żona
żona (język polski)
[edytuj]- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
- odmiana:
- (1.1-2)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik żona żony dopełniacz żony żon celownik żonie żonom biernik żonę żony narzędnik żoną żonami miejscownik żonie żonach wołacz żono żony
- przykłady:
- (1.1) Czy twoja żona jest brunetką?
- (1.1) Chciałabym wreszcie poznać żonę Karola.
- (1.1) Cierpliwość, cnotę, przyjaciela i żonę sprawdzić można tylko w niedoli.
- składnia:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- (1.1) chorążyna, starościna, prezydentowa, kowalicha, popadia, ambasadorowa
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. ożenek m, żonkoś m, żenienie n, ożenienie n
- czas. żenić ndk., ożenić dk.
- przym. żonaty, żoniny, żonin
- związki frazeologiczne:
- biedna żona taka, która ma pijaka • co strona, to żona • dobra żona – mężowi korona • kogo akademia, dwór, obóz w rozum nie wypoleruje, tego żona rozumu, dowcipu douczyć powinna • kto się zaleca w adwenta, ten będzie miał żonę na święta • ni do ambony, ni do żony • stare wino, żona młoda, niejednemu życia doda • śmierć i żona od Boga przeznaczona • u dobrego męża dobra żona • dobra żona tym się chlubi, że gotuje, co mąż lubi • żona ładna zawsze zdradna • co mąż, to wąż, co żona, to męczeńska korona • mąż doradza, a przy żonie władza
- etymologia:
- prasł. *žena (→ kobieta, małżonka) < praindoeur. *gʷenā (→ kobieta, małżonka)[2], od pnia praindoeur. *gʷen-[3]
- por. białor. жонка, bośn. žena, bułg. жена, chorw. žena, czes. žena, dłuż. žona, głuż. žona, mac. жена, ros. жена, scs. жєна, słc. žena, słń. žena, serb. жена, ukr. жі́нка
- uwagi:
- tłumaczenia:
- afrykanerski: (1.1) vrou; (1.2) vrou
- albański: (1.1) grua ż; (1.2) grua ż
- aleucki: (1.1) ayagaq, ayaga-x̂
- amharski: (1.1) ሚስት ż
- angielski: (1.1) wife
- arabski: (1.1) زوجة ż, حرم, حرمة, قرينة, عقيلة, حليلة, ثوية
- azerski: (1.1) arvad
- baskijski: (1.1) emazte
- baszkirski: (1.1) ҡатын
- bengalski: (1.1) স্ত্রী; (1.2) স্ত্রী
- białoruski: (1.1) жонка ż
- birmański: (1.1) ဇနီး (zani)
- bośniacki: (1.1) žena ż
- bułgarski: (1.1) жена ż
- cebuano: (1.1) asawa
- cerkiewnosłowiański: (1.1) жена ż; (1.2) жена ż
- chiński standardowy: (1.1) 女人 (nǚrén)
- chorwacki: (1.1) žena ż
- czeski: (1.1) žena ż
- czuwaski: (1.1) арӑм
- dolnołużycki: (1.1) žeńska ż, książk. žona ż
- duński: (1.1) kone w, hustru w
- esperanto: (1.1) edzino
- estoński: (1.1) naine, abikaasa
- fiński: (1.1) vaimo
- francuski: (1.1) femme ż, épouse ż
- galicyjski: (1.1) esposa ż
- górnołużycki: (1.1) žona ż
- grenlandzki: (1.1) nuliaq
- gruziński: (1.1) ცოლი
- guarani: (1.1) tembireko
- gudźarati: (1.1) પત્ની ż
- hawajski: (1.1) wahine
- hebrajski: (1.1) אשה ż; (1.2) אשה ż
- hindi: (1.1) पत्नी ż
- hiszpański: (1.1) mujer ż, esposa ż
- indonezyjski: (1.1) isteri, istri
- irlandzki: (1.1) bean chéile ż
- islandzki: (1.1) kona ż
- jakucki: (1.1) дьахтар; (1.2) дьахтар
- japoński: (1.1) własna 家内 (かない, kanai), 妻 (つま, tsuma), cudza 奥さん (おくさん, okusan)
- jidysz: (1.1) פֿרוי ż (froj), ווײַב n (wajb)
- kannada: (1.1) ಹೆಂಡತಿ
- karaimski: (1.1) йолдаш
- karelski: (1.1) akku
- kaszubski: (1.1) białka ż
- kataloński: (1.1) dona ż, esposa ż, muller ż
- kazachski: (1.1) әйел, жар, зайып, қатын
- khmerski: (1.1) ភរិយា
- kikuju: (1.1) mũka
- koreański: (1.1) 아내
- kornijski: (1.1) gwrek ż
- krymskotatarski: (1.1) apaqay, apay
- laotański: (1.1) ເມຍ
- litewski: (1.1) žmona ż
- luksemburski: (1.1) Fra ż; (1.2) Fra ż
- łaciński: (1.1) uxor ż
- łotewski: (1.1) sieva ż
- macedoński: (1.1) жена ż; (1.2) жена ż
- malajalam: (1.1) ഭാര്യ
- malajski: (1.1) bini, isteri
- maltański: (1.1) mara ż; (1.2) mara ż
- marathi: (1.1) पत्नी ż
- maryjski: (1.1) вате; (1.2) вате
- mongolski: (1.1) эхнэр
- nepalski: (1.1) स्वास्नि (svāsni)
- niderlandzki: (1.1) vrouw ż
- niemiecki: (1.1) Frau ż, Ehefrau ż
- norweski (bokmål): (1.1) kone m/ż
- nowogrecki: (1.1) γυναίκα ż, σύζυγος ż
- nowopruski: (1.1) genā ż
- orija: (1.1) ପତ୍ନୀ
- ormiański: (1.1) կին
- pali: (1.1) itthi
- papiamento: (1.1) esposa
- pendżabski: (1.1) ਪਤਨੀ ż
- perski: (1.1) زن
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)
- portugalski: (1.1) esposa ż
- rosyjski: (1.1) жена (żena) ż
- rumuński: (1.1) soție ż
- sanskryt: (1.1) प्रेष्ठा ż, पत्नी ż, जनी ż
- serbski: (1.1) жена ż
- słowacki: (1.1) žena ż
- słoweński: (1.1) žena ż
- suahili: (1.1) mke
- sundajski: (1.1) pamajikan
- syngaleski: (1.1) බිරිඳ
- szkocki gaelicki: (1.1) bean ż; (1.2) bean ż
- szwedzki: (1.1) fru w, hustru w
- tahitański: (1.1) vahine faʻaipoipo
- tajski: (1.1) ภรรยา
- tamilski: (1.1) மனைவி
- telugu: (1.1) భార్య
- turecki: (1.1) karı
- ukraiński: (1.1) жінка ż
- urdu: (1.1) بیوی ż
- uzbecki: (1.1) xotin; (1.2) xotin
- walijski: (1.1) gwraig ż; (1.2) gwraig ż
- węgierski: (1.1) feleség
- wietnamski: (1.1) vợ
- wilamowski: (1.1) bow ż
- włoski: (1.1) moglie ż
- wolof: (1.1) jabar
- zachodnioflamandzki: (1.1) wuuf ż
- źródła:
- ↑
Hasło „ŻONA” w: Samuel Bogumił Linde, Słownik języka polskiego, t. IV, Drukarnia XX. Piiarów, Warszawa 1807-1814, s. 1005.
- ↑ Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1.
- ↑ Jan Łoś, Nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa w dawnej Polsce, „Język Polski” nr 1/1914, s. 2.