Pływcowate
![]() Kabomba wodna | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd |
grzybieniopodobne |
Rząd | |
Rodzina |
pływcowate |
Nazwa systematyczna | |
Cabombaceae A. Rich Nouv. Elém. Bot., ed. 4: 420. 1828. |
Pływcowate (Cabombaceae A. Rich.) – rodzina roślin wodnych stanowiąca klad siostrzany dla grzybieniowatych. Należą tu dwa rodzaje z sześcioma gatunkami[2] występującymi na obu kontynentach amerykańskich, w Afryce środkowej i południowej, we wschodniej Australii, w południowej i wschodniej Azji[2][3]. Rośliny z rodzaju kabomba Cabomba zostały poza tym szeroko rozprzestrzenione na świecie[3].
Płoczyniec Brasenia schreberi bywa uprawiany w Azji Wschodniej jako warzywo. Śluz wydzielany na zanurzonych organach tego gatunku ma potencjalnie zastosowanie do kontroli rozwoju glonów i bakterii w stawach. Przedstawiciele rodzaju kabomba Cabomba uprawiani są jako rośliny akwariowe, ozdobne i natleniające wodę w zbiornikach[3].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Cabomba_aquatica_Aubl._%286926162703%29.jpg/220px-Cabomba_aquatica_Aubl._%286926162703%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Brasenia_schreberi_28983668.jpg/220px-Brasenia_schreberi_28983668.jpg)
- Pokrój
- Byliny wodne (hydrofity) o długich kłączach lub łodygach korzeniących się w węzłach w dnie, o długich międzywęźlach i liściach pływających[3][4].
- Liście
- Zanurzone i pływające, wszystkie do siebie podobne (Brasenia) lub odmienne zanurzone (o silnie podzielonej blaszce) i pływające (całobrzegie). Umieszczone są na pędach skrętolegle z wyjątkiem naprzeciwległych liści zanurzonych u Cabomba. Liście użyłkowane i ew. podzielone dłoniasto[3][4].
- Kwiaty
- Obupłciowe, wynurzone nad powierzchnią wody, niewielkie, promieniste i wyrastające pojedynczo w kątach liści. Działek kielicha i płatków korony po trzy, wolne. Płatki białe, żółte lub fioletowe. Pręciki w liczbie sześciu (rzadziej trzech) u Cabomba lub 12–18 (rzadko do 36) u Brasenia. Słupkowie tworzone jest przez 3–18 wolnych owocolistków. Zalążnie są górne i na ich powierzchni podłużnie (Brasenia) lub punktowo na szczycie (Cabomba) wykształca się znamię[3][4].
- Owoce
- Mieszki o gąbczastej tkance tworzące owoc zbiorowy. Zawierające pojedyncze nasiona (zwykle do trzech)[3][4].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzina uważana była za bliższą jednoliściennych niż grzybieniowatym Nymphaeaceae, ale dowody molekularne i anatomiczne dowiodły ich bliskiej relacji z tą rodziną. W systemie APG II (2003) uznawane były opcjonalnie za podrodzinę Cabomboideae w obrębie grzybieniowcowatych. W późniejszych systemach (APG III z 2009 i APG IV z 2016) uznawane są już za odrębną, choć siostrzaną rodzinę[3][4]. Rodzina klasyfikowana w obrębie rzędu grzybieniowców Nymphaeales w systemach Cronquista, Dahlgrena, Thorne'a[4].
W systemie Takhtajana (2009) rośliny tu zaliczane rozdzielane były do dwóch monotypowych rodzin Hydropeltidaceae Dumortier 1822 i Cabombaceae Richard ex A. Richard, 1822. Uzasadnione to było istotnymi różnicami anatomicznymi i morfologicznymi dzielącymi rodzaj płoczyniec (Brasenia) zaliczony do pierwszej z rodzin i kabomba (Cabomba) do drugiej[5].
Ślady kopalne przedstawicieli tej rodziny znane są sprzed 115 milionów lat z kredy wczesnej. Oba współczesne rodzaje rozdzieliły się około 20 milionów lat temu[3].
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzina zaliczana jest wraz z grzybieniowatymi i hydatellowatymi do rzędu grzybieniowców Nymphaeales, stanowiącego jedną z najstarszych linii rozwojowych okrytonasiennych. Pozycja pływcowatych w systemie APG IV z uwzględnieniem aktualnych informacji o ich filogenezie na podstawie APweb[2]:
← |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Wykaz rodzajów[2]
- płoczyniec Brasenia Schreb.
- kabomba Cabomba Aublet
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ a b c d e Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-24] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 90. ISBN 978-1842466346.
- ↑ a b c d e f Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 328-329. ISBN 1-57808-351-6.
- ↑ Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer Netherlands, 2009, s. 16-17. ISBN 978-1-4020-9609-9.
- EoL: 4342
- Flora of China: 10140
- Flora of North America: 10140
- GBIF: 6681
- identyfikator iNaturalist: 71408
- IPNI: 77126578-1
- ITIS: 18406
- NCBI: 4422
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:77126578-1
- Tela Botanica: 100062
- identyfikator Tropicos: 42000027
- identyfikator taksonu Fossilworks: 55408
- CoL: 7HR