Marie de France
Marie de France | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | 12 g ![]() Llydaw ![]() |
Bu farw | 13 g ![]() |
Dinasyddiaeth | Teyrnas Ffrainc ![]() |
Galwedigaeth | bardd, ysgrifennwr, cyfieithydd, lleian, chwedleuwr ![]() |
Adnabyddus am | Lais of Marie de France, Legend of the Purgatory of St. Patrick ![]() |
Mudiad | medieval poetry ![]() |
Llenor o ail hanner y 12g a aned yn Ffrainc ac sy'n adnabyddus fel awdures cyfres o gerddi Ffrangeg ar themâu chwedlonol yw Marie de France (fl. diwedd y 12g - dechrau'r 13g). Credir iddi gael ei geni yng ngogledd Ffrainc, efallai yn Normandi, ac iddi dreulio cyfnod sylweddol o'i hoes yng nghylchoedd Normanaidd Lloegr. Mae cynnwys rhai o'i cherddi yn dangos cysylltiad â Llydaw a'i thraddodiadau hefyd.
Dynes ddiwylliedig oedd Marie, yn medru Ffrangeg, Saesneg a Lladin, ac yn gyfarwydd â thraddodiadau Llydewig am gylch y Brenin Arthur yn ogystal â llenyddiaeth Ladin ganoloesol a chlasurol. Mae rhai ysgolheigion wedi ceisio dangos ei bod yn hanner-chwaer i'r brenin Plantagenaidd Harri II ac iddi fod yn abades ar Abaty Shaftesbury rhwng 1181 a 1215.
Gweithiau llenyddol
[golygu | golygu cod]Ei gwaith enwocaf yw ei Laïs (cerddi naratifol) am gariad a rhamant o naws ryfeddol a swynol, y credir bod rhai ohonynt yn deillio o ddeunydd "Celtaidd" (h.y. Llydewig). Ceir deuddeg ohonynt, sef:
- Guigemar
- Equitan
- Le Fresne, chwedl ryngwladol am y ferch Griselda
- Bisclavert
- Lanval, stori am un o farchogion Arthur sy'n sôn am Gaerlyr (fersiwn Saesneg Canol: Sir Launfal)
- Les Deus Amanz
- Yonec, a leolir yn Ne Cymru
- Laüstic
- Milun, a leolir yn Ne Cymru
- Chaitivel
- Chevrepoil (neu Chèvrefeuil), chwedl am Drystan ac Esyllt a leolir yng Nghernyw
- Eliduc
Cyfansoddodd hefyd Esope, casgliad o gerddi seiliedig ar foeschwedlau Aesop. Mewn llawysgrifau diweddarach cafwyd yr enw Isopet (ney Ysopet) a daeth hyn i'w arfer fel enw am gasgliadau canoloesol o'r fath yma o chwedlau. Cyfansoddodd hefyd fersiwn Ffrangeg Normanaidd o chwedl Purdan Padrig.
Llyfryddiaeth
[golygu | golygu cod]- Marie de France: Lais, gol. A. Ewert (Rhydychen, 1947, 1960)
Dolenni allanol
[golygu | golygu cod]- Beirdd Ffrangeg o Ffrainc
- Cylch Arthur
- Merched y 12fed ganrif o Ffrainc
- Merched y 13eg ganrif o Ffrainc
- Genedigaethau'r 12fed ganrif
- Llenorion Ffrangeg o Ffrainc
- Llenorion yr Oesoedd Canol o Ffrainc
- Llenorion y 12fed ganrif o Ffrainc
- Llenorion y 13eg ganrif o Ffrainc
- Marwolaethau'r 13eg ganrif
- Pobl o Normandi