Alisio: berrikuspenen arteko aldeak
No edit summary |
No edit summary Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit |
||
1. lerroa: | 1. lerroa: | ||
[[File:Earth Global Circulation - eu.svg|thumb|340px|right|[[Zirkulazio atmosferiko]]aren eskema idealizatua ([[ekinokzio]]an).]] |
[[File:Earth Global Circulation - eu.svg|thumb|340px|right|[[Zirkulazio atmosferiko]]aren eskema idealizatua ([[ekinokzio]]an).]] |
||
'''Alisioak'''<ref>''Alisio'' agertzen da [http://www.euskara.euskadi.net/r59-15172x/eu/hizt_el/index.asp Elhuyar] hiztegian, baina ''Haize aliseoak'' [[Ibon Sarasola]]ren [http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=alisio Zehazki] hiztegian</ref> edo '''ekialdeko haizeak'''<ref>[http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=alisio Zehazki] hiztegian</ref> [[haize]] |
'''Alisioak'''<ref>''Alisio'' agertzen da [http://www.euskara.euskadi.net/r59-15172x/eu/hizt_el/index.asp Elhuyar] hiztegian, baina ''Haize aliseoak'' [[Ibon Sarasola]]ren [http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=alisio Zehazki] hiztegian</ref> edo '''ekialdeko haizeak'''<ref>[http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=alisio Zehazki] hiztegian</ref>, [[haize]] iraunkorrak dira, bereziki behe-atmosferakoa, antizikloi subtropikal batetik eskualde ekuatorialetara jotzen duena. Airea [[Tropiko Arteko Konbergentzia Eremua|Tropiko Arteko Konbergentzia Eremu]]ra (TAKE) desplazatzen da gora igotako aire beroak utzitako hutsunea betetzeko asmoz. [[Lurraren errotazioa]] dela eta, ordea, ekialde-mendebalde norabidean desbideratuak dira ([[Gaspard-Gustave Coriolis|Coriolis]] efektua)<ref name=Euskalmet>{{erreferentzia| |
||
url=https://www.euskalmet.euskadi.eus/s07-5915/eu/contenidos/informacion/comprender_meteo/eu_9758/r01hRedirectCont/contenidos/informacion/com_circulacion/eu_7735/eu_circulacion.html |izenburua=Atmosferako Zirkulazio |
|||
Orokorra |
|||
|argitaletxea=Euskal Meterorologia Agentziaren [[Euskalmet]] webgunean |sartze-data=2021-02-08}}</ref>. Norantza nagusiak honakoak dira: ipar-ekialdetik [[Ipar hemisferio|Ipar Hemisferioan]], eta hego-ekialdetik [[Hego hemisferio|Hego Hemisferioan]]<ref name=Nafarroa>[http://meteoeu.navarra.es/definiciones_eu/elementosFactores_eu.cfm Klimaren elementu eta faktoreak] Nafarroako Gobernuaren Meteorologia zerbitzuan (''kontsulta: 2021-2-8'')</ref>. Fenomeno hau Lurraren errotazioaren eraginez sortzen da. Iparralderuntz eta hegoalderuntz, 5°-tik 20°-ra bitartean kokatzen dira. |
|||
Haize |
Haize mugimendu hauek oso erregularrak dira. Altitude handian, zirkulazioak kontrako norabidea hartzen du ''kontralisio'' izena hartuz{{erref behar}}. Egoera honek [[Hadley zelula]]k deitzen diren konbekzio-zelulak sortzen ditu: hau da, haizeen "zirkuitu itxi" antzeko bat. |
||
Sasoiaren arabera, zenbait latitude-gradu mugitu litezke iparralde/hegoaldera, sistema hauek sortzen dituzten presio-gerrikoak bezala. |
Sasoiaren arabera, zenbait latitude-gradu mugitu litezke iparralde/hegoaldera, sistema hauek sortzen dituzten presio-gerrikoak bezala. |
23:08, 9 otsaila 2021ko berrikusketa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Earth_Global_Circulation_-_eu.svg/340px-Earth_Global_Circulation_-_eu.svg.png)
Alisioak[1] edo ekialdeko haizeak[2], haize iraunkorrak dira, bereziki behe-atmosferakoa, antizikloi subtropikal batetik eskualde ekuatorialetara jotzen duena. Airea Tropiko Arteko Konbergentzia Eremura (TAKE) desplazatzen da gora igotako aire beroak utzitako hutsunea betetzeko asmoz. Lurraren errotazioa dela eta, ordea, ekialde-mendebalde norabidean desbideratuak dira (Coriolis efektua)[3]. Norantza nagusiak honakoak dira: ipar-ekialdetik Ipar Hemisferioan, eta hego-ekialdetik Hego Hemisferioan[4]. Fenomeno hau Lurraren errotazioaren eraginez sortzen da. Iparralderuntz eta hegoalderuntz, 5°-tik 20°-ra bitartean kokatzen dira.
Haize mugimendu hauek oso erregularrak dira. Altitude handian, zirkulazioak kontrako norabidea hartzen du kontralisio izena hartuz[erreferentzia behar]. Egoera honek Hadley zelulak deitzen diren konbekzio-zelulak sortzen ditu: hau da, haizeen "zirkuitu itxi" antzeko bat.
Sasoiaren arabera, zenbait latitude-gradu mugitu litezke iparralde/hegoaldera, sistema hauek sortzen dituzten presio-gerrikoak bezala.
Alisioak gehienbat ozeano Atlantikoan eta Barean daude garatuta. Indiako ozeanoan aldiz nahasirik aurkitzen dira Asiar kontinentearen gertutasunaren ondorioz.
Alisioen haize-gerrikoen alde batzuetan, sasoi zehatzetan, ekaitz tropikal handiak gerta daitezke: urakanak edo tifoiak deitzen dira.
Erreferentziak
- ↑ Alisio agertzen da Elhuyar hiztegian, baina Haize aliseoak Ibon Sarasolaren Zehazki hiztegian
- ↑ Zehazki hiztegian
- ↑ [https://www.euskalmet.euskadi.eus/s07-5915/eu/contenidos/informacion/comprender_meteo/eu_9758/r01hRedirectCont/contenidos/informacion/com_circulacion/eu_7735/eu_circulacion.html Atmosferako Zirkulazio Orokorra. ] Euskal Meterorologia Agentziaren Euskalmet webgunean (Noiz kontsultatua: 2021-02-08).
- ↑ Klimaren elementu eta faktoreak Nafarroako Gobernuaren Meteorologia zerbitzuan (kontsulta: 2021-2-8)
Ikus, gainera
Kanpo estekak
![]() |
Artikulu hau zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |