सूर्य
Jump to navigation
Jump to search
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]सूर्य • (sūrya) m (Urdu spelling سوریہ)
Declension
[edit]Declension of सूर्य (masc cons-stem)
See also
[edit]Solar System in Hindi · सूर्य-मंडल (sūrya-maṇḍal) (layout · text) | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Star | सूर्य (sūrya), सूरज (sūraj) | |||||||||||||||||
IAU planets and notable dwarf planets |
बुध (budh) | शुक्र (śukra) | भूमि (bhūmi), पृथ्वी (pŕthvī) |
मंगल (maṅgal) | बृहस्पति (bŕhaspati) | शनि (śani) | अरुण (aruṇ) | वरुण (varuṇ), अंधा तारा (andhā tārā) |
यम (yam) | |||||||||
Notable moons |
— | — | चाँद (cā̃d), चंद्र (candra) |
— |
Marathi
[edit]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/The_Sun_by_the_Atmospheric_Imaging_Assembly_of_NASA%27s_Solar_Dynamics_Observatory_-_20100819.jpg/250px-The_Sun_by_the_Atmospheric_Imaging_Assembly_of_NASA%27s_Solar_Dynamics_Observatory_-_20100819.jpg)
Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).
Pronunciation
[edit]Proper noun
[edit]सूर्य • (sūrya) m
Declension
[edit]Declension of सूर्य (masc cons-stem) | |||
---|---|---|---|
direct singular |
सूर्य sūrya | ||
direct plural |
सूर्य sūrya | ||
singular एकवचन |
plural अनेकवचन | ||
nominative प्रथमा |
सूर्य sūrya |
सूर्य sūrya | |
oblique सामान्यरूप |
सूर्या sūryā |
सूर्यां- sūryān- | |
acc. / dative द्वितीया / चतुर्थी |
सूर्याला sūryālā |
सूर्यांना sūryānnā | |
ergative | सूर्याने, सूर्यानं sūryāne, sūryāna |
सूर्यांनी sūryānnī | |
instrumental | सूर्याशी sūryāśī |
सूर्यांशी sūryānśī | |
locative सप्तमी |
सूर्यात sūryāt |
सूर्यांत sūryāt | |
vocative संबोधन |
सूर्या sūryā |
सूर्यांनो sūryānno | |
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition. |
Genitive declension of सूर्य (masc cons-stem) | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
masculine object पुल्लिंगी कर्म |
feminine object स्त्रीलिंगी कर्म |
neuter object नपुसकलिंगी कर्म |
oblique सामान्यरूप | |||||
singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular* एकवचन |
plural अनेकवचन |
|||
singular subject एकवचनी कर्ता |
सूर्याचा sūryāċā |
सूर्याचे sūryāċe |
सूर्याची sūryācī |
सूर्याच्या sūryācā |
सूर्याचे, सूर्याचं sūryāċe, sūryāċa |
सूर्याची sūryācī |
सूर्याच्या sūryācā | |
plural subject अनेकवचनी कर्ता |
सूर्यांचा sūryānċā |
सूर्यांचे sūryānċe |
सूर्यांची sūryāñcī |
सूर्यांच्या sūryāncā |
सूर्यांचे, सूर्यांचं sūryānċe, sūryānċa |
सूर्यांची sūryāñcī |
सूर्यांच्या sūryāñcā | |
* Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition. |
Derived terms
[edit]See also
[edit]Solar System in Marathi · सूर्यमाला (sūryamālā) (layout · text) | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Star | सूर्य (sūrya) | |||||||||||||||||
IAU planets and notable dwarf planets |
बुध (budh) | शुक्र (śukra) | पृथ्वी (pŕthvī) | मंगळ (maṅgaḷ) | [Term?] | गुरू (gurū) | शनी (śanī) | युरेनस (yurenas) | नेपच्यून (nepacyūn) | प्लूटो (plūṭo) | [Term?] | |||||||
Notable moons |
— | — | चंद्र (candra) | [Term?] [Term?] |
— | [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] |
[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] |
[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] |
[Term?] | [Term?] | [Term?] |
References
[edit]- Berntsen, Maxine, “सूर्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies, 1982-1983.
- Molesworth, James Thomas (1857) “सूर्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
Nepali
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Sanskrit सूर्य (sūrya).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]सूर्य • (sūrya)
See also
[edit]Solar System in Nepali · सौर्यमण्डल (sauryamaṇḍal) (layout · text) | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Star | सूर्य (sūrya) | |||||||||||||||||
IAU planets and notable dwarf planets |
बुध (budha) | शुक्र (śukra) | पृथ्वी (pr̥thvī) | मङ्गल (maṅgal) | सिरीस (sirīs) | बृहस्पति (br̥haspati) | शनि (śani) | अरुण (aruṇ) | वरुण (varuṇ) | यमग्रह (yamagraha) | एरिस (eris) | |||||||
Notable moons |
— | — | चन्द्रमा (candramā) | — |
Sanskrit
[edit]Alternative forms
[edit]Alternative scripts
- সূৰ্য (Assamese script)
- ᬲᬹᬃᬬ (Balinese script)
- সূর্য (Bengali script)
- 𑰭𑰳𑰨𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
- 𑀲𑀽𑀭𑁆𑀬 (Brahmi script)
- သူရျ (Burmese script)
- સૂર્ય (Gujarati script)
- ਸੂਰ੍ਯ (Gurmukhi script)
- 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯 (Grantha script)
- ꦱꦹꦫꦾ (Javanese script)
- 𑂮𑂴𑂩𑂹𑂨 (Kaithi script)
- ಸೂರ್ಯ (Kannada script)
- សូយ៌ (Khmer script)
- ສູຣ຺ຍ (Lao script)
- സൂര്യ (Malayalam script)
- ᠰᡠᡠᡵᠶᠠ (Manchu script)
- 𑘭𑘴𑘨𑘿𑘧 (Modi script)
- ᠰᠤᠤᠷᠶᠠ (Mongolian script)
- 𑧍𑧕𑧈𑧠𑧇 (Nandinagari script)
- 𑐳𑐹𑐬𑑂𑐫 (Newa script)
- ସୂର୍ଯ (Odia script)
- ꢱꢹꢬ꣄ꢫ (Saurashtra script)
- 𑆱𑆷𑆫𑇀𑆪 (Sharada script)
- 𑖭𑖳𑖨𑖿𑖧 (Siddham script)
- සූර්ය (Sinhalese script)
- 𑪁𑩒𑩛𑩼 𑪙𑩻 (Soyombo script)
- 𑚨𑚱𑚤𑚶𑚣 (Takri script)
- ஸூர்ய (Tamil script)
- సూర్య (Telugu script)
- สูรฺย (Thai script)
- སཱུ་རྱ (Tibetan script)
- 𑒮𑒴𑒩𑓂𑒨 (Tirhuta script)
- 𑨰𑨃𑨊𑨫𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]Sandhi of सूर् (sū́r) + -य (-ya) from Proto-Indo-Iranian *súHar (“sun”), from Proto-Indo-European *sóh₂wl̥ (“sun”). Cognate with Ancient Greek ἥλιος (hḗlios), Latin sōl, Persian خور (xur), English sun. Also related to स्वर् (svàr, “sun”) and सूर (sū́ra, “sun”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]सूर्य • (sū́rya) stem, m (metrical Vedic sū́riya)
- the sun
- c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 6.17.3:
- ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः।
आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॑पि॒हीषो॑ ज॒हि शत्रूँ॑र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि॥- evā́ pāhi pratnáthā mándatu tvā śrudhí bráhma vāvṛdhásvotá gīrbhíḥ.
āvíḥ sū́ryaṃ kṛṇuhí pīpihī́ṣo jahí śátrūm̐rabhí gā́ indra tṛndhi. - O Indra, drink it as of old, and may it exhilarate ou; hear our prayer, and be exalted by our praises; make the sun visible, nourish us with food, destroy our enemies and rescue the cattle.
- evā́ pāhi pratnáthā mándatu tvā śrudhí bráhma vāvṛdhásvotá gīrbhíḥ.
- ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः।
Declension
[edit]Masculine a-stem declension of सूर्य (sū́rya) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | सूर्यः sū́ryaḥ |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्याः / सूर्यासः¹ sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹ |
Vocative | सूर्य sū́rya |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्याः / सूर्यासः¹ sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹ |
Accusative | सूर्यम् sū́ryam |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्यान् sū́ryān |
Instrumental | सूर्येण sū́ryeṇa |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्यैः / सूर्येभिः¹ sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹ |
Dative | सूर्याय sū́ryāya |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Ablative | सूर्यात् sū́ryāt |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Genitive | सूर्यस्य sū́ryasya |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्याणाम् sū́ryāṇām |
Locative | सूर्ये sū́rye |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्येषु sū́ryeṣu |
Notes |
|
See also
[edit]Solar System in Sanskrit · सूर्य-मण्डल (sūrya-maṇḍala) (layout · text) | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Star | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | |||||||||||||||||
IAU planets and notable dwarf planets |
बुध (budha) | शुक्र (śukra), भार्गव (bhārgava), भृगु (bhṛgu) |
भूमि (bhūmi), पृथ्वी (pṛthvī), Thesaurus:भू |
मङ्गल (maṅgala), अङ्गार (aṅgāra), Thesaurus:मङ्गल |
बृहस्पति (bṛhaspati), गौर (gaura) |
शनि (śani) | अरुण (aruṇa) | वरुण (varuṇa) | यम (yama) | |||||||||
Notable moons |
— | — | चन्द्र (candra), इन्दु (indu), Thesaurus:चन्द्र |
प्रथम मङ्गलस्य द्वितीय मङ्गलस्य |
— |
Proper noun
[edit]सूर्य • (sū́rya) stem, m
- (Vedic religion, Hinduism, Buddhism, Jainism) Surya, the Vedic solar deity
- a male given name
Descendants
[edit]- Helu Prakrit:
- Maharastri Prakrit: 𑀲𑀼𑀚𑁆𑀚 (sujja)
- Sindhi: सिॼु(sijju)
- Paisaci Prakrit:
- Punjabi: ਸਿਝ (sijha) (archaic)
- Pali: surya
- → Assamese: সূৰুয (xuruz)
- → Bengali: সূর্য (śurjo)
- → Gujarati: સૂરજ (sūraj)
- → Hindi: सूर्य (sūrya), सूरज (sūraj)
- → Khmer: សុរិយ (soreyaʼ)
- → Kannada: ಸೂರ್ಯ (sūrya)
- → Konkani: सूर्य (sūrya)
- → Malayalam: സൂര്യന് (sūryaṉ)
- → Malay: suria
- Indonesian: surya
- → Marathi: सूर्य (sūrya)
- → Old Javanese: sūrya
- → Odia: ସୂର୍ଯ୍ୟ (surjya)
- → Nepali: सूर्य (sūrya)
- → Newar: सूर्द्य (sūrdya)
- → Punjabi: ਸੂਰਜ (sūraj) / سورج (sūraj)
- → Rajasthani: सूरज (sūraj)
- → Sindhi: سوُرَجُ (sūraju)
- → Sinhalese: සූර්යයා (sūryayā)
- → Tamil: சூரியன் (cūriyaṉ)
- → Telugu: సూర్యుడు (sūryuḍu)
- → Thai: สุริยา
- → Burmese: သူရိယ (suri.ya.)
