Habemus Papam
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Pope_francis_deritative_of_Papa_Francisco_reci%C3%A9n_elegido.png)
Habemus Papam ("Chúng ta đã có giáo hoàng!") là lời công bố bằng tiếng Latinh do hồng y thị thần đưa ra khi một Mật nghị Hồng y đã kết thúc với kết quả là một người (thường là một Hồng y) đã được chọn làm giáo hoàng.
Theo truyền thống, lời công bố này được đưa ra từ ban công chính của vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Vatican. Sau đó, vị tân Giáo hoàng sẽ ra mắt trước toàn thể giáo dân đang tập trung chờ đợi tại quảng trường Thánh Phêrô và ông sẽ ban phép lành Urbi et Orbi lần đầu tiên trên cương vị lãnh đạo Giáo hội Công giáo Rôma.
Lời công bố Habemus Papam gần đây nhất được đưa ra bởi Hồng y Jean-Louis Tauran, Hồng y Trưởng đẳng phó tế, vào ngày 13 tháng 3 năm 2013 khi cuộc Mật nghị Hồng y kết thúc với người được chọn là Hồng y Jorge Mario Bergoglio, và ông chọn tông hiệu là Giáo hoàng Phanxicô.
Cấu trúc
[sửa | sửa mã nguồn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Habemus_papam_Ioannes_Paulus_II.jpg/200px-Habemus_papam_Ioannes_Paulus_II.jpg)
Cấu trúc cho lời thông báo Habemus Papam là:
Annuntio vobis gaudium magnum:
HABEMUS PAPAM!
Eminentissimum ac reverendissimum Dominum,
Dominum (Name) Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem (Name),
Qui sibi nomen imposuit (Name).
Trong tiếng Việt, có thể dịch là:
Tôi thông báo cho anh chị em một niềm vui lớn lao:
Chúng ta đã có một vị giáo hoàng!
Người khả kính và đáng tôn trọng của Thiên Chúa, [tên gọi],
Hồng y của Hội Thánh Rôma, [tên họ],
Ngài sẽ gọi mình là [tông hiệu Giáo hoàng].
Trong lời thông báo Habemus Papam của Hồng y Cardinal Jorge Arturo Medina Estévez vào ngày 19 tháng 4 năm 2005 sau khi chọn tân Giáo hoàng Biển Đức XVI, lời thông báo Habemus Papam được bắt đầu bằng lời chào mừng bằng năm thứ tiếng:[1][2]
Fratelli e sorelle carissimi (tiếng Ý)
Queridísimos hermanos y hermanas. (tiếng Tây Ban Nha)
Bien chers frères et sœurs. (tiếng Pháp)
Liebe Brüder und Schwestern. (tiếng Đức)
Dear brothers and sisters. (tiếng Anh)
Lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Habemus_Papam_1415.jpg/230px-Habemus_Papam_1415.jpg)
Lời của thông báo Habemus Papam này lấy cảm hứng từ Tin Mừng Thánh Luca (Lc 2:10-11), trong đó ghi lại những lời của sứ thần loan báo cho các mục đồng sự ra đời của Đấng Mêsia:
- "Anh em đừng sợ. Này tôi báo cho anh em một tin mừng trọng đại, cũng là tin mừng cho toàn dân: Hôm nay, một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em trong thành vua Đa-vít, Người là Đấng Ki-tô Đức Chúa."
