Leonidas I
![]() | |
Król Sparty | |
Okres |
od około 490 p.n.e. |
---|---|
Poprzednik | |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Data i miejsce urodzenia |
po 540 p.n.e. |
Data i miejsce śmierci |
sierpień 480 p.n.e. |
Ojciec | |
Matka | |
Rodzeństwo | |
Żona | |
Dzieci |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Le%C3%B3nidas_en_las_Term%C3%B3pilas%2C_por_Jacques-Louis_David.jpg/240px-Le%C3%B3nidas_en_las_Term%C3%B3pilas%2C_por_Jacques-Louis_David.jpg)
Leonidas (gr. Λεωνίδας) – od około 490 p.n.e. król Sparty, syn Anaksandridasa II i jego pierwszej żony.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Poślubił Gorgo, córkę swojego przybranego brata Kleomenesa I, z którą miał syna Plejstarchosa. W 480 p.n.e. dowodził obroną przesmyku termopilskiego[1], stojąc na czele 300 Spartan i kilku tysięcy żołnierzy z innych państw greckich. Przez trzy dni odpierał ataki wielotysięcznej armii króla Persji, Kserksesa I, która nie mogła w wąskim przejściu wykorzystać przewagi liczebnej. W wyniku zdrady pasterza Efialtesa wrogie oddziały zaszły od tyłu Greków. Leonidas odesłał wtedy wojska państw sprzymierzonych i z trzystoma Spartanami, tyluż Helotami oraz siedmioma setkami Tespijczyków bronił wąwozu do końca. Poświęcenie Leonidasa i jego wojowników dało czas reszcie żołnierzy na wycofanie się[2].
W bitwie pod Termopilami Spartanie stawiali zaciekły opór, jednak przeważająca liczba Persów zmiażdżyła niewielkie siły Leonidasa, który na koniec poległ w bitwie. Tebanie poddali się, wypalono im piętna, przed wojskami perskimi droga została otwarta[1].
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Postać Leonidasa jest symbolem bohaterstwa i mężnego poświęcenia, nawet w sytuacji bez wyjścia[3]. W miejscu śmierci jego i jego oddziałów postawiono obelisk w kształcie lwa (tropaion) z wyrytym epigramatem autorstwa Symonidesa: „Przechodniu, powiedz Sparcie, że leżymy tutaj posłuszni jej prawom”.
Inna wersja historyczna i treść, widniejąca tam dziś: „Przechodniu, idź i powiedz Lacedemończykom [Lacedemon, Lakonia – kraina geograficzna, w której leżała Sparta], żeśmy tu legli posłuszni ich prawom”.
W kulturze
[edytuj | edytuj kod]W ekranizacjach historii obrony wąwozu Termopile w jego rolę wcielił się Richard Egan w filmie 300 Spartan z 1962 w reżyserii Rudolpha Mate. Postać Leonidasa pojawiła się również w komiksie Franka Millera – 300, zekranizowanego w 2006 przez Zacka Snydera, który w roli Leonidasa obsadził Gerarda Butlera. W 2008 miała miejsce premiera parodii filmu Snydera – Poznaj moich Spartan – w którym w Leonidasa wcielił się Sean Maguire.
Często cytowana, w wielu językach, a przez Greków używana także obecnie, bywa odpowiedź, której Leonidas udzielić miał perskim posłom: Μολών λαβέ - Chodź i weź[4], w znaczeniu: Νo to spróbuj tu przyjść i sam wziąć!
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b A.T. Olmstead , Dzieje imperium perskiego, Warszawa: PIW, 1974, s. 245 .
- ↑ Cawthorne 2014 ↓, s. 9.
- ↑ Cawthorne 2014 ↓, s. 8.
- ↑ Dukas Gaitatzis , Μολών λαβέ na komorze zamkowej współczesnego, greckiego karabinu szturmowego [online], Προέλαση, 1 października 2019 [dostęp 2020-09-05] (gr.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nigel Cawthorne, Dowódcy i generałowie. Prawdziwe historie, Warszawa: Foksal, 2014, s. 8–9 .
- ISNI: 0000000365727983
- VIAF: 288396607, 29157641041138221137, 566166237087196380009, 5124159337570713150002, 1806159474073727660141, 405159234627703372278, 35151776769618011031
- LCCN: no2002001719
- GND: 118973932
- BnF: 16702364r
- SUDOC: 162489641
- NKC: mzk20221146311
- BNE: XX6389528
- NTA: 416847587
- PLWABN: 9810546395405606
- J9U: 987007352125305171
- ΕΒΕ: 199220