Jan Tomkowski
![]() Portret Jana Tomkowskiego autorstwa Zbigniewa Kresowatego | |
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
22 sierpnia 1954 |
Data i miejsce śmierci |
15 lipca 2024 |
doktor habilitowany nauk ekonomicznych | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1985 |
Habilitacja |
1995 |
Profesura |
20 sierpnia 2003 |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Profesor-Jan-Tomkowski-autograf-2003-KGG.jpg/240px-Profesor-Jan-Tomkowski-autograf-2003-KGG.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/57/Jan_Tomkowski.jpg)
Jan Tomkowski (ur. 22 sierpnia 1954 w Łodzi, zm. 15 lipca 2024 w Warszawie[1]) – polski doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor historii literatury polskiej w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. W 1990 był współzałożycielem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Filologię polską oraz filozofię studiował na Uniwersytecie Łódzkim[2]. Magistrem filologii został w 1977[3], a magistrem filozofii w 1979[3]. Urodzony w Łodzi, został warszawiakiem z wyboru[4]. W niezależnej gazecie Wiadomości dnia od 1990 był kierownikiem działu kultury[5]. Zadebiutował literacko w 1977[2]. Publikował również pod pseudonimem Stanisław Krzysztofowicz[5]. Z IBL związany od 1979[6], tamże uzyskał doktorat i habilitację[2]: w 1985 stopień naukowy doktora[3], a 25 września 1995 stopień naukowy doktora habilitowanego[7]. Pracę doktorską napisał pod kierunkiem profesor Marii Żmigrodzkiej[8]. Tytuł profesora w dziedzinie nauk humanistycznych uzyskał w 2003[3][7]. Pracował jako wykładowca na filologii polskiej i dziennikarstwie (Uniwersytet Warszawski) oraz na dziennikarstwie (Akademia Świętokrzyska w Kielcach). Z kielecką uczelnią związany w latach 1998–2004[9].
Wyjeżdżał na zagraniczne stypendia naukowe: do Francji w 1990 i 1993, a w 1991 do Londynu na stypendium od British Academy[5].
Historyk literatury, prozaik, eseista, autor podręczników do literatury polskiej i powszechnej (m.in. Literatura powszechna według Jana Tomkowskiego[2]), analityk literatury m.in. Adama Mickiewicza i Juliusza Verne’a[10][11]. Wykładał gościnnie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Zapraszany był do udziału w programach radiowych[12] oraz uczestniczył w spotkaniach autorskich[13][14]. Oczekuje na druk w Wydawnictwie IBL ostatnia książka uczonego – Wyspa umarłych[15][16].
Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2011 w kategorii eseistyka za Klasztor Maulbronn[17][18]. Laureat nagrody miesięcznika „Nowe Książki”[19] za 2020[20]. W 2021 otrzymał nagrodę Skrzydła Dedala, przyznawaną corocznie przez Bibliotekę Narodową w Warszawie[21], za całokształt twórczości[22]. Był jurorem Olimpiady Literatury i Języka Polskiego[5].
