Furkroja olbrzymia
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
furkroja olbrzymia | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Furcraea foetida (L.) Haw. Syn. Pl. Succ.: 78 (1812)[3] | |||||
|
Furkroja olbrzymia, również fourcroya olbrzymia, konopie z Mauritiusa (Furcraea foetida (L.) Haw.) – gatunek rośliny z rodziny szparagowatych. Pochodzi z północnej Ameryki Południowej, introdukowany na wszystkich kontynentach poza Antarktydą[3]. W uprawie spotykany w krajach tropikalnych (Mauritius, Reunion, Madagaskar).
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Bylina podobna do agawy. Liście zebrane są w rozetę, duże, dorastające do 2,5 m długości i 25 cm szerokości, kształtu odwrotnie jajowato-lancetowatego, szorstkie odosiowo, całobrzegie. Kwiaty białawe, zebrany w rozgałęziony kwiatostan, wyrastający na głąbiku, która osiąga wysokość nawet do 10 metrów[4].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- Rośliny włókniste
- Rośliny te były historycznie wykorzystywane jako rośliny włókniste. Włókno pozyskiwane z liści można wykorzystać do wyrobu sznurów, tkanin, gobelinów, mat, hamaków i worków. Krótsze włókna nadają się do produkcji pędzli i tapicerki. Do produkcji papieru wykorzystano stare liny i odpady tekstylne[5].
- Rośliny ozdobne
- Furkroja olbrzymia jest uprawiana jako roślina ozdobna w ogrodach, zwłaszcza jej pstre kultywary. Sadzi się ją również w celu zapobiegania erozji gleby, a także w żywopłotach, aby stworzyć skuteczną barierę przed ludźmi i zwierzętami, na przykład wzdłuż torów kolejowych w Indiach i na Sri Lance. Na Sri Lance sadzi się ją również jako pas przeciwpożarowy. Głąbiki służą do budowy szałasów oraz ogrodzeń[5].
- Rośliny lecznicze
- Wywar z liści stosuje się zewnętrznie w leczeniu reumatyzmu i paraliżu, a wyciąg alkoholowy z liści jest zalecany jako środek moczopędny w przypadku obrzęków. Naparowi z miąższu głąbika przypisuje się leczeniu obrzęków. Sok z liści nakładany jest na ropne rany i stosowany na włosy, aby nadać im połysk i zapobiec wypadaniu włosów. Na Mauritiusie wywar z korzenia jest często spożywany na gorączkę i jest uważany za orzeźwiający. W Portoryko ekstrakty z korzeni są używane jako tonik oczyszczający krew, a suszone liście są używane do kontrolowania obrzęków i przyspieszania gojenia się ran. W Brazylii wywary z korzeni stosuje się jako środek moczopędny i przeciw chorobom wenerycznym, na obrzęki i nowotwory aplikuje się lekko prażone fragmenty liści, a sok z prażonych liści stosuje się na wrzody i rany. Wywar z liści jest stosowany jako środek owadobójczy dla zwierząt domowych. Na Madagaskarze sok z liści jest lokalnie stosowany jako środek owadobójczy przeciwko Trichispa sericea. Liście są również używane jako trucizna dla ryb[5].
- Inne zastosowania
- Liście wykorzystywane są do prania. Jako nawóz stosuje się popiół ze spalonych łodyg[5].
Uprawa
[edytuj | edytuj kod]Rozmnażanie: z bulwek wyrastających w pachwinach odgałęzień kwiatostanu, które łatwo odpadają i służą do wegetatywnego rozmnażania[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-05] (ang.).
- ↑ a b c Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-07-16]. (ang.).
- ↑ Urs Eggli: Illustrated Handbook of Succulent Plants: Monocotyledons. Springer, 2012, s. 81. ISBN 978-3-642-56715-5.
- ↑ a b c d e M. Brink, E.G. Achigan-Dako: PROTA4U: Furcraea foetida (L.) Haw.. (Plant Resources of Tropical Africa. [dostęp 2021-07-15].
- EoL: 1088604
- EUNIS: 185577
- Flora of North America: 242101633
- GBIF: 2769796
- identyfikator iNaturalist: 163131
- IPNI: 75499-3
- ITIS: 502691
- NCBI: 1824555
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-307055
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:64429-1
- Tela Botanica: 166535
- identyfikator Tropicos: 1201374
- USDA PLANTS: FUFO
- CoL: 6JSYP