Công thức này được áp dụng từ cuộc bầu cử của Odo Colonna - Giáo hoàng Máctinô V (1417), người được chọn làm giáo hoàng mới của các hồng y và các đại diện từ các quốc gia khác nhau tại Công đồng Constance. Trong bối cảnh này, trước khi Máctinô V lên ngôi, đã có ba yêu cầu lên ngôi giáo hoàng: ngụy giáo hoàng Ngụy giáo hoàng Gioan XXIII (người đã kêu gọi các hội đồng, và bổ nhiệm hầu hết các cử tri hồng y), Ngụy giáo hoàng Biển Đức XIII (người duy nhất đã được đặt tên là Hồng y trước sự bùng nổ của phương Tây Ly Giáo) và Giáo hoàng Grêgôriô XII. Hai vị đầu tiên đã bị lật đổ bởi Hội đồng, và Gregory XII thoái vị sau khi chính thức triệu tập hội đồng đã được triệu tập và cho phép hành vi của nó bao gồm các hành động của bầu người kế nhiệm ông. Hai năm sau khi hai ứng cử đầu tiên đã bị lật đổ và sự từ chức của giáo hoàng thứ ba, Hội đồng bầu Giáo hoàng mới thông báo: "(Cuối cùng), chúng tôi có một giáo hoàng (và chỉ có một!)"[a]
Việc áp dụng các công thức Habemus Papam chính thức thực hiện từ năm 1484, từ khi được sử dụng để thông báo cuộc bầu cử của Giovanni Battista Cybo, người chọn tên là Giáo hoàng Innocent VIII.[4]
Lời thông báo
[sửa | sửa mã nguồn]Trong công bố tên của Giáo hoàng mới được bầu, tên Giáo hoàng mới được công bố trong tiếng Latinh trong trường hợp đối cách (ví dụ, Eugenium,[5][6][7] Angelum Iosephum,[8] Ioannem Baptistam,[9][10] Albinum,[11] Carolum,[12][13] Iosephum,[1][2] Georgium Marium[14][15]), nhưng tên thật của Giáo hoàng mới được đọc nguyên văn (ví dụ, Pacelli,[5][6][7] Roncalli,[8] Montini,[9][10] Luciani,[11] Wojtyła,[12][13] Ratzinger,[1][2] Bergoglio[14][15]). Tên giáo hoàng mới thường được đưa ra trong các trường hợp sở hữu cách trong tiếng Latinh, tương ứng với dịch "những người có tên..." mặc dù nó cũng có thể được lược bỏ trong trường hợp đối cách, tương ứng với các bản dịch "những người có tên...", như là trường hợp vào năm 1963 và 2013 khi Giáo hoàng Phaolô VI[9][10] và tên Giáo hoàng Phanxicô [14][15]. được công bố tông hiệu là Paulum sextum và Franciscum tương ứng. Trong tình huống mà tên được giảm trong sở hữu cách, cái tên được xem như là một sự bổ sung của danh từ "Tên", trong khi trong trường hợp mà tên bị từ chối trong các đối cách, nó được coi như là một sự ghép lại của các đối tượng trực tiếp bổ sung Tên trong đối cách. Cả hai hình thức đều đúng. Theo một số nhà ngữ pháp Latin như Nicola Fiocchini, Piera Guidotti Bacci và Sổ tay Maiorum Lingua, cho rằng đối cách là hình thức chính xác hơn.[16]
Trong thông báo của cuộc bầu cử Giáo hoàng Phaolô VI, Phó tế Alfredo Ottaviani sử dụng liên từ et (mà cũng có nghĩa là "và") thay vì ac , từ thường được sử dụng cho "và" bên trong công thức (ông nói Eminentissimum et reverendissimum thay vì Eminentissimum ac reverendissimum ).[9][10]
Trong thông báo của cuộc bầu cử Giáo hoàng Biển Đức XVI, tông hiệu của ông không được đọc lên bởi Hồng y Medina trong trường hợp sở hữu cách (ông nói Benedicti decimi sexti),[1][2] nhưng trong trang web của Tòa Thánh, trang thông báo cuộc bầu cử của mình với một bản sao của các công thức Habemus Papam có tên hiệu là Benedict (Biển Đức) bị từ chối trong trường hợp đối cách (tức là, Benedictum XVI).[17]
Nếu một tên giáo hoàng được sử dụng lần đầu tiên, các thông báo có thể có hoặc không sử dụng chữ số 'Primi (đầu tiên). Trong cuộc bầu cử của Giáo hoàng Gioan Phaolô I, từ Primi (đầu tiên) đã được sử dụng khi công bố bằng lời Habemus Papam (Hồng y Pericle Felici công bố tên của Giáo hoàng là Ioannis Pauli Primi)[11] nhưng trong cuộc bầu cử năm 2013, Tân Giáo hoàng Phanxicô được chọn, tông hiệu giáo hoàng khi công bố không có từ Primi (đầu tiên) (Hồng y Jean-Louis Tauran công bố tên Giáo hoàng là' 'Franciscum' ').[15]
Các chữ số trong tông hiệu của giáo hoàng nếu từng tồn tại có thể được bỏ qua và nếu tông hiệu Giáo hoàng mới là giống như một được sử dụng bởi những người tiền nhiệm ngay lập tức như là trường hợp trong tháng 10 năm 1978 khi tông hiệu Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã được công bố chỉ đơn giản là Ioannis Pauli mà không có chữ số [12][13] khác xa so với người tiền nhiệm, đã được gọi ngay lập tức đã được Giáo hoàng Gioan Phaolô I. Nó cũng đã xảy ra vào năm 1939 với tông hiệu của Giáo hoàng Piô XII, sau cuộc bầu cử của mình, tông hiệu của ông được công bố chỉ đơn giản là' 'Pium' '[5][6][7], tuy thế người tiền nhiệm của ông ngay lập tức đã được gọi là Giáo hoàng Piô XI. Trong thông báo Habemus Papam của cuộc bầu cử Giáo hoàng Piô XII, tên hiệu của ông đã bị lược bỏ trong các đối cách [5][6][7] như các thông báo sau cho Giáo hoàng Phaolô VI của [9][10] và cuộc bầu cử của Giáo hoàng Phanxicô.[14][15]
Một số trường hợp
[sửa | sửa mã nguồn]Sau đây là ví dụ về cách các tên đã được công bố như đã nêu trên video và bản ghi hiện có. Các trường hợp thắt hay loại bỏ các chữ số cho các tên của Giáo hoàng được ghi lại.
Tên khai sinh | Tên khai sinh bằng tiếng Latinh | Tông hiệu Giáo hoàng | Tông hiệu bằng tiếng Latinh khi công bố | Biến cách Latinh trong tông hiệu Giáo hoàng | Thứ tự trong tên Giáo hoàng |
---|---|---|---|---|---|
Eugenio Pacelli | Eugenium Pacelli[5][6][7] | Piô XII | Pium[5][6][7] | đối cách | không được đọc |
Angelo Giuseppe Roncalli | Angelum Iosephum Roncalli[8] | Gioan XXIII | Ioannis vigesimi tertii[8] | sở hữu cách | được đọc |
Giovanni Battista Montini | Ioannem Baptistam Montini[9][10] | Phaolô VI | Paulum sextum[9][10] | đối cách | được đọc |
Albino Luciani | Albinum Luciani[11] | Gioan Phaolô I | Ioannis Pauli primi[11] | sở hữu cách | được đọc |
Karol Wojtyła | Carolum Wojtyła[12][13] | Gioan Phaolô II | Ioannis Pauli [12][13] | sở hữu cách | không được đọc |
Joseph Ratzinger | Iosephum Ratzinger[1][2] | Biển Đức XVI | Benedicti decimi sexti[1][2] | sở hữu cách | được đọc |
Jorge Mario Bergoglio | Georgium Marium Bergoglio[15] | Phanxicô | Franciscum[15] | đối cách | không được đọc |
Sự phát triển của công thức
[sửa | sửa mã nguồn]Ngay từ đầu, các "Habemus Papam" công thức không theo một mô hình nghiêm ngặt nhưng đa dạng trong hình thức đáng kể trong nhiều năm. Dưới đây là một số ví dụ về các thông báo trong quá trình lịch sử của nó:
Ngày | Hồng y Thị thần hoặc Hồng y phó tế |
Giáo hoàng đắc cử | Lời thông báo |
---|---|---|---|
29 tháng 8 năm 1484 | Francesco Piccolomini | Giovanni Battista Cibo – đắc cử Giáo hoàng Innocent VIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium Octavum:[4] |
1 tháng 11 năm 1503 | Raffaele Sansoni Riario | Giuliano della Rovere – đắc cử Giáo hoàng Giuliô II | Papam habemus Reverendissimum Dominum Cardinalem Sancti Petri ad Vincula, qui vocatur Julius Secundus[18] |
11 tháng 3 năm 1513 | Alessandro Farnese | Giovanni de Medici – đắc cử Giáo hoàng Lêô X Ghi chú: Ông là hồng y thị thần vào thời điểm bầu cử |
