Niobii
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Niobium_crystals_and_1cm3_cube.jpg/250px-Niobium_crystals_and_1cm3_cube.jpg)
41 |
0
0 1 12 18 8 2 |
Nb 92,90637 |
|
Niobii |
Niobii (Nb — niobium latinan kelel) om 41nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videndes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — videnden gruppan laptalagruppas, VB), tabluden videndes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Element om harv londuses, ei voi löuta sidä joudjas olendas, pala Man kores — 18 grammad tonnas.
Anglijalaine Čarl'z Hetčett-himik avaiži niobijan vl 1801 sadud Massačusets-štataspäi kolumbit-mineralas, i vhesai 1950 nimitihe elementad «kolumbii» (Cb) Sures Britanijas i AÜV:oiš, AÜV:oiden üläihastuseližen nimen mödhe sil aigal. Saksalaine Genrih Roze-himik erišti elementad tantalaspäi i nimiti sidä Tantalan Nioba-tütren oiktastuseks. 19. voz'sadan lopus francine Anri Muassan-himik sai puhtast niobijad ezmäižen kerdan, hän kävuti elektrotermišt mahtust i endišti niobijan hapandust hil'nikal elektropäčiš.
Fizižed ičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Niobii om hoštai hobedaižhahk metall.
Atommass — 92,90637. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,57 g/sm³. Suladandlämuz — 2750 K (2477 C°). Kehundlämuz — 5017 K (4744 C°).
Londuseline niobii kogoneb üks'jäižes stabiližes 93Nb-izotopaspäi. Kaik toižed 32 izotopad oma radioaktivižed, sadud da tedoitud ratud tel, ned oma 81..92, 94..113 atommassanke, tetas mugažo 25 izomärad. Kaikiš hätkembad čihodajad oma 92Nb-izotop 34,7 mln vozid pol'čihodamižen pordonke, 94Nb (T½=20,3 tuhad vozid) i 95Nb (35 päivest), mugažo 91m1Nb-izomär (60,86 päivest). Radioaktivižed izotopad hajetas β- i protonižen (nomer 81, 84), β- i neitronižen (nomerad 104..110) vai muite β-čihodamižen (kaik toižed) kal't, kändasoiš cirkonijaks vai molibdenaks, izotop 92 — molembikš, izotopad 81, 84 — ittrijaks i cirkonijaks.
Kävutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Ottas kävutamižhe üläveimiš, tegimišton torvikš da mülüikš, lendandapparatoiden detalikš. Alüminijan (niobijan pala 0,05 %) i vas'ken (20 %) legiruind toižetab niiden ičendoid lujas. Niobijan 0,6-procentine ližadand rosttumatomha terashe kaičeb sidä rostet vaste ühthekeitandan jäl'ghe. Pästtas muštrahuzid.
Sadas 50 tuhad tonnoid vodes (2012), päeksportör — Brazilii, toine järed tegii om Kanad. Om löudmižsijid mugažo AÜV:oiš, Japonijas, Malaviš, Venämas (Kolan pol'sarel).
Biologine rol'
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Metallan putnuded palaižed kuctas organizman südäiorganoiden ärdutandad i lopusiden kid'žmoitust. Erased ühtnendad oma toksižed.
Irdkosketused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- Niobii webelements.com-saital. (angl.)
- Kirjutuz niobijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. (ven.)
![]() |
Niobii Vikiaitas |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | ||||||||||||||||||||||||||
1 | H | He | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | |||||||||||||||||||||||||
5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | |||||||||||||||||||||||||
6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | |||||||||||
7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | |||||||||||
8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
|