرسینشین کوره اردشیر، و دارای قلعه دیدبانی موسوم به قلعهٔ دختر بود که هنوز هم آثار ان به جا ماندهاست. یکی از پنج ناحیه اداری ایالت فارس بود. در اوایل دوران اسلامی، اردشیرخورّه – که اکنون به آن گور میگفتند- همچنان شهری مهم و پررونق بود. شاهان آل بویه که تختگاه خود را در شیراز قرار داده بودند به گور توجه ویژه داشتند و در آبادانی آن تلاش میکردند. چنانکه در قرن پنجم هجری گور (فیروزآباد) دارای مسجد جامع، بیمارستان، مدرسه و کتابخانهای بزرگ بود.[۸][۹] دایرهای بودن محدوده دژ کهن شهر با به کارگیری عکسهای ماهوارهای آشکار است.
بر فراز کوه تنگاب، قلعه دختر در زمان ساسانی ساخته شده که پلکانهایی ارتباط فضاهای داخلی آن را میسر میسازد. این قلعه با استفاده از مصالح گچ و سنگ ساخته شده و دارای کاربرد نظامی و دفاعی است[۱۰]. قلعه دختر استان فارس در شش کیلومتری جاده فیروزآباد به شیراز در دامنه کوهی مشرف به جاده قرار دارد که پس از طی مسافتی حدود ۳۰۰ متر میتوان به قلعه دختر رسید. معماران رومی مشکل قرار دادن سقفی مدور بر روی بنایی چهار گوش در گوشهها را با جلو آوردن تدریجی سنگ یا آجرها به شکلی که پیوسته مدور تر میشد، حل کرده بودند اما در قلعه دختر شیوه جدیدی به کار گرفته شد که همانا استفاده از سکنج در گوشه هاست. قلعه دختر تماماً از سنگهای درشت ساخته و سنگهای نما، تراشیده شدهاند ولی سنگهای پیها و داخل دیوارها از قلوه سنگهای درشت رودخانهای تشکیل شدهاند. عظمت بنای قلعه دختر، مبهوتکنندهاست و دیوارهای بلند آن با همه شکستگی و ریخته شدن، هنوز هم شکوهی خیرهکننده دارند.[۱۱]
فیروزآباد جدید
ویرایشدر حدود قرن هفتم هجری فیروزآباد کهن رفتهرفته متروک شد و به جای آن بیرون باروی شهر قصبهای سر برآورد به نام کوشک[۱۲] که شهر فعلی فیروزآباد حاصل گسترش آن است. عمارت حاج عمادالملک، قلعهای کوچک و بازار مهمترین بخشهای این قصبه تا دوره قاجاریان بودند.[۳]
فیروزآباد در سالهای اخیر و در پی گسترش منطقه انرژی پارس جنوبی و همچنین به دلیل قرارگیری در مسیر خلیج فارس و بنادر جنوب، در حال رونق اقتصادی بوده و پروژههای تجاری و تفریحی متعددی در این شهر در حال ساخت میباشد. این شهر دورنمای روشنی را برای خود متصور بوده و در حال تبدیل شدن به یک شهر تجاری است. فیروزآباد به بندر سیراف و بندر عسلویه جاده مستقیم داشته و همچنین به بندر بوشهر متصل است. فاصله هوایی فیروزآباد تا دریا ۱۲۰ کیلومتر است.[۱۳] [۱۴]
آثار تاریخی
شهرستان فیروزآباد واجد107 اثر تاریخی است که از این تعداد 6 اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو می باشد. این نکته از آنجایی مهم خواهد بود که بدانیم کل آثار ثبت شده یونسکو در ایران 24 اثر بوده و از این تعداد 11 اثر در استان فارس و از این تعداد هم 6 اثر شامل قلعه دختر، پل مهر نسه،نقش برجسته تنگاب، نقش برجسته پیروزی اردوان، کاخ اردشیر بابکان و همچنین شهر گور در فیروزآباد واقع گردیده است.