Gaudium magnum nuntio vobis! Papam habemus, Reverendissimum Dominum Johannem de Medicis, Diaconum Cardinalem Sanctae Mariae in Domenica, qui vocatur Leo Decimus[19] |
13 tháng 10 năm 1534 | Innocenzo Cibo | Alessandro Farnese – đắc cử Giáo hoàng Phaolô III | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Dominum Alexandrum Episcopum Hostiensem, Cardinalem de Farnesio nuncupatum, qui imposuit sibi nomen Paulus Tertius[20] |
15 tháng 9 năm 1644 | Francesco Barberini | Giovanni Battista Pamphili – đắc cử Giáo hoàng Innôcentê X | Annuncio vobis gaudium magnum, habemus Papam Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Johannem Baptistum Pamphilium, qui sibi nomen imposuit Innocentium Decimum[21] |
7 tháng 4 năm 1655 | Giangiacomo Teodoro Trivulzio | Fabio Chigi – đắc cử Giáo hoàng Alexanđê VII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fabium Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Chisium, qui elegit sibi nomen Alexandrum Septimum[22] |
21 tháng 9 năm 1676 | Francesco Maidalchini | Benedetto Odeschalchi – đắc cử Giáo hoàng Innôcentê XI | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Benedictum Titulo Sancti Honufrii Cardinalem Odeschalcum, qui sibi nomen imposuit Innocentium Undecimum[23] |
8 tháng 5 năm 1721 | Benedetto Pamphili | Michelangelo Conti – đắc cử Giáo hoàng Innôcentê XIII | Annuncio vobis gaudium magnii: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Michaelem Angelum Tituli Sanctorum Quirici et Iulitta Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem de Comitibus, qui sibi nomen imposuit Innocentius Tertius Decimus[24] |
29 tháng 5 năm 1724 | Benedetto Pamphili | Vincenzo Maria Orsini – đắc cử Giáo hoàng Biển Đức XIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus: Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fratrem Vincentium Mariam Cardinalem Ursinum Episcopum Portuensem, qui sibi nomen imposuit Benedictus Tertius Decimus[25] |
15 tháng 2 năm 1775 | Alessandro Albani | Giovanni Angelo Braschi – đắc cử Giáo hoàng Piô VI | Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Ioannem Angelum, tituli Sancti Onuphrii Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Braschi, qui sibi nomen imposuit Pius Sextus[26] |
28 tháng 9 năm 1823 | Fabrizio Ruffo | Annibale Della Genga – đắc cử Giáo hoàng Lêô XII | Annuncio vobis gaudium magnum: papam habemus, eminentissimum ac reverendissimum Dominum Annibalem, tituli Sanctae Mariae Transtiberim, presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalem Della Genga, qui sibi imposuit nomen Leo Duodecimus[27] |
2 tháng 2 năm 1831 | Giuseppe Albani | Mauro Cappellari – đắc cử Giáo hoàng Grêgôriô XVI | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum Maurum Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum tituli sancti Calysti Cardinalem Cappellari, qui sibi nomen imposuit Gregorium Sextum Decimum[28] |
16 tháng 6 năm 1846 | Tommaso Riario Sforza | Giovanni Maria Mastai Ferretti – đắc cử Giáo hoàng Piô IX | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Ioannem Mariam Mastai Ferretti, Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem, qui sibi nomen imposuit Pius Nonus[29] |
2 tháng 3 năm 1939 | Camillo Caccia Dominioni | Eugenio Pacelli – đắc cử Giáo hoàng Piô XII | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Eugenium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Pacelli, qui sibi nomen imposuit Pium[5][6][7] |
