Geniusze
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | |
Strefa numeracyjna |
85 |
Kod pocztowy |
16-100[4] |
Tablice rejestracyjne |
BSK |
SIMC |
0040040[5] |
Położenie na mapie gminy Sokółka ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu sokólskiego ![]() | |
![]() |
Geniusze – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka[5][6].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.
Nazwa wsi występowała w dwóch wariantach, które zmieniały się na przestrzeni wieków: Gieniusze oraz obecny wariant Geniusze:
- 1799 r.: Gieniusze – miejsce zamieszkania osób odwołujących się do Kamery wojny i domen w Białymstoku[7],
- okres zaboru rosyjskiego: Gieniusze – wg Polish localities in the Russian partition (...)[8],
- 1881 r.: Gieniusze – wieś w powiecie sokólskim w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – osada i okolica szlachecka, pow. sokólski, 6 wiorst od Sokółki[9],
- 1924 r.: Geniusze – kolonia w gminie Sokółka w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowanym na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r.[10],
- 1933 r.: Geniusze – kolonia w gminie Sokółka w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej (...)[11],
- 1968 r.: Gieniusze – wieś (gromada Janowszczyzna) w Spisie miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1968 r.[12],
- 1973 r.: Gieniusze – w Spisie kościołów i duchowieństwa Archdiecezji w Białymstoku z 1973 r.[13],
- 1980 r.: Geniusze – w Wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce[14],
- 2010 r.: Geniusze – w Wykazie urzędowych nazw miejscowości i ich części[15].
Nazwa wsi wzięła się prawdopodobnie od nazwiska Gieniusz, wywodzącego od jaćwieskiego słowa ginius, oznaczającego strażnika (od ginti – bronić) i pochodzi od bojarów litewskich, którzy przybyli z Gieniuszy koło Krynek (obecnie na terytorium Białorusi) w czasach kolonizacji Puszczy Knyszyńskiej[16][17].
Wieś posiada przystanek kolejowy[18].
Po 1989 r. podejmowane były, bez powodzenia, próby zmiany nazwy miejscowości na historyczną[19].
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sokółce[20].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 32259
- ↑ Wieś Geniusze w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-10-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 294 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Gawroński Arkadiusz: Sumariusz dokumentów Kamery wojny i domen w Białymstoku 1796-1807. Białystok: Archiwum Państwowe w Białymstoku, 2006.
- ↑ Jonathan Shea: Polish localities in the Russian partition and their parish affiliations. Language and Lineage Press, 1992. ISBN 978-0-9631579-1-1. OCLC 32772851. (ang.).
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2. Warszawa: Filip Sulimierskie i Władysław Walewski.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5: Województwo białostockie. 1924.
- ↑ Bystrzycki Tadeusz (oprac.): Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych. Wydawnictwo Książnicy Naukowej, 1933.
- ↑ Spis miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Jodłowska J., Pypno W., Rączka E. (red.). Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1968.
- ↑ Spis Kościołów i Duchowieństwa Archidiecezji w Białymstoku (Stan z dnia 1 czerwca 1973 r.). Białystok: Kuria Arcybiskupia, 1973.
- ↑ Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, Główny Urząd Statystyczny: Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. 1. Wydawnictwa Akcydensowe, 1980.
- ↑ Dz.U. z 2019 r. poz. 2360.
- ↑ Rećko, Gieniusz, Kozłowski - to najpopularniejsze nazwiska w Sokółce. 2012-02-10. [dostęp 2020-08-15]. (pol.).
- ↑ D. Biziuk: Co nam Jaćwież zostawiła. 2005-01-16. [dostęp 2020-08-15]. (ang.).
- ↑ Miszmasz w nazewnictwie stacji. Dlaczego PLK nie są konsekwentne?
- ↑ Jarosław Janowicz: Likwidacja oficjalnego nazewnictwa Białostocczyzny pochodzenia białoruskiego przez administrację rządową w latach 1921–2004: dokumenty, komentarze. Scripta Manet, 2004. ISBN 83-919340-1-2. OCLC 1150411239. (pol.).
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gieniusze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 557 .