Klimient Woroszyłow
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
23 stycznia?/4 lutego 1881 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | |
Siły zbrojne | |
Główne wojny i bitwy | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
23 stycznia?/4 lutego 1881 |
---|---|
Data śmierci | |
3. Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR | |
Okres | |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Komisarz ludowy spraw wojskowych i morskich ZSRR | |
Okres |
od 6 listopada 1925 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Komisarz ludowy obrony ZSRR | |
Okres |
od 20 czerwca 1934 |
Przynależność polityczna | |
Następca |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Joseph_Stalin_and_Kliment_Voroshilov%2C_1935.jpg/240px-Joseph_Stalin_and_Kliment_Voroshilov%2C_1935.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/5marshals_01.jpg/300px-5marshals_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Marshal_of_the_USSR_1976_CPA_4552.jpg/180px-Marshal_of_the_USSR_1976_CPA_4552.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Rozkaz_naczelnego_komisarza_obrony_zsrr_nr_172.jpg/220px-Rozkaz_naczelnego_komisarza_obrony_zsrr_nr_172.jpg)
Klimient Jefriemowicz Woroszyłow (ros. Климент Ефремович Ворошилов; ur. 23 stycznia?/4 lutego 1881 we wsi Wierchnieje w Donbasie, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, marszałek Związku Radzieckiego, polityk, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1956, 1968), Bohater Pracy Socjalistycznej (1960) i Bohater Mongolskiej Republiki Ludowej (1957).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo i młodość
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie chłopskiej o rosyjskich korzeniach. Ojciec pracował jako dróżnik[1]. Sam Woroszyłow uważał się za Ukraińca, na co wskazywało używanie przez niego poprzedniej wersji swojego nazwiska Woroszyło[2]. Mając zaledwie 7 lat rozpoczął pracę w kopalni pirytu, a następnie wraz z ojcem pasł bydło. Od 1896 pracował w fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Ługańsku. W czasie rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908–1917 zajmował się pracą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.
Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.
Wojna domowa w Rosji
[edytuj | edytuj kod]Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5 Armię i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim, pełnił funkcję zastępcy dowódcy i członka Rady Wojskowej Frontu Południowego, a następnie objął dowodzenie 10 Armią, na czele której pozostawał do 26 grudnia 1918, biorąc udział w odparciu dwóch szturmów Kozaków dońskich Piotra Krasnowa na Carycyn[3]. Woroszyłow został odwołany ze stanowiska w rezultacie konfliktu, jaki wybuchł latem 1918 między nim i Stalinem a komisarzem spraw wojskowych i morskich Lwem Trockim[4][5]. Dwaj pierwsi jawnie sabotowali prowadzoną przez Trockiego reorganizację Armii Czerwonej i wprowadzanie do niej byłych oficerów armii carskiej. Woroszyłow i Stalin jawnie sprzeciwiali się postawionemu na czele Frontu Południowego gen. Pawłowi Sytinowi. Trocki domagał się nawet postawienia Woroszyłowa przed sądem wojskowym[4].
W maju 1919 Woroszyłow był jednym z dowódców sił czerwonych tłumiących bunt Hryhorjewa i powstanie chłopskie na Ukrainie południowej i centralnej[6].
W listopadzie 1919 współorganizował 1 Armię Konną wraz z Siemionem Budionnym i jako jej politruk został członkiem jej Rady Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). W 1921 brał znaczący udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.
Działalność polityczna i służba w RKKA
[edytuj | edytuj kod]W latach 1921–1960 członek Komitetu Centralnego RKP(b)/WKP(b)/KPZR. W latach 1921–1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do 1934). W latach 1926–1952 był członkiem Biura Politycznego WKP(b), a w latach 1934–1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. 20 listopada 1935 został mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego.
Był współodpowiedzialny za czystki w Armii Czerwonej.