28 tháng 10 năm 1958 | Nicola Canali | Angelo Giuseppe Roncalli – đắc cử Giáo hoàng Gioan XXIII | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Angelum Iosephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Roncalli, qui sibi nomen imposuit Ioannis Vigesimi Tertii[8] |
21 tháng 6 năm 1963 | Alfredo Ottaviani | Giovanni Battista Montini – đắc cử Giáo hoàng Phaolô VI | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum et reverendissimum Dominum, Dominum Ioannem Baptistam Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Montini, qui sibi nomen imposuit Paulum Sextum[9] |
26 tháng 8 năm 1978 | Pericle Felici | Albino Luciani – đắc cử Giáo hoàng Gioan Phaolô I | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Albinum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Luciani, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli Primi[11] |
16 tháng 10 năm 1978 | Pericle Felici | Karol Wojtyła – đắc cử Giáo hoàng Gioan Phaolô II | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Carolum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Wojtyła, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli[12] |
19 tháng 4 năm 2005 | Jorge Medina Estévez | Joseph Ratzinger – đắc cử Giáo hoàng Biển Đức XVI | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Iosephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Ratzinger, qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti[2] |
13 tháng 3 năm 2013 | Jean-Louis Pierre Tauran | Jorge Mario Bergoglio – đắc cử Giáo hoàng Phanxicô | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Georgium Marium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Bergoglio, qui sibi nomen imposuit Franciscum[15] |
Danh sách Hồng y đọc lời công bố
[sửa | sửa mã nguồn]Sau đây là danh sách Hồng y đọc công bố Habemus Papam:
Ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ Giáo Dòng Tên Norman Tanner tuyên bố rằng ngụy John XXIII thực sự từ chức dưới áp lực.[3]
- ^ Cuốn sách Richard Henry Clarke về Leo XIII tuyên bố rằng Prospero Caterini thực hiện thông báo[30] Salvador Miranda viết về Hồng y Caterini tại Các vị Hồng y của Giáo hội La Mã Thần thánh đề cập đến Caterini là đã đưa ra thông báo[31] nhưng Francis Burkle-Young tuyên bố rằng Caterini bắt đầu để làm cho các thông báo nhưng không có khả năng hoàn thành các công thức và sau cùng đã được hỗ trợ trong việc cung cấp các tin tức của Bartolomeo Grassi-Landi, một phi hồng y và các người khác trong mật nghị của ĐHY Luigi Oreglia di Santo Stefano[32]
![]() |
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Habemus Papam. |
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ a b c d e f NBC News Coverage of the Election of Pope Benedict XVI YouTube.
- ^ a b c d e f g 19 Aprile 2005 – Elezione di Papa Benedetto XVI YouTube.
- ^ “Origins of the 'Annuntio vobis gaudium magnum: habemus papam”. News.va Official Vatican Network – Vatican Radio. ngày 21 tháng 3 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2014.
- ^ a b L. Thuasne (red.), Johannis Burchardi Argentinensis Diarium sive Rerum Urbanum commentarii, Vol. I, Paris 1883, pp. 62–63.
- ^ a b c d e f g Habemus Papam – Pope Pius XII. YouTube. Truy cập on ngày 21 tháng 12 năm 2012.
- ^ a b c d e f g Habemus Papam! – Pope Pio XII. YouTube. Truy cập on ngày 17 tháng 3 năm 2013.
