हेमन्
संस्कृतम्
[सम्पाद्यताम्]नाम
[सम्पाद्यताम्]लिङ्ग्म्-
[सम्पाद्यताम्]एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | |
---|---|---|---|
प्रथमा विभक्तिः | अजा | अजे | अजाः |
सम्बोधनप्रथमा | अजे | अजे | अजाः |
द्वितीया विभक्तिः | अजाम् | अजे | अजाः |
तृतीया विभक्तिः | अजया | अजाभ्याम् | अजाभिः |
चतुर्थी विभक्तिः | अजायै | अजाभ्याम् | अजाभ्यः |
पञ्चमी विभक्तिः | अजायाः | अजाभ्याम् | अजाभ्यः |
षष्ठी विभक्तिः | अजायाः | अजयोः | अजानाम् |
सप्तमी विभक्तिः | अजायाम् | अजयोः | अजासु |
अनुवादाः
[सम्पाद्यताम्]- आङ्गल-gold()
- मलयालम्-
- हिन्दि-सोना()
- बङ्गाळि-हेमन्() ()
- फ़्रॆन्च्-हेमन् (fr)
- रूसीय्-हेमन् (ru) ()
- जेर्मन्-हेमन्
- स्पानिष्-हेमन् (es)
- तेलुगु-हेमन्
उदाहरणानि
[सम्पाद्यताम्]कोशप्रामाण्यम्
[सम्पाद्यताम्]यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हेमन् नपुं।
सुवर्णम्
समानार्थक:स्वर्ण,सुवर्ण,कनक,हिरण्य,हेमन्,हाटक,तपनीय,शातकुम्भ,गाङ्गेय,भर्मन्,कर्बुर,चामीकर,जातरूप,महारजत,काञ्चन,रुक्म,कार्तस्वर,जाम्बूनद,अष्टापद,गैरिक,कलधौत,रजत,रै,भूरि,चन्द्र
2।9।94।1।5
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम्. तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम्.।
वृत्तिवान् : स्वर्णकारः
: अलङ्कारस्वर्णम्
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, तेजः, धातुः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हेमन्¦ न॰ हि--मनिन्।
१ स्वर्णे धातौ
२ धुस्तूरे अमरः
३ नागकेशरे राजनि॰
४ हिमे च माधवः
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हेमन्¦ n. (-म)
1. Gold.
2. Dhattu4ra.
3. The Na4gakes4ara flower.
4. Snow. m. (-मा)
1. The planet MERCURY.
2. Winter. E. हि to go, मनिन् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हेमन् [hēman], n. [हि-मनिन्]
Gold; हेम्नः संलक्ष्यते ह्यग्नौ विशुद्धि श्यामिकापि वा R.1.1.
Water.
Snow.
The thorn-apple.
The Keśara flower.
Winter, the cold season.
The planet Mercury.
The Dhattūra plant.; हेमनामकतरुप्रसवेन त्र्यम्बकस्तदुपकल्पितपूजः N.21.34. -Comp. -अङ्कः a. adorned with gold; Mu.2.1 (v. l.); see next word. -अङ्ग a. golden; सुगाङ्गे हेमाङ्गं नृवर तव सिंहासनमिदम् Mu.2.1.
(ङ्गः) Garuḍa.
a lion.
the mountain Sumeru.
N. of Brahman.
of Viṣṇu.
the Champaka tree. -अङ्गदम् a gold bracelet.
अद्रिः the mountain Sumeru.
N. of an author of the encyclopædic work चतुर्वर्गचिन्तामणि. -अम्भोजम् a golden lotus, Nelumbium Speciosum (variety yellow); हेमाम्भोजप्रसवि सलिलं मानसस्याददानः Me.64. -अम्भोरुहम् golden lotus; हेमाम्भोरुहसस्यानां तद्वाप्यो धाम सांप्रतम् Ku. 2.44.
आह्वः the wild Champaka tree.
theDhattūra plant. -कक्ष a. having golden walls. -क्षः a golden girdle. -कन्दलः coral. -करः, -कर्तृ, -कारः, -कारकः a goldsmith; (हृत्वा) विविधानि च रत्नानि जायते हेमकर्तृषु Ms.12.61; हेममात्रमुपादाय रूपं वा हेमकारकः Y.3. 147. -कलशः a golden pinnacle; Inscr. -किंजल्कम् the Nāgakeśara flower. -कुम्भः a golden jar. -कूटः N. of a mountain; Ś.7. -केतकी the Ketaka plant, bearing yellow flowers (स्वर्णकेतकी).
केलिः an epithet of Agni.
the Chitraka plant. -केशः N. of Śiva.-गन्धिनी the perfume named Reṇukā. -गर्भ a. containing gold in the interior. -गिरिः the mountain Sumeru.-गारैः the Aśoka tree. -घ्नम् lead. -घ्नी turmeric.-चन्द्रः N. of a celebrated Jaina lexicographer (of the 11th century). -छन्न a. covered with gold. (-न्नम्) gold covering. -ज्वालः fire. -तरुः the thorn-apple.-तारम् blue vitriol. -दुग्धः, -दुग्धकः the glomerous fig-tree. -धान्यकः the 11/2 Māṣaka weight. -धारणम् the 8-Palas weight of gold. -पर्वतः the mountain Meru.
पुष्पः, पुष्पकः the Aśoka tree.
the Lodhra tree.
the Champaka tree. (-n.)
the Aśoka flower.
the flower of China rose. -पुष्पिका yellow jasmine.-पृष्ठ a. gilded. -ब(व)लम् a pearl. -माला the wife of Yama. -माक्षिकम् pyrites. -मालिन् m. the sun. -यूथिका the golden or yellow jasmine. -रागिणी f. turmeric.-रेणुः a kind of atom (त्रसरेणुः). -वलम् a pearl. -व्याकरणम् Hemachandra's grammar. -शङ्खः N. of Viṣṇu.
शृङ्गम् a golden horn.
a golden summit. -सारम् blue vitriol. -सूत्रम्, -सूत्रकम् a kind of necklace (Mar. गोफ).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
हेमन् etc. See. 2. हेमन्p.1304 , col , 1.
हेमन् n. impulse RV. ix , 97 , 1 ( Sa1y. " gold ")
हेमन् n. water Naigh. i , 12.
हेमन् (See. हिमand next) , winter (only used in loc. , " in the winter ") TS. Ka1t2h. S3Br.
हेमन् n. (of doubtful derivation) gold Naigh. i , 2 Mn. MBh. etc.
हेमन् n. a gold piece Katha1s.
हेमन् n. ( pl. )golden ornaments Kuval.
हेमन् n. Mesua Roxburghii Car.
हेमन् n. the thorn-apple MW.
हेमन् m. the planet Mercury L.
Vedic Index of Names and Subjects
[सम्पाद्यताम्]
![]() पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Heman (used only in the locative singular) denotes ‘winter’ in the later Saṃhitās and the Brāhmaṇas.[१]
- ↑ Taittirīya Saṃhitā, ii. 6, 1, 1;
Kāṭhaka Saṃhitā, xxxvi. 6;
Taittirīya Brāhmaṇa, i. 4, 10, 10;
Śatapatha Brāhmaṇa, i. 5, 4, 5;
xi. 2, 7, 32.