Podejmował decyzje o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Ławrientij Beria, Józef Stalin, Klimient Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan, Michaił Kalinin, Łazar Kaganowicz. Zgodnie z nią wiosną 1940 zamordowano 21 857 osób. Patrz: zbrodnia katyńska.
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Po niepowodzeniu w wojnie radziecko-fińskiej Woroszyłow został odwołany ze stanowiska ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych. Po napaści Niemiec na ZSRR, w latach 1941–1945 był członkiem Państwowego Komitetu Obrony. W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego (do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami frontów Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu partyzanckiego (do maja 1943). Podczas wojny zajmował również inne stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.
Okres powojenny
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946–1953 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie w latach 1953–1960 przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.
W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie „grupy antypartyjnej” Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji partyjnych i państwowych. Po dojściu do władzy Leonida Breżniewa powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966.
Zmarł 2 grudnia 1969, pochowany przy ścianie Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z przewodniczącym Rady Państwa PRL Marszałkiem Polski Marianem Spychalskim, szefem GZP WP gen. dyw. Józefem Urbanowiczem, szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, ambasadorem PRL w ZSRR Janem Ptasińskim i attaché wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem Jagasem.
Autor wspomnień Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Od 1925, po śmierci Michaiła Frunzego, Klimient Woroszyłow wychowywał jego syna – Timura, który zginął jako oficer lotnictwa na Froncie Wołchowskim. Był żonaty, ale nie miał własnych dzieci, wychowywał również przybranego syna Piotra.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Medal „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (3 lutego 1956, 22 lutego 1968)
- Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (1960)
- Order Lenina – dziewięciokrotnie (1935, 1938, 1940, 1945, 1951, 1956, 1960, 1961, 1968)
- Order Czerwonego Sztandaru – sześciokrotnie (1919, 1921, 1925, 1930, 1944, 1948)
- Order Suworowa I klasy (1944)
- Order Czerwonego Sztandaru Pracy Uzbeckiej SRR (1930)
- Order Czerwonego Sztandaru Pracy Tadżyckiej SRR (1933)
- Order Czerwonego Sztandaru Pracy Zakaukaskiej FSRR (1933)
- Medal „Za obronę Leningradu”
- Medal „Za obronę Moskwy”
- Medal „Za obronę Kaukazu”
- Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1945)
- Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1965)
- Medal jubileuszowy „XX lat Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej” (1938)
- Medal jubileuszowy „30 lat Armii Radzieckiej i Floty” (1948)
- Medal jubileuszowy „40 lat Sił Zbrojnych ZSRR” (1958)
- Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR”
- Medal „W upamiętnieniu 800-lecia Moskwy” (1947)
- Bohater Mongolskiej Republiki Ludowej (29 maja 1957, Mongolia)
- Order Suche Batora – dwukrotnie (Mongolia)
- Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia)
- Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
- i inne
Upamiętnienie i kultura popularna
[edytuj | edytuj kod]- Bułat Okudżawa poświęcił mu jedną ze swoich ironicznych piosenek pod tytułem Woroszyłow, nasz czerwony komendant. Piosenkę tę Okudżawa nagrał w czasie swego pobytu w Polsce w 1966 i nie była ona znana w ZSRR. Woroszyłow pojawia się również w znanej pieśni Armii Konnej „Marsz Budionnego”. Oprócz tego nazwisko Woroszyłowa pojawia się jeszcze w co najmniej dwóch pieśniach: jednej z licznych wersji Полюшко-поле (Poleczko-pole) oraz Эшелонная (Песня о Ворошилове) („Eszelonowa” (Pieśń o Woroszyłowie)).
- W Bielsku-Białej istniała prawdopodobnie jedyna ulica jego imienia w Polsce (1951–1988), później Władysława Sikorskiego.
- Ługańsk, miasto we wschodniej Ukrainie, został nazwany na jego cześć Woroszyłowgrad. Stoi tam do dzisiaj pomnik Woroszyłowa, na koniu i z szablą.