- ^ a b c d e f g Habemus Papam Pope Pius XII. YouTube. Truy cập on ngày 10 tháng 10 năm 2013
- ^ a b c d e Election of Pope John XXIII. YouTube. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2013
- ^ a b c d e f g h Elezione Papa Paolo VI (1963) . YouTube. Truy cập on ngày 22 tháng 12 năm 2012.
- ^ a b c d e f g Un'opera che continua Edizione straordinaria. YouTube. Truy cập on ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ a b c d e f John Paul I Election and First Blessing. YouTube. Truy cập on ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ a b c d e f RAIStoria Elezione Giovanni Paolo II. YouTube. Truy cập on ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ a b c d e Announcement of John Paul II becoming Pope October 1978 . YouTube. Truy cập on ngày 16 tháng 3 năm 2012.
- ^ a b c d http://www.vatican.va/holy_father/francesco/elezione/index_en.htm Holy See website on Francis' election. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
- ^ a b c d e f g h Habemus Papam, Franciscus. YouTube. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2013.
- ^ Những lưu ý sau đây là trong Wikipedia Ý: Các hình thức đúng là một với đối cách. Việc bổ sung của các định Latin cư xử như Gắn: có cùng tên của sự kiện mà nó liên quan. Nếu các giáo hoàng công thức đồng ý với Tên trong trường hợp đối cách. Xem các văn phạm tiếng Latin trong "việc dán". Một ví dụ: Nicola Flocchini, Piera Guidotti Bacci, Marco Moscio, Manual, Bompiani Trường 'Maiorum Ngôn ngữ', Milano 2007, pag.309 Những dịch là những điều sau đây:.. "Các hình thức đúng là đối cách Các bổ sung với tên Latin hành động như một sự ghép lại: nó có những trường hợp tương tự như tên / danh từ đang được tham chiếu trong những ngôi nhà của các công thức của Đức Giáo hoàng Đồng ý với nó tên trong trường hợp đối cách Xem các văn phạm tiếng Latin vào "ghép lại.. "ví dụ như: Nicola Flocchini, Piera Guidotti Bacci, Marco Moscio, 'Bompiani Trường' Maiorum Ngôn ngữ Manual,, Milano 2007 trang 309.
- ^ http: website //www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/elezione/index_en.htm Tòa Thánh về cuộc bầu cử Benedict XVI. Lấy 02 tháng 2 năm 2013.
- ^ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rome 1753, p. 309.
- ^ Herbert Vaughan, The Medici popes: Leo X and Clement VII, London 1908, p. 108.
- ^ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rome 1753, p. 328.
- ^ Herman, Eleanor (2009). Królowa Watykanu (bằng tiếng Ba Lan). Warszawa: Wydawnictwo JEDEN ŚWIAT. tr. 139. ISBN 978-83-89632-45-6.
- ^ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rome 1753, p. 359.
- ^ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rome 1753, p. 361.
- ^ Relazione della morte... Clemente XI., Venice 1721, no. 11, pp. 9–10.
- ^ Diario ordinario, Rome, Numero 1065 of ngày 31 tháng 5 năm 1724, p. 7.
- ^ Revue des questions historiques, Paris, tome 7 (1892), p. 451.
- ^ Artaud de Montor, Histoire du Pape Léon XII., vol. 1, Paris 1843, p. 79.
- ^ Gaetano Moroni, Dizionario Di Erudizione Storico-Ecclesiastica. Vol. XV, Venice 1842, p. 317.
- ^ Maurizio Marocco, Storia di papa Pio IX., Torino 1856, p. 158.
- ^ Richard Henry Clarke. The life of His Holiness Pope Leo XIII...: together with extracts from his pastorals and encyclicals.
- ^ “Caterini, Prospero”. Cardinals of the Holy Roman Church.
- ^ Francis A. Burkle-Young. Papal Elections in the Age of Transition, 1878–1922.