18 lipca 2024 został pochowany w Łodzi, na cmentarzu na osiedlu Mania[23].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]Źródło: Instytut Badań Literackich PAN[24]
- Juliusz Słowacki i tradycje mistyki europejskiej, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984, ISBN 83-06-01124-4
- Ragadon, Wydawnictwo Łódzkie, 1986, ISBN 83-218-0554-X
- Juliusz Verne – Tajemnicza wyspa?, Wydawnictwo Łódzkie, 1987, ISBN 83-218-0605-8
- Opowieści Szeherezady, Wydawnictwo Iskry, 1989, ISBN 83-207-1182-7
- Jerzy Stempowski, Interim, 1991, ISBN 83-85083-12-X
- Ewa Kozubska, Jan Tomkowski Mistyczny świat Williama Blake’a, Wydawnictwo „Warsztat specjalny”, 1993, ISBN 83-900551-3-9
- Mój pozytywizm, Instytut Badań Literackich PAN, 1993, ISBN 83-85605-16-9
- Literatura polska, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993, ISBN 83-06-02927-5
- Literatura powszechna, Prego 1995, dalsze wydania Świat Książki, ISBN 83-7227-640-4
- Dwadzieścia lat z literaturą 1977-1996, Państwowy Instytut Wydawniczy 1998, ISBN 83-06-02671-3
- Dzieje myśli, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, ISBN 83-06-02528-8
- Dom chińskiego mędrca, Państwowy Instytut Wydawniczy, 2000, ISBN 83-06-02799-X
- Młoda Polska, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ISBN 978-83-01-13570-6
- Pokolenie Gombrowicza. Narodziny powieści XX wieku w Polsce, Czytelnik, 2001, ISBN 83-07-02838-8
- Jan Tomkowski (red.) Słownik pisarzy polskich, Horyzont, 2002, ISBN 83-7311-294-4
- Samobójcy i marzyciele – o zabijaniu poetów, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, 2002, ISBN 83-7133-196-7
- Historia myśli od starożytności do XX wieku, Świat Książki, 2002, ISBN 83-7311-453-X
- Zamieszkać w Bibliotece, Dom na wsi, grudzień 2004, ISBN 83-919992-2-X
- Wspomnienia o Leopoldzie Buczkowskim, Dom na wsi, 2005, ISBN 83-919992-6-2
- Dzieje literatury powszechnej, Świat Książki, 2008, ISBN 978-83-247-0632-7
- Ciemne skrzydła Ikara. O rozpaczy, Wydawnictwo Iskry, 2010, ISBN 978-83-244-0094-2
- Klasztor Maulbronn, Wydawnictwo Dom na wsi, 2010, ISBN 978-83-61004-05-9
- Nie ma Pauliny, Wydawnictwo Nowy Świat, 2011, ISBN 978-83-7386-441-2
- Judasz z ulicy Iglastej, Wydawnictwo Nowy Świat, 2012, ISBN 978-83-7386-476-4
- Moja historia eseju, Wydawnictwo Dwa kolory, 2013[25], ISBN 978-83-936533-4-8
- Wojna książek. Biblioteka i historia literatury, Instytut Badań Literackich PAN, 2013, ISBN 978-83-61750-31-4
- Czarny elementarz, Dwa kolory, 2014, ISBN 978-83-64649-02-8
- Najkrótsza historia literatury polskiej, Dwa kolory, 2015, ISBN 978-83-64649-14-1
- Szkice młodopolskie, Instytut Badań Literackich PAN, 2016, ISBN 978-83-65573-55-1
- Polski esej literacki. Antologia, Wydawnictwo Ossolineum, 2017, seria: Biblioteka Narodowa, ISBN 978-83-65588-26-5[26][27]
- Jesień, Wydawnictwo „Arkady”, 2018, ISBN 978-83-213-5032-5
- Pan Tadeusz – poemat metafizyczny, Wydawnictwo Ossolineum, 2019, ISBN 978-83-66267-13-8
- Liść Kartezjusza. 69 opowiadań, Bel-druk 2020, ISBN 978-83-64998-30-0
- Szkice o literaturze XX wieku, Instytut Badań Literackich PAN, 2020, ISBN 978-83-66448-39-1
- Klan Wyspiańskich, Wydawnictwo „Arkady”, 2020, ISBN 978-83-213-5106-3
- Żyrafa Einsteina. 69 opowiadań, Bel-druk 2021, ISBN 978-83-64998-38-6
- Słońce Turinga. 69 opowiadań, Bel-druk 2022, ISBN 978-83-64998-44-7
- Paul Valéry. Siedem szkiców, Wydawnictwo Satus 2023, ISBN 978-83-67771-06-1
- Zanim przyjdą Chińczycy, Księgarnia Akademicka 2024, ISBN 978-83-8368-012-5
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Jakob Böhme – życie i twórczość, film dokumentalny w reżyserii Łukasza Chwałko. Premiera odbyła się 4 czerwca 2016 w Zgorzelcu[28].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Instytut Teatralny , Warszawa. Zmarł historyk literatury, eseista i prozaik prof. Jan Tomkowski | e-teatr.pl [online], Teatr w Polsce – polski wortal teatralny [dostęp 2024-07-17] (pol.).
