Szolnok
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Komitat | |||||
Powiat | |||||
Zarządzający |
Ferenc Szalay↗ | ||||
Powierzchnia |
187,24 km² | ||||
Populacja (I 2011) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy |
56 | ||||
Kod pocztowy |
5000 | ||||
Położenie na mapie Węgier ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Szolnok (niem. Sollnock) – miasto w środkowych Węgrzech, port rzeczny nad ujściem rzeki Zagyva do Cisy, ok. 100 km na wschód od Budapesztu. Stolica komitatu Jász-Nagykun-Szolnok. Ważny ośrodek transportowy. W Szolnoku mieści się Muzeum Lotnictwa Węgierskiego. Miasto liczy ponad 74,5 tys. mieszkańców (I 2011).
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Szolnoki_%C3%BCtk%C3%B6zet_2_Than.jpg/220px-Szolnoki_%C3%BCtk%C3%B6zet_2_Than.jpg)
Około 1030 r. król Stefan I Święty ustanowił tu siedzibę komitatu. Nazwa miasta znana jest od 1075 r. Miasto ucierpiało w czasie I najazdu mongolskiego na Węgry w 1241 r. W 1552 r. miasto zajęte zostało przez Turków, którzy ustanowili w nim siedzibę sandżaku. Podczas panowania tureckiego powstał pierwszy most przez Cisę (1562). W okresie wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech (tzw. Powstanie Rakoczego) miasto było od 1706 r. kwaterą główną wojsk powstańczych. Podczas powstania węgierskiego 1848–1849 rozegrała się pod miastem ważna bitwa, w której Węgrzy pod wodzą Jánosa Damjanicha odnieśli zwycięstwo nad Austriakami. W bitwie odznaczyły się także oddziały polskie. Bodźcem do rozwoju gospodarczego w XIX w. stała się regulacja Cisy wraz z uruchomieniem żeglugi parowej (1835) oraz poprowadzenie linii kolejowej z Budapesztu (1847). W 1919 r. miasto leżało na tworzonej przez Cisę linii frontu z interwencyjną armią rumuńską, następnie do końca lutego 1920 r. było okupowane przez Rumunów. Na skutek bombardowań w 1944 r. uległo silnym zniszczeniom, pod gruzami leżał przerzucony w 1911 r. stalowy most oraz ponad 35% substancji mieszkaniowej. Powojenna industrializacja uczyniła z miasta znaczące centrum przemysłowe z kombinatem chemicznym, fabryką celulozy, cukrownią, zakładami taboru kolejowego i innymi przedsiębiorstwami różnych branż.
Zabytki, muzea i pomniki
[edytuj | edytuj kod]- Kościół franciszkanów (z klasztorem), barokowe
- Dawne gimnazjum franciszkańskie
- Kaplica św. Franciszka Ksawerego
- Posąg Jana Nepomucena z 1804 r., barokowy
- Muzeum im. Jánosa Damjanicha (Damjanich János Múzeum)
- Pomnik bitwy pod Szolnokiem
- Urząd komitacki (Megyeháza)
- Ratusz (Városháza) przy Placu Lajosa Kossutha
- Kościół reformowany
- Dwie wieże ciśnień
- Hotel i łaźnie Tisza Szálló és Gyógyfürdő
- Biblioteka Komitacka im. Ferenca Verseghyego (Verseghy Ferenc Megyei Könyvtár)
- Muzeum Lotnictwa Węgierskiego
- Pomnik króla Stefana I z 2001 r. na placu jego imienia
- Pomnik powstania węgierskiego 1956 z 2008 r.
-
Kościół franciszkanów
-
Kaplica św. Franciszka Ksawerego
-
Pomnik bitwy
-
Urząd komitacki
-
Ratusz
-
Kościół reformowany
-
Tisza Szálló és Gyógyfürdő
Sport
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Tiszaligeti_stadion.jpg/220px-Tiszaligeti_stadion.jpg)
W mieście ma siedzibę klub piłkarski Szolnoki MÁV FC – zdobywca Pucharu Węgier z 1941 r.
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Baia Mare, Rumunia
Riihimäki, Finlandia
Reutlingen, Niemcy
Bielsko-Biała, Polska
Rybnik, Polska
Forlì, Włochy
Szoham, Izrael
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Węgierski Urząd Statystyczny
- Jarosław Swajdo, Węgry, Wydawnictwo BOSZ, Olszanica 2014, ISBN 978-83-7576-198-6, s. 178–179.