Figowiec bengalski
Wygląd
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
figowiec bengalski | ||
Nazwa systematyczna | |||
Ficus benghalensis L. Sp. pl. 2:1059. 1753 | |||
Synonimy | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Ficus_benghalensis2.jpg/220px-Ficus_benghalensis2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Starr_070727-7643_Ficus_benghalensis.jpg/220px-Starr_070727-7643_Ficus_benghalensis.jpg)
Figowiec bengalski (Ficus benghalensis L.), zwany też banianem – gatunek rośliny z rodziny morwowatych. Pochodzi z Indii i Pakistanu[3].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pień
- Od jego poziomych gałęzi wyrastają pionowe pędy, które wrastają w ziemię i zakorzeniają się. Stają się w ten sposób dodatkowymi pniami, które podtrzymują koronę i przewodzą wodę wraz z solami mineralnymi. Niektóre drzewa mogą mieć ponad 300 takich masywnych pni bocznych (tzw. Wielki Banian rosnący na terenie ogrodu botanicznego w Kalkucie ma aż 2880 pni o wysokości 24,5 m). Korona przedstawicieli tego gatunku może pokrywać powierzchnię ponad 2,1 ha. Na obszarze o średnicy nawet 500 m znajdować się mogą pnie jednego osobnika.
- Liście
- Duże i błyszczące, za młodu brązowe.
- Owoce
- Okrągłe, czerwone figi, powstają po dwa razem.
Znaczenie w hinduizmie
[edytuj | edytuj kod]- Drzewa banian noszą indyjską nazwę "akszajawata" i są obiektami kultu w hinduizmie.
- Teksty tantry hinduistycznej, wymieniają drzewo bata jako jedno z pięciu, które tradycyjnie wymagane są w munda sadhana (miejscu wykonywania sadhany)[4].
- Gałęzie tego drzewa są czczone podczas Szasti pudźy.
- Szczególnym zainteresowaniem wyznawców otaczane jest w miesiącu dźjesztha:
- w stanach Maharasztra i Gudżarat przez kobiety
- w Bengalu, gdzie jest czczone jak Brahma w każdą sobotę tego miesiąca[5].
- Literatura wedyjska uznaje to drzewo jako jadźńawrykszas, czyli za jeden z jedenastu gatunków drzew indyjskich, odpowiednich do wyrobu przyrządów stosowanych w trakcie ceremonii ogniowych jadźńa[6].
- W południowych Indiach jest czczone również jako siedziba bóstwa Śiwy. Wczesne dzieło tamlskie o tytule Ahananuru, opisuje banjan jako przykład nieposiadającej dachu świątyni w postaci drzewa (wrykszaćhajtja): było otoczone ścianą z cegieł, a do tak utworzonej przestrzeni sakralnej, hindusi ofiarowali datki pieniężne[7].
- Przykładowe lokalizacje miejsc kultu figowca bengalskiego :
- Allahabad – Bardzo znamiennym przykładem jest ficus indica rosnący w obrębie fortu w mieście Allahabad w północnych Indiach. Fort zlokalizowany jest w rejonie "Sangam" (spotkania świętych rzek: Gangesu, Jamuny i niewidzialnej Saraswati (rzeka)). O jego kulcie wspomina już chiński podróżnik Xuanzang w zapiskach z 664 roku i, co równie istotne, współcześnie nadal cieszy się dużym zainteresowaniem wyznawców[8].
- Gaja – sławne drzewo akszajawata znajduje się na południu miasta Gaja w północnych Indiach, 450 m od grupy obiektów sakralnych o lokalnej nazwie Brahmajoni. W bezpośrednim sąsiedztwie drzewa znajduje się zbiornik wodny "Rukminikunda", przeznaczony do rytualnych kąpieli[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
- ↑ Munda Sadhana. W: Paramahansa Pradźnanananda: Jnana Sankalini Tantra. Wyd. 1. Delhi: Motilal Banarasidass, 2006, s. 42. ISBN 978-81-208-3142-X. (ang.).
- ↑ G.Ch. "Sacret hindu symbols", s.100-101
- ↑ Yajna implements. W: Sannyasi Gyanshruti, Sannyasi Srividyananda: Yajna. A Comperehensive Survey. Wyd. 1. Munger, Bihar, India: Yoga Publications Trust, 2006, s. 114. ISBN 81-86336-47-8. (ang.).
- ↑ The hypaethral temples. W: K.R Srinivasan: Temple of South India. Wyd. 9. New Delhi: National Book Trust, 2008, s. 7, seria: India – The Land and the People. ISBN 978-81-237-2251-1. (ang.).
- ↑ III.1. Allahabad (Prayag). W: Rana P.B. Singh, Pravin S. Rana: Banaras Region. A Spiritual & Curtular Guide. Wyd. 1. Varanasi: Indica Books, 2002, s. 288. ISBN 81-86569-24-3.
- ↑ III.11 Gaya. W: Rana P.B. Singh, Pravin S. Rana: Banaras Region. A Spiritual & Curtular Guide. Wyd. 1. Varanasi: Indica Books, 2002, s. 361. ISBN 81-86569-24-3.
Identyfikatory zewnętrzne:
- EoL: 491535
- EUNIS: 194656
- Flora of North America: 233500648
- GBIF: 5361919
- identyfikator iNaturalist: 54880
- IPNI: 852482-1
- ITIS: 506543
- NCBI: 309271
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2809652
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:852482-1
- identyfikator Tropicos: 21300597
- USDA PLANTS: FIBE2
- CoL: 6HVXS