Атлантычная хартыя
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Prince_of_Wales-5.jpg/250px-Prince_of_Wales-5.jpg)
Атлантычная хартыя — адзін з асноўных праграмных дакументаў антыгітлераўскай кааліцыі. Абмяркоўваўся і быў прыняты на Атлантычнай канферэнцыі «Riviera» брытанскім прэм'ерам У. Чэрчылем і Прэзідэнтам ЗША Ф. Д. Рузвельтам, на ваенна-марской базе Арджэнтыя ў Ньюфаўндлендзе, пра што было заяўлена 14 жніўня 1941. Пазней, 24 верасня 1941 г., да хартыі далучыўся і СССР.
Атлантычная хартыя была заклікана вызначыць упарадкаванне свету пасля перамогі саюзнікаў у Другой сусветнай вайне, нягледзячы на тое, што Злучаныя Штаты ў вайну яшчэ не ўступілі.
Структура дакумента
[правіць | правіць зыходнік]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Atlantic_Charter_%28color%29.jpg/220px-Atlantic_Charter_%28color%29.jpg)
Дакумент уключае наступныя пункты:
- Адсутнасць тэрытарыяльных прэтэнзій з боку ЗША ці Вялікабрытаніі.
- Тэрытарыяльныя спрэчкі варта вырашаць паводле меркавання народа.
- Права народаў на самавызначэнне.
- Зніжэнне гандлёвых бар'ераў.
- Глабальнае эканамічнае супрацоўніцтва і павышэнне дабрабыту[1].
- Свабода ад галечы і страху.
- Свабода мораў.
- Раззбраенне дзяржаў-агрэсараў, агульнае раззбраенне пасля вайны.
Пункт 4 надзвычай цікавы з пункту гледжання паваеннага ўпарадкавання свету і выглядае больш падрабязна так:
![]() |
4. ...яны [ЗША і Вялікабрытанія], выконваючы належным чынам свае існыя абавязацельствы, будуць імкнуцца забяспечыць такое становішча, пры якім усе краіны — вялікія ці малыя, пераможцы ці пераможаныя — мелі б доступ на роўных падставах да гандлю і да сусветных сыравінных крыніц, неабходных для эканамічнага росквіту гэтых краін. | ![]() |
На наступнай нарадзе ў Лондане 24 верасня 1941 згоду з прынцыпамі хартыі выказалі прадстаўнікі ўрадаў Бельгіі (у эміграцыі), Чэхаславакіі (у эміграцыі), Грэцыі, Люксембурга (у эміграцыі), Нідэрландаў (у эміграцыі), Нарвегіі (у эміграцыі), Польшчы (у эміграцыі), СССР, і Югаславіі, а таксама «Свабоднай Францыі» Шарля дэ Голя.
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Зноскі
- ↑ Гэты пункт быў прыняты па прапанове Джона Гілберта Уайнанта [1].