Helena Bławatska
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
pisarka, okultystka, spirytystka |
Jelena Pietrowna Bławatska (ros. Елена Петровна Блаватская; ur. 31 lipca?/12 sierpnia 1831 w Jekaterynosławiu, zm. 8 maja 1891 w Londynie) – rosyjska pisarka i współzałożycielka Towarzystwa Teozoficznego, stworzyła podstawy teozofii, okultystka, medium spirytystyczne. Wydawczyni Magazynu Teozoficznego „Lucifer”[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo i młodość
[edytuj | edytuj kod]Helena Pietrowna Bławatska urodziła się w domu swoich dziadków w Jekaterynosławiu w carskiej Rosji (obecnie Dniepr na Ukrainie). Jej rodzicami byli płk Peter von Hahn – niemiecki oficer w armii rosyjskiej i Helena Andriejewna Fadiejewa – rosyjska szlachcianka. Matka Heleny umarła, gdy dziewczynka miała 11 lat.
Po śmierci żony, Peter wysłał córkę do dziadków, by nie narażać jej na trudy życia w bazie wojskowej. Dziadkowie należeli do rodziny szlacheckiej i mieli co najmniej 50 służących.
Pierwsze małżeństwo
[edytuj | edytuj kod]Helena wyszła za mąż przed siedemnastymi urodzinami, 7 lipca 1848, za czterdziestoletniego Nikifora Wasiliewicza Bławatskiego, wicegubernatora Erywania. Małżeństwo nie zostało skonsumowane; Bławatska zawsze potem twierdziła, że pozostaje dziewicą. Po trzech nieszczęśliwych miesiącach ukradła konia i pojechała na nim do Tbilisi, następnie wsiadła na niewłaściwy statek i choć chciała popłynąć do ojca do Petersburga, trafiła do Stambułu.
Podróże
[edytuj | edytuj kod]W latach 1848–1858 Bławatska podróżowała po świecie. Odwiedziła Egipt, Francję, Quebec, Anglię, Amerykę Południową, Niemcy, Meksyk, Indie, Grecję, jak również Tybet, gdzie przez dwa lata zgłębiała wiedzę tajemną. W 1858 wróciła do Rosji.
Agardi Metrowicz
[edytuj | edytuj kod]Mniej więcej w tym czasie poznała włoskiego śpiewaka operowego Agardiego Metrowicza. Niektóre źródła podają, że miała kilka związków pozamałżeńskich, zaszła w ciążę i urodziła niepełnosprawne dziecko o imieniu Jurij, które bardzo kochała. Sama Bławatska zawsze mówiła, że Jurij to dziecko jej przyjaciół Metrowiczów. Jednak jej kuzyn Siergiej Witte pisał w swoich wspomnieniach, że jej ojciec czytał kiedyś na głos list, w którym Metrowicz podpisywał się jako „twój kochający wnuk”. Byłby to dowód, że Agardi Metrowicz uważał się za męża Heleny Bławatskiej. Jurij zmarł w wieku 5 lat i to wtedy Bławatska przestała wierzyć w chrześcijańskiego Boga.
Razem z Metrowiczem Bławatska wyjechała do Egiptu, gdzie Agardi zmarł. W Kairze założyła Societe Spirite dla zgłębiania wiedzy okultystycznej razem z Emmą Cutting.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Blavatsky_and_Olcott.jpg/280px-Blavatsky_and_Olcott.jpg)
Nowy Jork
[edytuj | edytuj kod]W 1873 Bławatska przeniosła się do Nowego Jorku, gdzie występowała jako medium. Demonstrowała także zdolności parapsychiczne takie jak lewitacja, materializacja przedmiotów, jasnowidzenie, jasnosłyszenie i telepatia. Mimo że była dość zdolna w wywoływaniu tych fenomenów, o wiele bardziej interesowało ją ich wyjaśnienie, niż popisywanie się nimi.
W 1874 Helena spotkała Henry’ego Steela Olcota, prawnika, eksperta od rolnictwa i dziennikarza zainteresowanego spirytualizmem. Razem stworzyli dzieło pod tytułem „Odsłonięta Izyda”.
3 kwietnia 1875 Helena wzięła w Nowym Jorku ślub z Michaelem C. Betanellym. Również to małżeństwo nie zostało skonsumowane. Po kilku miesiącach rozstali się, a 25 maja 1878 formalnie rozwiedli. 8 lipca 1878, Helenie Bławatskiej przyznano obywatelstwo USA[2].
