Godiva
![]() Lady Godiva na obrazie Marshalla Claxtona z 1850 | |
Data urodzenia |
ok. 1010 |
---|---|
Data śmierci | |
Zawód, zajęcie |
saksońska szlachcianka |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Leighton-Lady_Godiva.jpg/220px-Leighton-Lady_Godiva.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Lady_Godiva_by_John_Collier.jpg/220px-Lady_Godiva_by_John_Collier.jpg)
Godiva, Lady Godiva (XI w., staroang. Godgifu "Bożydara" od God "Bóg" i giefu "dar")[1] – żona saksońskiego earla Mercji, lorda Coventry Leofrica III .
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się prawdopodobnie ok. 1010[2]. W źródłach występowała też jako Godeva, Godina i Goditha[3].
Słynęła z hojności dla Kościoła. Będąc chora, zapisała klasztorowi w Ely cały majątek odziedziczony po pierwszym mężu. Udało się jej wyzdrowieć[4].
Około 1035[5] wyszła za mąż za Leofrica, earla Mercji i lorda Coventry[4]. Wraz z mężem założyła klasztor benedyktyński w Coventry w 1043[6]. Wspierała kościoły w Leominster, Worcester, Evesham, Burton-on-Trent, Hereford, Stowe i Chester. Była właścicielką ziemi w Coventry, Warwickshire, Ansty i Madeley[5].
Zmarła między 1066 a 1086. Żyła po podboju Anglii przez Normanów (była jedyną kobietą, która po najeździe zatrzymała ziemię[7]), umarła przed spisaniem Domesday Book[2]. Na łożu śmierci przekazała klasztorowi w Coventry swój różaniec[5].
Prawdopodobnie Godiva była matką syna Leofrica, Aelfgara z Mercji, męża Aelgifu[2].
Legenda
[edytuj | edytuj kod]Według legendy spisanej przez angielskiego mnicha Rogera z Wendover na początku XII w.[5][6], gdy poprosiła męża, by złagodził drastyczne zobowiązania finansowe, którymi była obłożona ludność Coventry, ten postawił jej warunek: jeśli Godiva przejedzie konno przez miasto całkowicie naga – obniży podatki. Godiva postanowiła spełnić warunek, wymogła jednak na mieszkańcach, by wszyscy pozostali w tym czasie w domach, a okiennice były zamknięte, aby jej nie widzieli. Wszyscy usłuchali prośby, tylko jeden człowiek, krawiec, nazwany później Tomem Podglądaczem (ang. Peeping Tom), podejrzał okrytą jedynie długimi włosami Godivę przez otwór w okiennicy. Został za to ukarany ślepotą[8]. Leofric docenił poświęcenie żony, dotrzymał danego słowa i zniósł wygórowane zobowiązania podatkowe[2][9][10].
Obecna postać legendy wyewoluowała prawdopodobnie ok. XVII wieku, wcześniejsze wersje nie wspominają m.in. o postaci Toma Podglądacza. XIII-wieczna wersja, uznawana za najstarszą, mówi o przejeździe Godivy przez pełen ludzi rynek Coventry, w asyście dwóch innych (ubranych) kobiet na koniach[2][10].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Podczas corocznego święta w Coventry wspominano legendę o Godivie. Święto zostało zakazane w czasach reformacji. Powróciło 31 maja 1678, kiedy odtworzono przejazd Godivy przez miasto[10]. Współcześnie w Coventry co roku odbywa się rekonstrukcja przejazdu Godivy przez miasto. Jest to część trzydniowego Godiva Festival[11].
Na zegarze ratusza miejskiego w Coventry znajduje się przedstawienie nagiej Lady Godivy na koniu, a w centrum miasta, na placu Broadgate[5], od 1949 stoi jej pomnik[12].
Odniesienia w kulturze
[edytuj | edytuj kod]- Wiersz Godiva napisał Alfred Tennyson[13].
