Tachikawa Ki-9
![]() Były japoński Ki-9 na lotnisku w Korei Południowej w 1951 | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Producent |
Tachikawa Aircraft Company Limited |
Typ |
samolot szkolno-treningowy |
Konstrukcja |
dwupłat o konstrukcji mieszanej |
Załoga |
2 |
Historia | |
Data oblotu |
7 stycznia 1935 |
Lata produkcji |
1935–1945 |
Wycofanie ze służby |
1945 (Japonia), 195? (Korea Południowa) |
Liczba egz. |
2618 |
Dane techniczne | |
Napęd |
silnik gwiazdowy Hitachi Ha-13a |
Moc |
350 KM |
Wymiary | |
Rozpiętość |
10,32 m |
Długość |
7,52 m |
Wysokość |
3,0 m |
Powierzchnia nośna |
24,5 m² |
Masa | |
Własna |
1015 kg |
Startowa |
1425 kg |
Osiągi | |
Prędkość maks. |
240 k/h |
Prędkość przelotowa |
150 km/h |
Pułap praktyczny |
5800 m |
Długotrwałość lotu |
3,5 h |
Dane operacyjne | |
Użytkownicy | |
Cesarska Armia Japonii, Tajskie Siły Lotnicze, Indonezyjskie Siły Powietrzne, Siły Powietrzne Republiki Chińskiej, Siły Powietrzne Republiki Korei |
Tachikawa Ki-9 (Samolot Armii Wzór 95 Szkolenia Pośredniego Model A, 九五式一型練習機, Kyūgo-shiki ichigata renshuki, amerykański oznaczenie kodowe Spruce) – japoński samolot szkolno-treningowy służący do szkolenia podstawowego i pośredniego. Samolot wszedł do służby w 1935 i służył do końca wojny, używany był także jako samolot łącznikowy, planowano także jego użycie do ataków kamikaze.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 1933 w Tachikawa zaprojektowano samolot Tachikawa R-5 napędzany silnikiem ADC Cirrus IV, który był prywatną inicjatywą tej firmy[1]. Samolot został przekazany Cesarskiej Armii Japońskiej, gdzie uznano, że jest on zbyt mały[1]. W marcu 1934 konstruktorzy Tachikawa zostali zaproszeni do szkoły lotniczej Armii w Tokorozawa, gdzie przedyskutowano, jakie są wymagania stawiane przez samolotem szkolnym zaprojektowanym dla Armii[1]. Miesiąc później Koku Hombo (ministerstwo ds. lotnictwa) nakazało Takachiwie zaprojektowanie samolotu, który mógłby służyć zarówno do treningu podstawowego, jak i pośredniego, w zależności od jego użycia miał być wyposażony w różne silniki[1]. Wersja do szkolenia pośredniego miała być napędzana silnikiem Hitachi Ha-13a o mocy 350 KM, a wersja do szkolenia podstawowego miała otrzymać silnik Nakajima NZ (150 KM)[1]. W wersji do szkolenia pośredniego samolot miał być wyposażony do nauki lotu na przyrządach, w wersji szkolenia podstawowego samolot nie miał być wyposażony w żadne oprzyrządowanie poza najbardziej niezbędnym[1]. Dodatkowo wymagano, aby w wersji szkolenia pośredniego samolot mógł wykonywać akrobacje do 12 g, prędkość maksymalna miała wynosić przynajmniej 220 km/h i samolot miał przebywać w powietrzu przynajmniej 2,5 godziny[1].
Inżynierowie Tachikawa nie chcieli przyjąć warunków Koku Hombo na zaprojektowania jednego samolotu z dwoma tak różnymi silnikami, ale Ministerstwo zwrócił uwagę, że podobne samoloty powstały już w Polsce oraz Szwecji i nalegało, aby samolot został zaprojektowany właśnie w taki sposób[1].
Głównym projektantem samolotu został Ryokichi Endo[1].
Pierwsze trzy prototypy zostały ukończone pod koniec 1934, samolot z silnikiem Ha-13a odbył pierwszy lot 7 stycznia 1935[1]. W czasie oblatywania odkryto, że stery samolotu były dość ciężkie, środek ciężkości był przesunięty zbytnio do przodu, a amortyzatory głównego podwozia były zbyt twarde[1]. Po niewielkich modyfikacjach samolot ponownie wzbił się w powietrze 9 stycznia, w czasie tego lotu sprawdzono charakterystykę przeciągnięcia po czym samolot został dostarczony do Tokorozawy[1].
Po testach Armii, do produkcji weszła tylko wersja napędzana silnikiem o większej mocy[2]. W późniejszym czasie samolot został nieco zmodyfikowany, był nieco lżejszy, miał trochę skrócony kadłub i silniejsze podwozie, ta wersja otrzymała oznaczenia Ki-9 KAI (Samolot Armii Typ 95 Szkolenia Pośredniego Model B)[2].
