Matezh
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Heinrich_Zille_Wassertr%C3%A4gerin.jpg/200px-Heinrich_Zille_Wassertr%C3%A4gerin.jpg)
Ur vatezh zo ur plac'h a servij ur mestr pe ur vestrez en e di. Ul labour a renk izel eo bet a-viskoazh, a vez roet dreist-holl d'ar plac'hed yaouank dizesk, pe d'ar merc'hed paour, ha sed a zo kontet er goñchenn Luduennig. Disheñvel e c'halle bezañ ar vicher e kêr pe war ar maez, e ti mistri baour pe re binvidik.
Gwechall e teue ar mitizhien eus tiegezhioù paour ha niverus, ha prest o zud da reiñ anezho da ne vern piv dre ma koustent re ger dezho da vevañ er ger. Evit o boued e labourent. Hiziv ez int gwarezet un tamm gant al lezenn memes tra.
Graet e veze ar vicher-se gant plac'hed yaouank a groge d'ober war-dro ar vugale, kerc'hat dour d'ar puñs, naetaat ar gegin hag an oaled. Naetoc'h labour e oa ober war-dro an dilhad.
War ar maez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Maid_cleaning_fireplace_fsa_8e04227.jpg/250px-Maid_cleaning_fireplace_fsa_8e04227.jpg)
Stag e oant ouzh tiegezh o mestr, en e di e oant o chom. Pa c'hallent dimeziñ eo e c'hallent kuitaat o mistri. Pa intañve o mestr e c'halle c'hoarvezout da unan bennak dimeziñ gantañ, met kement-se n'halle ket c'hoarvezout e ti an dud uhel.
Matezh ar person
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Karabasenn a veze lavaret eus matezh ar person. Brudet e oa da vezañ hek: kintus evel ur garabasenn, a veze lavaret.
E kêr
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Smedley_maid_illustration_1906.jpg/250px-Smedley_maid_illustration_1906.jpg)
En tiegezhioù pinvidik ma oa kalz mitizhien e veze ur hierarkiezh, ha rannet al labour etre ar plac'h a gambr, plac'h ar gegin, hag ar mitizhien yaouank dindane.
Ar merc'hed yaouank a vze preizhoù aes alies d'ar vourc'hizien, yaouank pe gozh, evel ma tiskouez Guy de Maupassant e meur a gontadenn, e Rosalie Prudent da skouer.
Er XXIvet kantved
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]En Europa a hiziv e teu ar mitizhien eus ar broioù paourañ. E Pariz eo echu mare ar mitizhien o tont eus maezioù don Breizh pe Spagn: kavet e vezont er Filipinez. En Italia e teuont alies eus Roumania.
El lennegezh
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- Agar, matezh Sara, gwreg Abraham, er Bibl
- Matezh Judit, er Bibl, a zalc'he penn Holofern p'edo he mestrez ouzh e droc'hañ.
- Branwen, matezh Izold.
- Luduennig, matezh ar c'hontadennoù.
- Mitizhien a vez poltredet alies e kontadennoù norman Maupassant.
Liverezh
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Meur a vatezh zo bet poltredet gant al livour gall Jean-Siméon Chardin.
Gerioù deveret
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]- Ar matezhoù-karr a oa barrennoù-koad lakaet dindan brec'hioù ar c'harr.
- Ur vatezh-vrec'h zo ur seurt skerb da zerc'hel ur vrec'h gloazet.
Livadurioù Jean-Siméon Chardin
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]-
Matezh o peliat irvin
-
L'écureuse (Ar vatezh skaoterez). Ar renk izelañ er gegin.
-
Ar gannerez