Françoise Gilot
![]() Françoise Gilot, 2013 r. | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
Epoka | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() | |
Strona internetowa |
Françoise Gilot (ur. 26 listopada 1921 w Neuilly-sur-Seine, zm. 6 czerwca 2023 w Nowym Jorku) – francuska artystka i pamiętnikarka, partnerka Pabla Picassa.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Francoise_Gilot_et_Picasso_FF_oct_1952.jpg/220px-Francoise_Gilot_et_Picasso_FF_oct_1952.jpg)
Urodziła się 26 listopada 1921 w Neuilly-sur-Seine[1] na przedmieściach Paryża w zamożnej rodzinie[2] agronoma i producenta chemikaliów Emile’a Gilota oraz Madeleine Renoult-Gilot[1].
Malowała od trzeciego roku życia, być może inspirując się matką akwarelistką. Jej wczesne prace miały wyraźny kubistyczny charakter[2]. Pod naciskiem ojca w 1938 uzyskała tytuł licencjata na Uniwersytecie Paryskim[1], po czym kontynuowała studia na Sorbonie (filozofia) i w Instytucie Brytyjskim w Paryżu (literatura angielska)[3], a także uzyskała dyplom z literatury angielskiej na Uniwersytecie Cambridge[1]. Podjęła także studia prawnicze, ale nie porzuciła malarstwa[2]. Od 1941 brała indywidualne lekcje u węgierskiego malarza żydowskiego pochodzenia Endre Rozsdy[1].
W 1943 w paryskim bistro poznała Pabla Picassa. W tym czasie organizowana była jej pierwsza wystawa, a ona sama porzuciła studia prawnicze, aby studiować sztukę w Académie Julian[2].
Gilot szybko została muzą Pabla Picassa – sportretował ją m.in. na obrazach Kobieta-Kwiat (1946) i Femme assise (1949)[2]. W 1946 zamieszkała z Picassem. W trakcie ich wspólnego życia często była nękana przez żonę Picassa Olgę Chochłową , której Picasso od 1935 blokował rozwód w obawie o podział majątku. Picasso wpłynął na Gilot artystycznie i znacząco pomógł jej zaistnieć w galeriach i domach aukcyjnych, lecz chciał ją kontrolować i pozbawić swobody twórczej[4]. Ich związek trwał ponad 10 lat, a zakończyła go Gilot[2], która była jedyną partnerką Picassa, która go porzuciła, a nie została porzucona przez niego[2]. Gilot twierdziła, że Picasso znęcał się nad nią fizyczne i psychicznie oraz, że bywał okrutny, sadystyczny i bezlitosny dla innych i dla siebie[2] (m.in. zgasił na jej twarzy papierosa[5]).
Lata ich związku opisała szczegółowo w wydanych w 1964 bestsellerowych wspomnieniach Życie z Picassem. Picasso trzykrotnie bezskutecznie składał pozwy przeciwko niej i wydawcy książki, a po sądowej porażce próbował[2] (z powodzeniem)[5] sabotować jej karierę artystyczną i do końca życia unikał kontaktów z ich wspólnymi dziećmi[2]. Z rozmysłem zniszczył również wszystkie pamiątki po niej, których nie zdążyła zabrać z ich wspólnego domu, m.in. listy, które pisał do niej Henri Matisse[5]. Na podstawie książki w 1996 powstał film Picasso – twórca i niszczyciel z Anthonym Hopkinsem i Nataschą McElhone[2]. Wcześniej Jerzy Andrzejewski wykorzystał romans Gilot z Picassem jako inspirację do swojej powieści Idzie skacząc po górach[4].
W 1970 osiedliła się w Stanach Zjednoczonych[6]. W 1973 została mianowana dyrektorem artystycznym Virginia Woolf Quarterly[3]. Dwa lata później napisała książkę Interface: The Painter and the Mask o swoim życiu jako artystki[1]. Wykładała na uczelniach artystycznych w Nowym Jorku i Paryżu, a 1976–1983 kierowała wydziałem sztuk pięknych na Uniwersytecie Południowej Kalifornii[2]. W latach 80. i 90. XX w. projektowała kostiumy, scenografię i maski dla Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku[3].
Gilot malowała jeszcze jako 90-latka. Jest autorką ok. 1600 płócien i 3600 prac na papierze oraz ceramiki. Jej prace znajdują się w zbiorach m.in. Musée d’Art Moderne w Paryżu, Metropolitan Museum of Art i Museum of Modern Art w Nowym Jorku oraz w National Museum of Women in the Arts w Waszyngtonie[2]. Dopiero w 2024 Musée Picasso zapowiedziało otwarcie oddzielnej sali poświęconej twórczości Gilot, pokazującej ją jako autonomiczną jednostkę twórczą, a także zmianę narracji wystawy stałej poświęconej Picassowi w kontekście Gilot[5]. Uhonorowano ją m.in. Krzyżem Kawalerskim (1990) i Krzyżem Oficerskim (2010) Legii Honorowej[3].
Po rozstaniu z Picassem Gilot dwukrotnie wychodziła za mąż[2] – za malarza[4] i przyjaciela z dzieciństwa Luca Simona[2] (1955–1962)[4] a potem za wirusologa Jonasa Salka. Była matką dwojga dzieci Picassa[2] – Claude’a (1947) oraz Palomy (1949) a ze związku z Simonem miała córkę Aurélię[4].
Zmarła 6 czerwca 2023 w Nowym Jorku[2][7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Artmajeur, Françoise Gilot, artystka i miłośniczka Picassa, zmarła w wieku 101 lat [online], artmajeur.com [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Zmarła Françoise Gilot. Była muzą i partnerką Pabla Picassa, jedyną, która sama od niego odeszła [online], www.pap.pl, 12 czerwca 2023 [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ a b c d Czesław Czapliński, Portret z historią Françoise Gilot [online], czczaplinski.com, 13 stycznia 2020 [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ a b c d e Françoise Gilot. Artystka, którą pokochał i znienawidził Pablo Picasso [online], polskieradio.pl [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ a b c d Anna S. Dębowska , Picasso traktował ją brutalnie, potem długo się mścił. Teraz Francja chce ją zrehabilitować [online], wyborcza.pl, 12 marca 2024 [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ Jako jedyna wyzwoliła się spod wpływu Mistrza. Muzeum Picassa pokaże prace Françoise Gilot [online], Onet Kultura, 18 marca 2024 [dostęp 2024-07-15] (pol.).
- ↑ Die einzige Frau, die ihn verlassen hat: Malerin und Picasso-Geliebte Françoise Gilot gestorben. Der Tagesspiegel, 2023-06-06. [dostęp 2024-07-25]. (niem.).
- ISNI: 0000000110785735
- VIAF: 95748649
- ULAN: 500011104
- LCCN: n50033881
- GND: 118539361
- NDL: 00467184
- BnF: 11904959z
- SUDOC: 026891794
- NLA: 35125600
- NKC: xx0014879
- BNE: XX948150
- NTA: 070508828
- BIBSYS: 90548353
- CiNii: DA04646204
- Open Library: OL253404A
- PLWABN: 9810555231505606
- NUKAT: n96026125
- J9U: 987007261754205171
- PTBNP: 452317
- CANTIC: a11281157
- LNB: 000080845
- NSK: 000012855
- CONOR: 18340707
- KRNLK: KAC201711871