- → Urdu: سورج (sūraj)
Adjective
[edit]सूर्य • (sū́rya) stem
Declension
[edit]Masculine a-stem declension of सूर्य (sū́rya) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | सूर्यः sū́ryaḥ |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्याः / सूर्यासः¹ sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹ |
Vocative | सूर्य sū́rya |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्याः / सूर्यासः¹ sū́ryāḥ / sū́ryāsaḥ¹ |
Accusative | सूर्यम् sū́ryam |
सूर्यौ / सूर्या¹ sū́ryau / sū́ryā¹ |
सूर्यान् sū́ryān |
Instrumental | सूर्येण sū́ryeṇa |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्यैः / सूर्येभिः¹ sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹ |
Dative | सूर्याय sū́ryāya |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Ablative | सूर्यात् sū́ryāt |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Genitive | सूर्यस्य sū́ryasya |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्याणाम् sū́ryāṇām |
Locative | सूर्ये sū́rye |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्येषु sū́ryeṣu |
Notes |
|
Feminine ā-stem declension of सूर्या (sū́ryā) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | सूर्या sū́ryā |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याः sū́ryāḥ |
Vocative | सूर्ये sū́rye |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याः sū́ryāḥ |
Accusative | सूर्याम् sū́ryām |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याः sū́ryāḥ |
Instrumental | सूर्यया / सूर्या¹ sū́ryayā / sū́ryā¹ |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्याभिः sū́ryābhiḥ |
Dative | सूर्यायै sū́ryāyai |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्याभ्यः sū́ryābhyaḥ |
Ablative | सूर्यायाः / सूर्यायै² sū́ryāyāḥ / sū́ryāyai² |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्याभ्यः sū́ryābhyaḥ |
Genitive | सूर्यायाः / सूर्यायै² sū́ryāyāḥ / sū́ryāyai² |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्याणाम् sū́ryāṇām |
Locative | सूर्यायाम् sū́ryāyām |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्यासु sū́ryāsu |
Notes |
|
Neuter a-stem declension of सूर्य (sū́rya) | |||
---|---|---|---|
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | सूर्यम् sū́ryam |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याणि / सूर्या¹ sū́ryāṇi / sū́ryā¹ |
Vocative | सूर्य sū́rya |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याणि / सूर्या¹ sū́ryāṇi / sū́ryā¹ |
Accusative | सूर्यम् sū́ryam |
सूर्ये sū́rye |
सूर्याणि / सूर्या¹ sū́ryāṇi / sū́ryā¹ |
Instrumental | सूर्येण sū́ryeṇa |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्यैः / सूर्येभिः¹ sū́ryaiḥ / sū́ryebhiḥ¹ |
Dative | सूर्याय sū́ryāya |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Ablative | सूर्यात् sū́ryāt |
सूर्याभ्याम् sū́ryābhyām |
सूर्येभ्यः sū́ryebhyaḥ |
Genitive | सूर्यस्य sū́ryasya |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्याणाम् sū́ryāṇām |
Locative | सूर्ये sū́rye |
सूर्ययोः sū́ryayoḥ |
सूर्येषु sū́ryeṣu |
Notes |
|
References
[edit]- Monier Williams (1899) “सूर्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1243.
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi nouns
- Hindi masculine nouns
- hi:Astronomy
- Hindi masculine consonant-stem nouns
- hi:Sun
- Marathi terms borrowed from Sanskrit
- Marathi learned borrowings from Sanskrit
- Marathi terms derived from Sanskrit
- Marathi terms with IPA pronunciation
- Marathi lemmas
- Marathi proper nouns
- Marathi masculine nouns
- mr:Astronomy
- mr:Mythology
- Marathi nouns with declension
- Marathi masculine consonant-stem nouns
- Nepali terms borrowed from Sanskrit
- Nepali terms derived from Sanskrit
- Nepali terms with IPA pronunciation
- Nepali lemmas
- Nepali nouns
- ne:Astronomy
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit terms with quotations
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit proper nouns
- Sanskrit proper nouns in Devanagari script
- sa:Vedic religion
- sa:Hinduism
- sa:Buddhism
- sa:Jainism
- Sanskrit given names
- Sanskrit male given names
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- sa:Astronomy
- sa:Stars
- sa:Sun