Konstrukcja
[edytuj | edytuj kod]Tachikawa Ki-9 był dwupłatowym, dwumiejscowym, jednosilnikowym samolotem szkolenia podstawowego i pośredniego[3]. Wewnętrzna konstrukcja kadłuba, powierzchni nośnych i sterowych była stalowa, kryta płótnem[3]. Instruktor i uczeń siedzieli w otwartych kokpitach w układzie tandem (jeden za drugim)[3], w wersji do łącznikowej, do przewozu oficerów obydwa kokpity były w pełni zamknięte[4]. W wersji do nauki lotu na przyrządach tylny kokpit ucznia mógł być całkowicie zasłonięty nieprzepuszczającym światła materiałem[4]. Samolot miał podwozie klasyczne, stałe, z kołem ogonowym[3].
Napęd samolotów (z wyjątkiem trzeciego prototypu) stanowił 9-cylindrowy, chłodzony powietrzem silnik gwiazdowy typu Hitachi Ha-13a o mocy 350 KM z dwupłatowym, drewnianym śmigłem (wszystkie samoloty z wyjątkiem trzeciego prototypu)[3]. Trzeci prototyp napędzany był 7-cylindrowym, chłodzonym powietrzem silnikiem gwiazdowym Nakajima NZ o mocy 150 KM[3].
Masa własna samolotu wynosiła 1015 kg, a masa startowa 1425 kg[3]. Rozpiętość skrzydeł wynosiła 10,32 m, długość 7,52 m, a wysokość 3,0 m, powierzchnia skrzydeł wynosiła 24,5 m²[3].
Prędkość maksymalna samolotu wynosiła 240 km/h, prędkość przelotowa 150 km/h, długotrwałość lotu wynosiła do 3,5 godziny[3].
Służba
[edytuj | edytuj kod]Ki-9 używane były do szkolenia podstawowego i pośredniego[1][5][6]. W końcowym okresie wojny uczyli się na nim latać między innymi piloci kamikaze[6]. Szkolenie pilotów kamikaze polegało wyłącznie na nauce startu i lotu nurkowego, ponieważ nie oczekiwano, że powrócą oni z ataku na nieprzyjaciela – samolotem zawsze lądował instruktor. Po ukończeniu szkolenia podstawowego piloci kamikaze zazwyczaj kontynuowali szkolenie na innych typach samolotów[6].
Same Ki-9 zostały także przygotowane do ataków kamikaze na siły amerykańskie, które miały dokonać inwazji na Japonię[7]. Ich uzbrojeniem były dwie stukilogramowe bomby umieszczone pod kadłubem[7], dodatkowo na w tylnym kokpicie umieszczano dwustulitrową beczkę z benzyną[8].
Samolot używany był przez Armię Japońską do końca wojny, w czasie wojny używane były także przez Tajskie Siły Lotnicze (gdzie były używane jeszcze do 1949[9]) oraz siły powietrzne marionetkowych państw azjatyckich pod kontrolą japońską[2]. Po wojnie weszły na wyposażenie Indonezyjskich Sił Powietrznych[2][10], a także Sił Powietrznych Republiki Chińskiej i Republiki Korei.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 246.
- ↑ a b c d René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 247.
- ↑ a b c d e f g h i René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 248.
- ↑ a b Frank Joseph: The Axis Air Forces. s. 263.
- ↑ Frank Joseph: The Axis Air Forces. s. 261.
- ↑ a b c Robin L. Rielly: Kamikaze Attacks of World War II. s. 11.
- ↑ a b Robin L. Rielly: Kamikaze Attacks of World War II. s. 56.
- ↑ Robin L. Rielly: Kamikaze Attacks of World War II. s. 306.
- ↑ Harold Skaarup: RCAF War Prize Flights, German and Japanese Warbird Survivors. s. 37.
- ↑ Harold Skaarup: RCAF War Prize Flights, German and Japanese Warbird Survivors. s. 36.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. Londyn: Putnam, 1979. ISBN 0-370-30251-6.
- Frank Joseph: The Axis Air Forces : Flying In Support of the German Luftwaffe. Santa Barbara, Calif.: Praeger, 2012. ISBN 978-0-313-39590-1.
- Robin L. Rielly: Kamikaze Attacks of World War II: A Complete History of Japanese Suicide Strikes on American Ships, by Aircraft and Other Means. McFarland, 2012. ISBN 978-0786473038.
- Harold Skaarup: RCAF War Prize Flights, German and Japanese Warbird Survivors. iUniverse, Inc.. ISBN 978-0-595-39602-3.