Założenie Towarzystwa Teozoficznego
[edytuj | edytuj kod]We wrześniu 1875 razem z H.S. Olcottem, W.Q. Judgem’m Bławatska założyła istniejące do dziś Towarzystwo Teozoficzne. Podstawową doktryną towarzystwa jest poszukiwanie wewnętrznej prawdy we wszystkich religiach i jednoczesne odrzucenie ich egzoterycznych form i rytuałów. Towarzystwo głosi też, że zdolności parapsychiczne człowieka mogą zostać wyjaśnione naukowo i opanowane.
Wyjazd do Indii
[edytuj | edytuj kod]Przeprowadziła się do Indii, lądując w Bombaju 16 lutego 1879 roku[3], gdzie po raz pierwszy zaznajomiła się z A.P. Sinnettem. W jego książce Occult World opisuje on, jak zostawała w jego domu w Allahabadzie przez sześć tygodni tamtego roku i znowu następnego roku[4].
Uważa się, że około grudnia 1880, podczas podwieczorku z grupą znajomych (m.in. A.O. Hume i jego żoną), zmaterializowała zgubioną broszkę pani Hume[5].
Około 1882 Towarzystwo Teozoficzne rozwinęło się w międzynarodową organizację, i wówczas przeniosła się do jej siedziby w Adyarze koło Madrasu.
Po jakimś czasie pojechała do Niemiec, a potem do Anglii, gdzie w domu sprzedanym jej przez ucznia mieszkała do końca swych dni.
Ostatnie lata
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/H.P.Blavatsky_1887.jpg/280px-H.P.Blavatsky_1887.jpg)
W sierpniu 1890 Bławatska stworzyła wewnętrzny krąg 12 uczniów. W jego skład wchodzili: Constance Wachtmeister, Isabel Cooper-Oakley, Emily Kislingbury, Laura Cooper, Annie Besant, Alice Cleather, Archibald Keightley, Herbert Coryn, Claude Wright, G.R.S. Mead, E.T. Sturdy i Walter Old[6].
Helena Pietrowna Bławatska zmarła w przekazanym jej domu w St John’s Wood[7] w Anglii 8 maja 1891. Przed śmiercią cierpiała na chorobę serca, powikłania grypy i reumatyzm. Na stanowisku prezesa TT zastąpiła ją Annie Besant.
Jej ostatnimi słowami były: „Utrzymajcie ciągłość linii! Nie pozwólcie, by moje ostatnie wcielenie okazało się klęską”.
Jej ciało skremowano, a prochy podzielono na trzy części. Jedna część pozostała w Europie, drugą wysłano do Ameryki, a trzecią do Indii. Rocznica śmierci Bławatskiej jest obchodzona przez teozofów jako Dzień Białego Lotosu.
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Izis odsłonięta (1877)
- Nauka tajemna (1888)
- Głos milczenia (1889)
- Klucz do teozofii (1889)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Lucifer – A Theosophical Magazine.
- ↑ Naturalization of Blavatsky.
- ↑ Combined Chronology of The Mahatma Letters – Preface.
- ↑ Occult World, A. P. Sinnett. Boston, 1882. p 42.
- ↑ Occult World, A.P. Sinnett. Boston, 1882. p 80.
- ↑ Theosophy timeline. robotwisdom.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-09)].
- ↑ Occult Investigations – The Work of Annie Besant and CW Leadbeater. tphta.ws. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-04)].
- ISNI: 000000012125776X
- VIAF: 29530438
- ULAN: 500433968
- LCCN: n79032225
- GND: 118511629
- NDL: 00433503
- LIBRIS: 42gjc6pn0wkrsl2
- BnF: 11892330s
- SUDOC: 02744905X
- SBN: CFIV032909
- NLA: 35019372
- NKC: jn19981000280
- RSL: 000079492, 000057772
- BNE: XX854413
- NTA: 068812914
- BIBSYS: 90335418
- CiNii: DA01802008
- Open Library: OL2889852A
- PLWABN: 9810642787705606
- NUKAT: n96400002
- OBIN: 40930
- J9U: 987007258595905171
- PTBNP: 26610
- LNB: 000081071
- BNA: 000046886
- CONOR: 44581987
- ΕΒΕ: 193184
- BLBNB: 000577963
- KRNLK: KAC200612516
- LIH: LNB:V*231;=vN