Portal:Wyspy Owcze/Brudnopis
Wyspy Owcze
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Faroe_map_with_villages%2C_streets%2C_straits%2C_firths%2C_ferry_harbours_and_major_moutains.png/150px-Faroe_map_with_villages%2C_streets%2C_straits%2C_firths%2C_ferry_harbours_and_major_moutains.png)
Stolica
![Tinganes, najstarsza dzielnica Tórshavn](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Tinganes%2C_T%C3%B3rshavn_2004.1.jpg/150px-Tinganes%2C_T%C3%B3rshavn_2004.1.jpg)
Tórshavn (duń. Thorshavn, IPA: tʰɶrshaun) - stolica Wysp Owczych i największe miasto na tym archipelagu, położone w jego centralnej części. Administracyjnie należy do gminy Tórshavnar kommuna, w regionie Streymoy. Według danych z 1 stycznia 2008 roku mieszkało tam 12 352 ludzi. Nazwa miasta w języku polskim oznacza Port Thora.
Założenie miejscowości datuje się na X wiek, miało więc być od początku osadą wikińską. Było to miejsce, gdzie wymieniano towary i informacje, a z czasem założono tam najstarszy w Europie parlament Løgting. Początkowo osada miała być miejscem zamieszkałym okresowo, jednak od XIV wieku zaczęło się tam kształtować osadnictwo stałe. W 1909 Tórshavn uzyskało prawa miejskie.
Podział administracyjny
![Podział administracyjny Wysp Owczych](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Map-kommunur-foroya-2009.png/150px-Map-kommunur-foroya-2009.png)
Wyspy Owcze dzielą się obecnie na sześć regionów:
- Eysturoy (błękitny),
- Norðoyggjar (żółty),
- Sandoy (pomarańczowy),
- Streymoy (zielony),
- Suðuroy (niebieski),
- Vágar (fioletowy)
Wydzielonych jest też 30 gmin (far. kommuna), z których największymi są: Tórshavnar kommuna, Sunda kommuna, Klaksvíkar kommuna, Vága kommuna i Runavíkar kommuna.
Liczba jednostek najniższego rzędu stale ulega redukcji, parlament archipelagu dąży bowiem do stworzenia sytuacji, w której każdą z gmin zamieszkiwać będzie przynajmniej dwa tysiące osób. W roku 2005 z 48 gmin stworzono 34, a na początku 2009 zmniejszono ich liczbę o dodatkowe cztery.
Wyspy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Faroe_islands_map_with_island_names.png/120px-Faroe_islands_map_with_island_names.png)
Na Wyspach Owczych jest osiemnaście wysp, są to: Streymoy, Eysturoy, Vágar, Suðuroy, Sandoy, Borðoy, Viðoy, Kunoy, Kalsoy, Svínoy, Fugloy, Mykines, Nólsoy, Skúvoy, Hestur, Koltur, Stóra Dímun i Lítla Dímun.
Największe miasta: Tórshavn, Klaksvík, Hoyvík, Argir, Fuglafjørður, Vágur, Vestmanna, Tvøroyri oraz Miðvágur.
Największe jeziora: Sørvágsvatn, Fjallavatn, Sandsvatn, Toftavatn i Eiðisvatn
Historyczna Postać Wysp Owczych
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Faroe_stamp_364_rasmussen_and_skardi.jpg/100px-Faroe_stamp_364_rasmussen_and_skardi.jpg)
Símun av Skarði urodził się 3 maja 1872 roku w miejscowości Skarð. Do jego największych dzieł należy Hymn Wysp Owczych, Tú alfagra land mítt, natomiast jednym z najznamienitszych osiągnięć było założenie w Thorshavn, Føroya Fólkaháskúli.
Więcej w artykule Símun av Skarði.
Teraźniejsza postać Wysp Owczych
Jóannes Eidesgaard urodził się w miasteczku Tvøroyri, 19 kwietnia 1951 roku. Jest aktualnym premierem Wysp Owczych, z ramienia Farerskiej Socjalnej Partii Demokratycznej. Zasiadł na tym stanowisku 3 lutego 2004, a początek jego kariery politycznej datuje się na rok 1990.
Więcej w artykule Jóannes Eidesgaard.
Sport
Sport jest bardzo ważny dla mieszkańców Wysp Owczych. Szczególnym powodzeniem cieszy się tam piłka nożna i wioślarstwo. Boiska do meczów pierwszej z tych dyscyplin powstają w bardzo wielu miejscach na archipelagu, nawet w miejscowościach posiadających mniej niż dwustu mieszkańców. Są to zwykle boiska pełnowymiarowe, przynajmniej częściowo dostosowane do wymogów UEFA. Druga z tych dyscyplin jest sportem narodowym. Zawody wioślarskie odbywają się w niemal każde święto narodowe, stanowiąc jego integralną część. Pewną popularnością cieszą się także inne dyscypliny sportowe, szczególnie piłka ręczna.
