Vinblastin
Vinblastin (VBL), Velban gibi marka isimleriyle satılan, çeşitli kanser türlerini tedavi etmek için genellikle diğer ilaçlarla birlikte kullanılan bir kemoterapi ilacıdır. Bu kanser türleri arasında Hodgkin lenfoması, küçük hücreli dışı akciğer kanseri, mesane kanseri, beyin kanseri, melanom ve testis kanseri bulunur. İlaç, damardan enjeksiyon yoluyla uygulanır.[1]
![]() | |
![]() | |
Klinik verisi | |
---|---|
Ticari adlar | Velban, Velbe, diğer |
Diğer adlar | vincaleukoblastine |
AHFS/Drugs.com | Monografi |
MedlinePlus | a682848 |
Lisans veri |
|
Gebelik kategorisi |
|
Uygulama yolu | intravenous |
ATC kodu | |
Hukuki durum | |
Hukuki durum |
|
Farmakokinetik veri | |
Biyoyararlanım | n/a |
Metabolizma | Liver (CYP3A4-mediated) |
Eliminasyon yarı ömrü | 24.8 hours (terminal) |
Boşaltım | Bile duct and kidney |
Tanımlayıcılar | |
| |
CAS Numarası | |
PubChem CID | |
DrugBank | |
ChemSpider | |
UNII | |
KEGG | |
ChEBI | |
ChEMBL | |
NIAID ChemDB | |
CompTox Bilgi Paneli (EPA) | |
ECHA Bilgi Kartı | 100.011.577 |
Kimyasal ve fiziksel veriler | |
Formül | C46H58N4O9 |
Mol kütlesi | 810,989 g·mol−1 |
3D model (JSmol) | |
| |
|
Yan etkileri his değişikliği, kabızlık, halsizlik, iştah kaybı ve baş ağrısına neden olur. Ciddi yan etkiler arasında düşük kan hücresi sayıları ve nefes darlığı bulunur. Vinblastin, mevcut bir bakteriyel enfeksiyonu olan kişilere verilmemelidir. Hamilelik sırasında kullanımı bebeğe zarar verebilir. Vinblastin, hücre bölünmesini engelleyerek çalışır.
Vinblastin, 1958 yılında izole edilmiştir.[2] Geleneksel bir ilaca dönüştürülen doğal bir bitkisel tedavi örneği olan vinblastin, ilk olarak Madagaskar's pervink çiçeğinden elde edilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.[3]
Tıbbi Kullanımları
[değiştir | kaynağı değiştir]Vinblastin, Hodgkin lenfoması için ABVD ve agresif fibromatozis (desmoid tümör) tedavisinde metotreksat ile birlikte kullanılan bir dizi kemoterapi rejiminin bir bileşenidir.[4][5] Ayrıca Histiocytosis Association'ın belirlenmiş protokollerine göre histiyositoz tedavisinde de kullanılır.
Yan Etkileri
[değiştir | kaynağı değiştir]Vinblastin'in olumsuz etkileri arasında saç dökülmesi, beyaz kan hücreleri ve trombositlerde azalma, gastrointestinal sorunlar, yüksek tansiyon, aşırı terleme, depresyon, kas krampları, baş dönmesi ve baş ağrıları bulunur.[6] Bir vezikan olarak, vinblastin uygunsuz uygulama sonucu damar dışına çıkarsa yaygın doku hasarı ve kabarcıklara neden olabilir.
Farmakoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Vinblastin, bir vinca alkaloididir ve vincristine kimyasal olarak benzerdir. Tübülinle bağlanarak mikrotübül oluşumunu engeller. Vinblastin tedavisi, mikrotübül oluşumunu ve mitotik iğ ve kinetokorun düzgün oluşumunu bozarak, hücre döngüsünün M fazında spesifik hücre durmasına neden olur. Bu yapılar, mitozun anafazı sırasında kromozomların ayrılması için gereklidir. Toksisiteleri arasında kemik iliği baskılanması (doz kısıtlayıcıdır), gastrointestinal toksisite, güçlü vezikan (kabarcık oluşturan) aktivite ve ekstravazasyon yaralanması (derin ülserler oluşturur) bulunur. Vinblastin parakristalleri, sıkı paketlenmiş polimerleşmemiş tübülin veya mikrotübüllerden oluşabilir.[7]
Vinblastin, özellikle Bleomycin ve Metotreksat ile birlikte VBM kemoterapisinde, evre IA veya IIA Hodgkin lenfomaları için daha düşük dozlarda bleomisin ve azaltılmış genel toksisite ile daha uzun dinlenme dönemleriyle birlikte daha etkili bir bileşen olarak rapor edilmiştir.[8]
Etki mekanizması
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Tublin%26vinblastin-1Z2B.png/220px-Tublin%26vinblastin-1Z2B.png)
Vinblastin, kolsemid ve nokodazol gibi mikrotübül bozucu ilaçların iki mekanizma ile etkili olduğu bildirilmiştir. Çok düşük konsantrasyonlarda mikrotübül dinamiklerini bastırırken, daha yüksek konsantrasyonlarda mikrotübül polimer kütlesini azaltırlar. Son bulgular, mikrotübül eksi-ucu organizasyon merkezlerinden kopmasını teşvik ederek mikrotübül parçalarının oluşumunu da sağladıklarını göstermektedir. Ancak, mekanizmaya yönelik araştırmalar devam etmektedir; son çalışmalar, vinblastinin bazı lösemilerde fazdan bağımsız olarak apoptozu indüklediğini de göstermektedir.[9]