- Od inicjałów Woroszyłowa nazwano serię czołgów ciężkich KW (nazywanych także potocznie „Klimami”).
- W 1985 w filmie Bitwa o Moskwę w jego rolę wcielił się piosenkarz Władimir Troszyn, pierwszy wykonawca piosenki Podmoskownyje Wieczera.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ William J. Spahr, Generałowie Stalina, Warszawa 2001, s. 29.
- ↑ Pyotr Grigorenko. В подполье можно встретить только крыс... (In the underground one may find only rats...). Institute „Open society” – Cooperation and Association Fund „Liberty Road”. 1981 (Cover of the book).
- ↑ P. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, New Academia Publishing, Washington DC 2004, ISBN 978-0-9744934-4-2, s. 174.
- ↑ a b Evan Mawdsley , Wojna domowa w Rosji 1917–1920, Monika Popławska (tłum.), Warszawa: Bellona, 2010, s. 122, ISBN 978-83-11-11638-2, OCLC 750846354 .
- ↑ J. D. Smele, The „Russian” Civil Wars 1916–1926. Ten Years That Shook the World, Hurst&Company, London 2015, ISBN 978-1-84904-721-0, s. 82–83.
- ↑ A. Adams, Bolsheviks in the Ukraine. The Second Campaign, 1918–1919, Yale University Press, New Haven & London 1963, s. 311.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bolesław Potyrała , Hieronim Szczegóła , Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935–1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1, OCLC 835148265 .
- Bolesław Potyrała , Władysław Szlufik , Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940–1991, Częstochowa: WSP, 2001, ISBN 83-7098-662-5, OCLC 831020923 .
- Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON Warszawa 1971
- Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- (ros.) W. Jegorszyn: Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
- (ros.) K. Zalesskij: Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
- (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
- (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 5, s. 371–372, Moskwa 1969–1978
- (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
- Климент Ефремович Ворошилов – Герои страны (ros.)
- Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego. b2386828.msk.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-06-04)]. (ros.).
- Norman Davies: Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919–1920. Warszawa: Przedświt, 1988. ISBN 83-7006-741-7.
- ISNI: 000000011022142X
- VIAF: 19736258
- LCCN: n84161427
- GND: 118770373
- LIBRIS: xv8chm4g4b0pjfk
- BnF: 122632458
- SUDOC: 143718304
- NLA: 35135814
- NKC: skuk0001447
- NTA: 071270280
- BIBSYS: 2082452
- CiNii: DA04321119
- Open Library: OL742890A
- PLWABN: 9810600461105606
- NUKAT: n2005030157
- J9U: 987007310057705171
- LNB: 000087468
- LIH: LNB:V*344402;=BD
- Deputowani do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji 1918
- Członkowie Komitetu Centralnego RKP(b) i WKP(b)
- Członkowie Biura Politycznego KC RKP(b) i WKP(b)
- Bohaterowie Mongolskiej Republiki Ludowej
- Bohaterowie Pracy Socjalistycznej
- Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego
- Bolszewicy
- Czerwoni (wojna domowa w Rosji)
- Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR
- Marszałkowie Związku Radzieckiego
- Radzieccy ministrowie
- Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”
- Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii
- Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru (Mongolia)
- Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru
- Odznaczeni Orderem Lenina
- Odznaczeni Orderem Suche Batora
- Odznaczeni Orderem Suworowa
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona bolszewicka)
- Oficerowie polityczni Armii Czerwonej
- Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie
- Pochowani na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim
- Żołnierze 1 Armii Konnej
- Dowódcy Frontu Leningradzkiego
- Ludzie upamiętnieni nazwami miejscowości
- Ludzie urodzeni w Lisiczańsku
- Urodzeni w 1881
- Zmarli w 1969
- Uczestnicy rewolucji w Imperium Rosyjskim (1905–1907)