Ajali
Ajali (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "accident" au "uninentional injury") ni tukio maalumu linalotambulika na lisilotarajiwa, geni na lisilotakikana ambalo hutokea katika muda na mahali fulani bila sababu au makusudi dhahiri, lakini husababisha madhara yaliyo wazi, hasa vifo.
Ajali hudokeza kwa ujumla matokeo mabaya ambayo labda yangeweza kuepukwa au kukingwa ikiwa matukio yaliyosababisha ajali hiyo yangetambuliwa na kurekebishwa kabla ya tukio hilo.
Wataalamu katika nyanja za kuepuka majeraha hawatumii neno 'ajali' kuelezea matukio ambayo husababisha majeraha katika jaribio la kubainisha asili ya majeraha mengi ambayo yangeweza kukingwa. Matukio kama hayo huzingatiwa kutoka mtazamo wa epidemiolojia - yanaweza kuepukwa na kukingwa. Maneno yanayopendelewa huweza kulifananua tukio lenyewe zaidi, badala ya asili yake isiyotakikana (k.m kugongana, kufa maji, kuanguka, n.k)
Ajali ya aina ya kawaida (magari, moto, n.k.) huchunguzwa ili kubaini jinsi ya kuepukana nazo katika siku zijazo. Mara nyingine hii hujulikana kama uchambuzi wa sababu ya asili, lakini haihusu ajali ambazo haziwezi kutabiriwa. Sababu haswa ya ajali ya nadra isiyoweza kuepukwa huenda ikawa haiwezi tambulika, na hivyo matukio ya siku zijazo yatabaki kuwa "ajali."
Ufafanuzi
[hariri | hariri chanzo]Unapofafanua kinaganaga, ajali huweza kutaja tukio lenyewe pekee, bila kuzingatia mazingira ya tukio hilo, au athari za tukio hilo, yaani "ajali" huishia katika tukio la mara moja, ambalo huleta athari ambazo hazikutarajiwa.
Hata hivyo, katika matumizi ya kawaida, 'ajali' huenda ni pamoja na mfumo mzima wa mazingira (fursa, iliyokuwepo awali, au matokeo yanayojiendeleza bila kuthibitishwa; matokeo ya kawaida; wakati na mahali yasiyoweza kutabiriwa; washiriki n.k.) yanayoelekea, pamoja na kusababishwa na tukio hilo.
Aina
[hariri | hariri chanzo]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Unintentional_injuries_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg/220px-Unintentional_injuries_world_map-Deaths_per_million_persons-WHO2012.svg.png)
Kimaungo na yasiyo ya kimaungo
[hariri | hariri chanzo]Mifano ya kimaungo ni kama migongano isiyotarajiwa au maanguko, kujeruhiwa kwa kugusa kitu kikali, moto, au umeme, au kunywa sumu.
Mifano ya ajali isiyo ya kimaungo ni kama kutoboa siri bila kutaka au kusema kitu kimakosa, kusahau miadi, n.k.
Katika shughuli
[hariri | hariri chanzo]- Ajali wakati wa utekelezaji wa kazi huitwa ajali kazini.
- Kwa kulinganisha, ajali zinazotupata tukibarizi au tunapostarehe huwa sanasana ni majeraha ya michezo.
Kwa vyombo vya usafiri
[hariri | hariri chanzo]Tunatakiwa tuendeshe vyombo vya usafiri kwa uangalifu ili kupunguza ajali, kama vile:
Sababu za kawaida
[hariri | hariri chanzo]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Accidents.svg/300px-Accidents.svg.png)
Kwa majeraha ya kimwili yanayopeleka watu kulazwa hospitalini, nyingi huwa ni ajali za barabarani na kuanguka.
Tazama pia
[hariri | hariri chanzo]- Jeraha
- Uwezekano wa ajali
- Usalama angani
- Baiskeli
- Pikipiki
- Gari
- Reli
- Ajali ya kinyuklia
- Usimamizi wa hatari
- Meli
- Usalama
- Uhandisi wa usalama
- Usalama kazini
- Uchambuzi wa ajali
Viungo vya nje
[hariri | hariri chanzo]- Ajali Archived 16 Agosti 2013 at the Wayback Machine. (Kuumia kibinafsi na uganga mbaya)
- Ajali za kijamii katika barabara za Ulaya Archived 28 Aprili 2006 at the Wayback Machine. (CARE)
- Uko na Usalama Archived 9 Januari 2019 at the Wayback Machine. (Vidokezo na maelezo ya usalama)
- Ajali ya magari tovuti rasmi Archived 1 Juni 2013 at the Wayback Machine. (Maelfu ya picha na aina ya ajali)
Makala bado ni mbegu. Unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuongezea habari. |