Тере табигатьнең оешу катлары
Внешний вид
Тере табигатьнең оешу катлары |
Тере материянең оешу каты — тереклекнең кыенлыкта нигезләнгән иерархиясендә биологик структураның функциональ урыны[1]. Бу мәкаләдә катлар вагыннан-эресенә урынлашкан.
- Молекуляр (молекуляр-генетик) кат. Шушы катта материя кыен күпмолекуляр [2] органик берләшүләргә (аксымнарга, нуклеин әчелекләргә[3] һ.б.) организация итенә.
- Субкүзәнәк каты (өсмолекуляр кат). Бу катта тере материя органоидларга (хромосомаларга, күзәнәк мембранасына, митохондрияләргә, Гольджи аппаратына, лизосомаларга һ.б. субкүзәнәк структураларына) организация итенә.
- Күзәнәк каты. Бу катта материя күзәнәкләр белән тәкъдим ителгән. Күзәнәк - элементар структур һәм функциональ терелекнең бөртеге[4].
- Орган-тукыма каты. Бу катта материя тукымаларга һәм органнарга организация итенә. Тукыма - төзелеш һәм функцияләр буенча охшаш күзәнәкләр һәм күзәнәкара[5] матдәләр берлеге. Орган - үз функциясен эшләгән күпкүзәнәкле организм өлеше.
- Организм (онтогенетик) каты. Бу катта тере материя организмнар белән тәкъдим ителгән. Организм (индивид) - бүленә алмаган тереклек бөртеге.
- Популяция-төр каты. Бу катта тере материя популяцияләр белән тәкъдим ителгән. Популяция - башка поппуляциядән аерым яшәгән төрдәшләр (бер төр вәкилләре) берлеге. Төр - бер-берсенә охшаш, бер-берсе белән күбәя алган һәм бер ареалда яшәгән тере организмнар берлеге.
- Биоценотик кат. Бу катта тере материя биоценозлар ясый. Биоценоз - бер территориядә яшәгән төрле төрләрдән торган поппуляцияләр берлеге.
- Биогеоценотик кат. Биогеоценозлар ясала. Биогеоценоз - биоценоз һәм абиотик факторлар (туфрак, климат) берлеге.
- Биосфера каты. Бу катта тере материя биосфераны ясый. Биосфера - тере организмнар белән үзгәртелгән Җир оболочкасы.
Ләкин галимнәр биогеоценотик һәм биосфера катларын һәрвакыт түгел аералар, чөнки шушы аларга тере булмаган матдәләр дә керә. Шулай ук субкүзәнәк һәм орган-тукыма катлары гел түгел аерыла (аларны күзәнәк һәм организм катларына кертәләр).
Шулай ук карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Чыганаклар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Общая биология : учебное пособие / С.И. Колесников. - 3-е изд., перераб. и доп. - М.: КНОРУС, 2012. - 288 с. - (Среднее профессиональное образование).