- ↑ a b c d e Zmarł Jan Tomkowski [online], Biblioteka Narodowa, 16 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ a b c d Prof. dr hab. Jan Andrzej Tomkowski, [w:] portal „Ludzie Nauki”, MNiSW / OPI PIB [dostęp 2024-07-25] .
- ↑ Odszedł Jan Tomkowski – będzie go bardzo brakowało [online], wpolityce.pl, 17 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ a b c d Anna Gronczewska , Nie żyje prof. Jan Tomkowski. Kierował działem kultury w łódzkiej gazecie "Wiadomości dnia" [online], Dziennik Łódzki, 17 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk – Pracownicy [online], ibl.waw.pl [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ a b Prof. dr hab. Jan Tomkowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2024-07-25] .
- ↑ Zmarł Jan Tomkowski [online], instytutksiazki.pl, 16 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] (pol.).
- ↑ Dział Zabezpieczenia Informatycznego UJK , Zmarł prof. Jan Tomkowski [online], Instytut Mediów Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej, 20 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Jan Tomkowski – Mój pamiętnik literacki. polskacanada.com [dostęp 2018-08-16]
- ↑ Odszedł życzliwy znawca i propagator literatury, prof. Jan Tomkowski [online], mdksulejowek.pl [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Prof. Jan Tomkowski: "Doktora Faustusa" można czytać trochę inaczej – Dwójka [online], polskieradio.pl, 21 sierpnia 2020 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ 02.02.2020 | Spotkania z Kulturą. Prof. Jan Tomkowski [online], mdksulejowek.pl, 3 stycznia 2020 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ PressReader.com – Repliki gazet z całego świata [online], pressreader.com [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Nie żyje prof. Jan Tomkowski, znawca literatury. "Wyspa umarłych" to ostatnia jego książka – Historia [online], polskieradio.pl, 17 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Odeszli od nas: Jan Tomkowski (1954-2024) – Wydawca [online], 17 lipca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Nominowani 2011 | Nagroda Literacka Gdynia. nagrodaliterackagdynia.pl. [dostęp 2015-12-02].
- ↑ Nagroda Literacka Gdynia 2011 – nominacje [online], culture.pl, 15 czerwca 2011 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Wręczenie nagrody miesięcznika Nowe Książki za 2023 rok [online], instytutksiazki.pl, 19 marca 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Michał Szukała , Prof. Jan Tomkowski odebrał nagrodę miesięcznika „Nowe Książki” [online], dzieje.pl, 14 września 2021 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Nagroda Literacka Skrzydła Dedala 2023 dla Andrzeja Kopackiego [online], Biblioteka Narodowa, 31 stycznia 2024 [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Skrzydła Dedala 2021. bn.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-03)].
- ↑ Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk – Strona główna [online], ibl.waw.pl [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Jan Tomkowski. ibl.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-26)].
- ↑ Moja Historia Eseju – Jan Tomkowski – ebook + książka [online], legimi.pl [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Jan Tomkowski [online], Wydawnictwo Ossolineum [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Renata Lis , Esej i kwanty / Literatura / dwutygodnik.com [online], dwutygodnik.com [dostęp 2024-07-24] .
- ↑ Projekcja Filmu „Jakob Böhme – życie i twórczość” [online], cojestgrane24.wyborcza.pl [dostęp 2021-03-26] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Prof. dr hab. Jan Tomkowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2017-05-14] .
- Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, edycja 3 (redaktorzy Lubomir Mackiewicz, Anna Żołna), Warszawa 1993, s. 745
- Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Łódzkiego
- Laureaci Nagrody Literackiej Gdynia
- Ludzie urodzeni w Łodzi
- Polscy autorzy podręczników szkolnych
- Polscy eseiści XX wieku
- Polscy eseiści XXI wieku
- Polscy historycy literatury
- Pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN
- Wykładowcy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach
- Wykładowcy Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego
- Wykładowcy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego
- Pochowani na cmentarzu na Mani w Łodzi
- Urodzeni w 1954
- Zmarli w 2024