Kłym Czuriumow
![]() Kłym Czuriumow (2014) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
astronom |
Narodowość | |
Alma Mater | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Kłym Iwanowycz Czuriumow (ukr. Клим Іванович Чурюмов; ur. 19 lutego 1937 w Mikołajowie, Ukraińska SRR (obszar byłego ZSRR), zm. 14 października 2016 w Charkowie, Ukraina) – radziecki i ukraiński astronom, jeden z odkrywców komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko, która została wybrana jako cel dla sondy kosmicznej Rosetta.
Biografia
[edytuj | edytuj kod]Urodził się jako czwarte dziecko Iwana Iwanowycza Czuriumowa i Antoniny Mychajliwny Czuriumowej. Jego ojciec został uznany za poległego w czasie II wojny światowej w 1942[1]. W 1949 jego rodzina przeprowadziła się z Mikołajowa do Kijowa. Szkołę średnią ukończył w 1955, otrzymując zgodę na kontynuację nauki w szkole wyższej. Dostał się na Wydział Fizyki Uniwersytetu Kijowskiego. Na trzecim roku studiów, zamiast na fizykę teoretyczną, trafił na specjalizację z optyki. Pomimo braku zgody nadal uczęszczał jednak na fakultet z fizyki teoretycznej, za co został ukarany przesunięciem na fakultet z astronomii[2].
Po skończeniu studiów w 1960, został skierowany do Polarnej Stacji Geofizycznej w Zatoce Tiksi w Republice Jakuckiej. Tam badał zjawisko zorzy polarnej, prądów tellurycznych i jonosferę.
W 1962 powrócił do Kijowa i rozpoczął pracę w zakładach zbrojeniowych, gdzie uczestniczył m.in. w rozwoju przyrządów optycznych na potrzeby wojska i programów kosmicznych[3].
Po skończeniu podyplomowych studiów o specjalizacji astrofizyka, pod nadzorem profesora Siergieja Wszechswiackiego rozpoczął pracę na Wydziale Astronomii Uniwersytetu Kijowskiego. Obserwował komety zarówno w obserwatorium uniwersyteckim w Lisnikach, jak i w czasie licznych wypraw na Kaukaz oraz na Syberię, Czukotkę i Kamczatkę.
W 1969 roku Kłym Czuriumow wraz ze Swietłaną Gierasimienko, badając komety okresowe w obserwatorium w Ałmaty, odkryli kometę 67P/Czuriumow-Gierasimienko. Odkrycie było wynikiem badania fotografii innej komety (32P/Comas Solá), która – jak się po późniejszej analizie okazało – znajdowała się blisko 2 stopnie od tego obiektu[4]. W 1986 roku Czuriumow współodkrył także kometę jednopojawieniową C/1986 N1 (Churyumov-Solodovnikov)[5].
W 1972 obronił swój pierwszy stopień naukowy dysertacją Badania komet Ikeyya-Seki (N/1967n), Honda (С/1968), Tago-Sato-Kosaka (C/1969 T1) i nowej komety okresowej 67P/Czuriumow-Gerasimienko na podstawie analizy zdjęć.
W 1993 obronił doktorat rozprawą Fizyczne procesy ewolucji komet w Instytucie Badań Kosmicznych Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie.
W 1998 Uniwersytet Kijowski nadał mu tytuł profesora.
Kłym Czuriumow był także członkiem Międzynarodowej Unii Astronomicznej[6], Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Nowojorskiej Akademii Nauk i dyrektorem Planetarium w Kijowie[potrzebny przypis].
Czuriumow zmarł kilkanaście dni po zakończeniu misji Rosetta w nocy 13–14 października 2016 w szpitalu w Charkowie[7].
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]W 2003 otrzymał Order Za Zasługi III stopnia[8], a w 2009 – II stopnia[9].
Na jego cześć nazwano planetoidę (2627) Churyumov[10], natomiast członków jego rodziny upamiętniają nazwy planetoid (3942) Churivannia[11] i (6646) Churanta[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ ОБД Мемориал [online], www.obd-memorial.ru [dostęp 2017-04-03] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-13] .
- ↑ Klim Churyumov - co-discoverer of comet 67P [online], sci.esa.int [dostęp 2017-04-03] (ang.).
- ↑ КЛИМ ЧУРЮМОВ: Життя в загадковому світі космічних світил [online], newspaper.univ.kiev.ua [dostęp 2017-04-03] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-13] .
- ↑ Zmarł Klim Czuriumow [online], kosmonauta.net [dostęp 2017-03-29] (pol.).
- ↑ C/1986 N1 (Churyumov-Solodovnikov) w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.)
- ↑ International Astronomical Union | IAU [online], www.iau.org [dostęp 2017-03-31] .
- ↑ Григорій Пирлік: Яким був видатний астроном Клим Чурюмов? Своїми спогадами про Клима Чурюмова ділиться Ярослав Яцків, президент Української астрономічної асоціації. Hromadske Radio, 2015-10-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-21)]. (ukr.).
- ↑ Указ Президента України від 15 травня 2003 року № 405/2003 «Про відзначення державними нагородами України наукових працівників». 2003. [dostęp 2017-04-02]. (ukr.).
- ↑ Указ Президента України від 16 січня 2009 року № 26/2009 «Про відзначення державними нагородами України». 2009. [dostęp 2017-04-02]. (ukr.).
- ↑ (2627) Churyumov w bazie Minor Planet Center (ang.)
- ↑ (3942) Churivannia w bazie Minor Planet Center (ang.)
- ↑ (6646) Churanta w bazie Minor Planet Center (ang.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Klim Churyumov - co-discoverer of comet 67P. ESA. [dostęp 2017-04-01]. (ang.).