Farmakokinetik
Vinblastin, P-glikoprotein'e bağlanması nedeniyle sınırlı beyin alımıyla çevresel seçici bir ilaç gibi görünmektedir.[10][11]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Vinblastin, Madagaskar pervinkası bitkisinden, Robert Noble ve Charles Thomas Beer tarafından Western Ontario Üniversitesi'nde izole edilmiştir. Vinblastinin kemoterapötik ajan olarak kullanımı, bitkinin muhtemel anti-diyabetik etkisini incelemek için bitki özütü tavşanlara enjekte edildiğinde, vücut üzerindeki etkisi sayesinde ilk kez önerilmiştir. (Bitkiden yapılan çay, diyabete karşı halk ilacı olarak kullanılırdı.) Tavşanlar, azalan beyaz kan hücreleri nedeniyle bakteriyel bir enfeksiyondan ölmüştür; bu nedenle, vinblastinin lenfoma gibi beyaz kan hücreleri kanserlerine karşı etkili olabileceği hipotez edilmiştir. FDA tarafından 1965 yılında onaylanmıştır.[12]
Kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Vinblastine Sulfate". The American Society of Health-System Pharmacists. 2 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2015.
- ^ Ravina E (2011). The evolution of drug discovery : from traditional medicines to modern drugs. 1. Aufl. Weinheim: Wiley-VCH. s. 157. ISBN 9783527326693. 1 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ World Health Organization (2023). The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). Cenevre: World Health Organization. hdl:10665/371090. WHO/MHP/HPS/EML/2023.02. Geçersiz
|hdl-access=free
(yardım) - ^ Rueda Domínguez A, Márquez A, Gumá J, Llanos M, Herrero J, de Las Nieves MA, Miramón J, Alba E (December 2004). "Treatment of stage I and II Hodgkin's lymphoma with ABVD chemotherapy: results after 7 years of a prospective study". Annals of Oncology. 15 (12). ss. 1798-1804. doi:10.1093/annonc/mdh465. PMID 15550585. Geçersiz
|doi-access=free
(yardım) - ^ Lee YS, Joo MW, Shin SH, Hong S, Chung YG (January 2024). "Current Treatment Concepts for Extra-Abdominal Desmoid-Type Fibromatosis: A Narrative Review". Cancers. 16 (2). s. 273. doi:10.3390/cancers16020273. PMC 10813957 $2. PMID 38254764. Geçersiz
|doi-access=free
(yardım) - ^ "Vinblastine sulfate- vinblastine sulfate injection". DailyMed. 31 Aralık 2019. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Nisan 2020.
- ^ Starling D (January 1976). "Two ultrastructurally distinct tubulin paracrystals induced in sea-urchin eggs by vinblastine sulphate" (PDF). Journal of Cell Science. 20 (1). ss. 79-89. doi:10.1242/jcs.20.1.79. PMID 942954. 13 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF).
- ^ Gobbi PG, Broglia C, Merli F, Dell'Olio M, Stelitano C, Iannitto E, Federico M, Bertè R, Luisi D, Molica S, Cavalli C, Dezza L, Ascari E (December 2003). "Vinblastine, bleomycin, and methotrexate chemotherapy plus irradiation for patients with early-stage, favorable Hodgkin lymphoma: the experience of the Gruppo Italiano Studio Linfomi". Cancer. 98 (11). ss. 2393-2401. doi:10.1002/cncr.11807. hdl:11380/4847. PMID 14635074. Geçersiz
|hdl-access=free
(yardım) - ^ Salerni BL, Bates DJ, Albershardt TC, Lowrey CH, Eastman A (April 2010). "Vinblastine induces acute, cell cycle phase-independent apoptosis in some leukemias and lymphomas and can induce acute apoptosis in others when Mcl-1 is suppressed". Molecular Cancer Therapeutics. 9 (4). ss. 791-802. doi:10.1158/1535-7163.MCT-10-0028. PMC 2852489 $2. PMID 20371726.
- ^ Schinkel AH (April 1999). "P-Glycoprotein, a gatekeeper in the blood-brain barrier". Adv Drug Deliv Rev. 36 (2–3). ss. 179-194. doi:10.1016/s0169-409x(98)00085-4. PMID 10837715.
- ^ Tsuji A (October 1998). "P-glycoprotein-mediated efflux transport of anticancer drugs at the blood-brain barrier". Ther Drug Monit. 20 (5). ss. 588-90. doi:10.1097/00007691-199810000-00024. PMID 9780140.
- ^ Altmann KH (2009). "Preclinical Pharmacology and Structure-Activity Studies of Epothilones". Mulzer JH (Ed.). The Epothilones: An Outstanding Family of Anti-Tumor Agents: From Soil to the Clinic. Springer Science & Business Media. ss. 157-220. ISBN 9783211782071. 11 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.