Piłka nożna:
![Mecz HB Tórshavn przeciwko TB Tvøroyri (3-1) - 18 lipca 1909 rok](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/First_photo_of_a_football_match_in_the_Faroe_Islands_1909.jpg/150px-First_photo_of_a_football_match_in_the_Faroe_Islands_1909.jpg)
Pierwsze kluby piłkarskie na Wyspach Owczych powstawały na przełomie XIX i XX wieku. Najwcześniej założony został TB Tvøroyri, w 1892 roku, niewiele zaś po nim KÍ Klaksvík (1904) oraz HB Tórshavn (1904), kolejne zaś w następnych latach. Drużyny tych klubów rywalizowały między sobą w nieoficjalnych rozgrywkach, czasami także wchodząc w skład niższych lig duńskich. Dopiero w roku 1942 zorganizowano pierwsze rozgrywki Meistaradeildin, prekursora dzisiejszej pierwszej ligi. Następnie turnieje organizowano już regularnie, co roku, z jedną tylko przerwą w 1944 roku, kiedy archipelag był okupowany przez aliantów. W roku 1975 roku rozgrywkami zarządza Związek Piłkarski Wysp Owczych, przez co została zmieniona ich nazwa na 1.Deild. Następnie zaś, w roku 2005 nazwano ją Formuladeildin, a w 2009, pod wpływem zmiany sponsora jej nazwę zmieniono na Vodafonedeildin.
Aktualności:
![Pál Joensen](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Pal_Joensen_Faroese_swimmer.jpg/80px-Pal_Joensen_Faroese_swimmer.jpg)
- Pál Joensen wystąpił (reprezentując Danię) na Igrzyskach Olimpijskich w Londynie. Pływak zajął kolejno 10. i 17. miejsce w konkurencjach na 400 i 1500 metrów stylem dowolnym. Wystąpił także w sztafecie 4x200m. (12 sierpnia 2012 [1]
- Mistrzem Wysp Owczych w piłce nożnej został klub B36 Tórshavn. Najlepszym strzelcem Formuladeildin 2011 został Finnur Justinussen (Víkingur Gøta) z dorobkiem 21 bramek. (24 grudnia 2011) [2]
- Pál Joensen zajął piąte miejsce w pływaniu stylem dowolnym na 800 metrów i czwarte na 1500 metrów podczas Mistrzostw Świata w Pływaniu w roku 2011. Pływak ustanowił wtedy także rekordy Wysp Owczych oraz wszystkich krajów nordyckich w tych dwóch dyscyplinach.
![Fróði Benjaminsen](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Frodi_Benjaminsen.jpg/80px-Frodi_Benjaminsen.jpg)
- 3 sierpnia piłkarska reprezentacja Wysp Owczych rozegrała ostatnie spotkanie eliminacyjne do Euro 2012. Mecz z Serbią zakończył się rezultatem 1:3. Bramkę honorową dla Farerczyków strzelił Fróði Benjaminsen. (3 sierpnia 2011) [3]
Znani piłkarze: Uni Arge, Andrew av Fløtum, Kaj Leo Johannesen, Rógvi Jacobsen, Óli Johannesen, Julian Johnsson, Todi Jónsson, Jens Martin Knudsen, Bogi Løkin
Trenerzy: Todi Jónsson, Jens Martin Knudsen, Jógvan Martin Olsen
Løgtingið
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Logting%2C_faroe_islands.jpg/120px-Logting%2C_faroe_islands.jpg)
Løgtingið, czyli farerski parlament, jest razem z, islandzkim Alþingiem i Tynwaldem na Wyspie Man, jednym z najstarszych takich instytucji w Europie. Powstał ok. IX wieku, ale pierwszy raz, jego działalność odnotowano dopiero sto lat później. Instancja ta ma swym ręku całą politykę wewnętrzną kraju, a także jego budżet, musi jednakże oddać sprawy zagraniczne, obronne, walutowe i konstytucyjne parlamentowi duńskiemu. W Løgtingiðu zasiadają 32 osoby.
Więcej w artykule Løgtingið, już wkrótce.
Kolory i symbole narodowe
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Flag_of_the_Faroe_Islands.svg/80px-Flag_of_the_Faroe_Islands.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg/80px-Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/M%C3%ADtt_alfagra_land.jpg/80px-M%C3%ADtt_alfagra_land.jpg)
Więcej w artykułach: Hymn Wysp Owczych, Herb Wysp Owczych, Flaga Wysp Owczych.