همچنین از 107 اثر تاریخی ذکر تعداد 29 اثر در منطقه جبل انارویه یا کوهنارو، 18 اثر در بخش میمند و سایر آثار در بخش مرکزی فیروزآباد می باشد.
خدمات شهری
ویرایشبیمارستان
ویرایشبیمارستان قائم بیمارستانی است درمانی واقع در شهر فیروزآباد، استان فارس وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز با ظرفیت ۱۴۱ تخت فعال که در سال ۱۳۴۵ شمسی تأسیس گردید.
درمانگاه ها
ویرایشدر آذر سال ۹۶ کلنگ درمانگاه تامین اجتماعی فیروزآباد در زمینی به مساحت ۵ هزار متر مربع و زیر بنای ۲ هزار متر مربع توسط وزیرکار و رفاه اجتماعی وقت به زمین زده شد و هم اکنون با پیشرفت قابل قبول در حال احداث است.[۱۵] همچنین در فیروزآباد دو درمانگاه شبانه روزی شفا و امین و درمانگاه امام خمینی نیز وجود دارد[۱۶]
داروخانه ها
ویرایش- داروخانه شبانه روزی دکتر جعفری زاده
- داروخانه دکتر پولادیان
- داروخانه دکتر قاسمی
- داروخانه دکتر خلیلی
- داروخانه دکتر شنبدی(شبانه روزی)
- داروخانه دکتر نعمت االهی
- داروخانه دکتر رسول پناه
- داروخانه مصطفی روستایی
- داروخانه دکتر شجاعی
- داروخانه بیمارستان قائم[۱۷]
کتابخانه های عمومی
ویرایشاز کتابخانه های عمومی شهر فیروزآباد میتوان کتابخانه سروش که در سال ۱۳۷۷ شمسی تاسیس شد[۱۸] و کتابخانه عمومی روزبه را نام برد[۱۹]
مردم و جمعیت
ویرایشبر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۶۵٬۴۱۷ نفر بودهاست و بدین ترتیب فیروزآباد هشتمین شهر پرجمعیت استان فارس و چهارمین شهر پرجمعیت نیمهٔ جنوبی استان بهشمار میرود.[۱] فیروزآباد مرکز سیاسی ایل قشقایی و [۲۰] [۲۱]بوده است . زبان نیمی از مردم منطقه زبان ترکی قشقایی است، و نیمی دیگر هم زبان فارسی میباشد . قشقاییها هم برخی اوقات از زبان فارسی استفاده میکنند [۲۲][۲۳] [۲۴]
جمعیت تاریخی | ||
---|---|---|
سال | جمعیت | ±% |
۱۳۳۵ | ۵٬۷۴۷ | — |
۱۳۴۵ | ۸٬۷۱۸ | ۵۱٫۷٪+ |
۱۳۵۵ | ۱۴٬۱۶۴ | ۶۲٫۵٪+ |
۱۳۶۵ | ۳۴٬۴۳۳ | ۱۴۳٫۱٪+ |
۱۳۷۰ | ۴۳٬۴۲۴ | ۲۶٫۱٪+ |
۱۳۷۵ | ۵۰٬۰۵۱ | ۱۵٫۳٪+ |
۱۳۸۵ | ۵۹٬۳۰۶ | ۱۸٫۵٪+ |
۱۳۹۰ | ۶۴٬۹۶۹ | ۹٫۵٪+ |
۱۳۹۵ | ۱۲۱٬۴۱۷ | ۸۶٫۹٪+ |
جاذبههای گردشگری
ویرایشمنطقه فیروزآباد از مکانهای پرظرفیت برای گردشگری است و آثار باستانی ارزندهای از اوایل دوران ساسانی در خود دارد که میراثهای جهانی[۲۵] کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، شهر گور، سنگنگاره پادشاهی اردشیر بابکان و سنگنگاره پیروزی اردشیر بابکان در مجاورت شهر،[۲۶] چهار طاقی جبل انارویه، چهارطاقی کنار سیاه در ۲۰ کیلومتری شهر مربوط به دوره ساسانی از جمله آنهاست.[۲۷] از جاذبههای طبیعی فیروزآباد نیز میتوان به چشمه حنیفقان در ۲۵ کیلومتری شهر، تنگ خرقه در ۲۰ کیلومتری، روستای رودبال در ۲۰ کیلومتری، تنگ هایقر در ۳۵ کیلومتری فیروزآباد و در منطقه جبل انارویه، سد تنگاب در ۱۲ کیلومتری و جنگلهای بادام کوهی اطراف شهر را نام برد.[۲۸]
دانشگاهها و مراکز آموزش عالی
ویرایش- مرکز آموزش عالی فیروزآباد
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد
- دانشگاه پیام نور فیروزآباد
- مرکز آموزش علمی کاربردی فرمانداری شهرستان فیروزآباد
- آموزشکده فنی و حرفهای فیروزآباد
پانویس
ویرایش- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
- ↑ وزارت راه وشهرسازی[پیوند مرده]
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «سرزمین پارس». بایگانیشده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافتشده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۲.