- Godiva stała się bohaterką obrazu pt. Lady Godiva z 1898 autorstwa malarza Johna Colliera[12].
- W 1906 Leopold Staff wydał dramat w trzech aktach Lady Godiva (premiera 2 maja 1908 w Krakowie, rolę tytułową zagrała Irena Solska). Spektakl wywołał protest krakowskiej kurii rzymsko-katolickiej[14].
- W 1926 w Belgii powstała marka czekolad Godiva[12][15].
- W 1955 powstał amerykański film fabularny pt. Lady Godiva[16], także inne filmy jej poświęcone lub nawiązujące do jej historii[17][18][19].
- W 1979 powstał utwór zespołu Queen pt. Don’t Stop Me Now, w którym pojawia się nawiązanie do Lady Godivy[12].
- W 1984 ukazał się album Kalimba De Luna grupy Boney M. z utworem Lady Godiva.
- W 2004 w serialu „Czarodziejki” w 136. odcinku został wykorzystany wizerunek Lady Godivy[20].
- W 2013 niemiecka grupa muzyczna Heaven Shall Burn wydała album Veto, którego okładkę stanowi obraz Colliera. Album zawiera utwór Godiva poświęcony bohaterce. W opinii gitarzysty grupy i autora tekstu utworu, Maika Weicherta, temat dzieła odzwierciedla tematykę albumu, a Godiva stanowi ikonę dotyczącą walki o sprawiedliwość społeczną[21].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Behind the Name: Godiva
- ↑ a b c d e Czy Lady Godiva naprawdę jeździła nago przez Coventry? [online], Czy Lady Godiva naprawdę jeździła nago przez Coventry?, 25 lutego 2019 [dostęp 2021-10-29] (pol.).
- ↑ The Gentleman's Magazine, E. Cave, 1826 [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ a b Evan Andrews , Who was Lady Godiva? [online], HISTORY [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ a b c d e Karen Berry , Coventry's history [online], www.coventry.gov.uk [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ a b Godiva, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-29] .
- ↑ © Future Publishing Limited Quay House i inni, Lady Godiva: Anglo-Saxon noblewoman or Medieval legend? | All About History [online], www.historyanswers.co.uk [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ Lady Godiva, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).
- ↑ Lady Godiva – poznajcie historię nagiej kobiety na białym koniu [online], www.dobresobie.pl [dostęp 2021-10-29] .
- ↑ a b c Lady Godiva [online], Historic UK [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ Matt Pearce , Information [online], www.godivafestival.com [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ a b c d Georgia Simcox , The Truth Behind The Legend of Lady Godiva [online], Culture Trip, 21 marca 2018 [dostęp 2021-10-29] .
- ↑ GradeSaver, Tennyson’s Poems “Godiva” Summary and Analysis | GradeSaver [online], www.gradesaver.com [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ Lady Godiva Leopolda Staffa ::: Kalendarium ::: Encyklopedia teatru polskiego [online], encyklopediateatru.pl [dostęp 2020-12-29] (pol.).
- ↑ MultiScreen, Godiva Chocolatier – History [online], Godiva [dostęp 2021-10-29] (ang.).
- ↑ Lady Godiva / Lady Godiva of Coventry. [dostęp 2021-10-29].
- ↑ Lady Godiva. Vicky Jewson Jewson Film Productions and Lady Godiva. 2008-01-25. [dostęp 2024-03-31].
- ↑ Lady Godiva: Back in the Saddle. Baz Taylor Quantum Films Ltd., Koralis Pictures, Lady Godiva Productions. 2007-11-13. [dostęp 2024-03-31].
- ↑ Lady Godiva Rides Again. Frank Launder London Film Productions. [dostęp 2024-03-31].
- ↑ Leslie St. Claire [online], Czarodziejki Wiki [dostęp 2021-10-29] (pol.).
- ↑ Heaven Shall Burn – New Album Cover, New Song Available For Download. metalstorm.net. [dostęp 2013-03-11]. (ang.).