- ↑ «شرکت سرمایهگذاری ایرانگردی و جهانگردی: سوغات فیروزآباد». بایگانیشده از اصلی در ۱۴ مه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۲.
- ↑ Fīrūzābād." Encyclopædia Britannica. Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
- ↑ «نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵».
- ↑ «Sasanika - Firuzabad». بایگانیشده از اصلی در ۸ مارس ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۲.
- ↑ ابن بلخی. فارسنامه. صفحهٔ ۳۳۵
- ↑ مجله دانش
- ↑ «گردشگری مجازی فارس | Virtual tourism in Fars». www.fafarschto.ir. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ www.yjc.ir https://www.yjc.ir/fa/news/5165542/معرفی-قلعه-دختر-فیروزآباد-فارس-تصاویر. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ حسینی فسایی، حسن. فارسنامه ناصری، جلد ۲، صفحهٔ ۱۴۱۹
- ↑ «فیروزآباد، سرزمین تاریخ تمدن ایران». خبرگزاری ایلنا. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ https://www.farsnews.ir/fars/news/13990706000290/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D8%A2%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3
- ↑ www.yjc.ir https://www.yjc.ir/fa/news/6360300/آغاز-ساخت-درمانگاه-تامین-اجتماعی-در-فیروزآباد. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ «درمانگاههای شهرستان». firoozabad.sums.ac.ir. بایگانیشده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ «داروخانه های شهرستان». sums.ac.ir. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ «- اطلس کتابخانه های عمومی کشور». atlas.iranpl.com. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ «- اطلس کتابخانه های عمومی کشور». atlas.iranpl.com. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۴.
- ↑ مروری بر ایلات و عشایر از عبدالله شهبازی.
- ↑ ایل ناشناخته از عبدالله شهبازی.
- ↑ https://journals.iau.ir/article_517781.html. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ «Latest News from Wiki » Wiki». fr.edu.vn. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۶.
- ↑ «مردمنگاری شهرستان فیروزآباد».
- ↑ «میراث ساسانیان ثبت جهانی شد». www.khabaronline.ir. دریافتشده در ۲۰۱۸-۰۷-۰۲.
- ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانشهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانیشده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۶ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ «مرمت چهارطاقی کنارسیاه». ۰۴ تیر ۱۳۹۶. بایگانیشده از اصلی در 22 ژانویه 2018. دریافتشده در ۱ بهمن ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در
|تاریخ=
را بررسی کنید (کمک) - ↑ "اکوتوریسم/ «تنگه هایقر»؛ گرند کنیون ایران!". آخرین خبر (به انگلیسی). (- ١٩:١٨) ٩٧/٠٣/٠٩. Retrieved 2020-07-17.
{{cite web}}
: Check date values in:|تاریخ=
(help)
منابع
ویرایش- سایت «پورتال استان فارس تحت نظر استان داری فارس»
- جایگاه و بلندا
- ابن بلخی. فارسنامه. بنیاد فارسشناسی. شیراز. ۱۳۷۴. چاپ اول
- حسینی فسایی، حسن. فارسنامه ناصری. انتشارات امیرکبیر. ۱۳۸۲. چاپ سوم