Edukacja zróżnicowana
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/%D0%A3%D1%80%D0%BE%D0%BA_%D0%B2_%D0%BC%D1%83%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%2C_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%2C_1949_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg/300px-%D0%A3%D1%80%D0%BE%D0%BA_%D0%B2_%D0%BC%D1%83%D0%B6%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%2C_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%2C_1949_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Figaredo_escuela_1951_001.jpg/300px-Figaredo_escuela_1951_001.jpg)
Edukacja zróżnicowana ze względu na płeć (ang. single-sex education) – sposób kształcenia opierający się na pedagogicznym założeniu, że chłopcy i dziewczęta od pewnego wieku uczą się i rozwijają inaczej i potrzebują innego podejścia w szkole. Celem tego modelu edukacyjnego jest wyrównanie szans edukacyjnych obu płci.
Formy edukacji zróżnicowanej
[edytuj | edytuj kod]Edukacja zróżnicowana uwzględnia różne formy jej realizacji:
- tworzenie klas zróżnicowanych (dual academies) na wybrane przedmioty;
- tworzenie odrębnych placówek dla chłopców i dla dziewcząt[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Edukacja zróżnicowana dominowała do połowy XX w., szczególnie w szkolnictwie średnim i wyższym.
W latach sześćdziesiątych XX wieku w krajach Europy Zachodniej w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii niemal całkowicie zastąpiono model zróżnicowany modelem koedukacyjnym. Wobec krytyki tego modelu część szkół prywatnych powraca do rozdziału płci[2].
Na początku XXI w. w edukacji zróżnicowanej pojawił się termin antropologii diadycznej. Według tej koncepcji płeć różnicuje ludzi tak bardzo, że każda z obu płci posiada swoją własną „antropologię”[3].
Wymieniane zalety
[edytuj | edytuj kod]Wśród zalet edukacji zróżnicowanej ze względu na płeć, zwolennicy tej koncepcji wymieniają:
- większą wydajność w nauce zarówno chłopców, jak i dziewcząt;
- szacunek dla etapów dojrzewania każdej płci;
- metodykę kształcenia lepiej dostosowaną do płci[4];
- brak zachowań rywalizacyjnych, aby „zaistnieć”, „pokazać się” osobom drugiej płci[5].
Wymieniane wady
[edytuj | edytuj kod]Wady edukacji rozdzielnej, na jakie wskazują jej przeciwnicy, to:
- brak integracji pomiędzy osobami różnej płci w szkole;
- brak przygotowania młodzieży do współpracy z osobami płci przeciwnej w życiu dorosłym.
Badania naukowe
[edytuj | edytuj kod]Większość badań wskazuje, że choć istnieją drobne różnice w budowie mózgu osobnika płci męskiej i żeńskiej, to wynikające stąd różnice w percepcji i przetwarzaniu informacji przez chłopców i dziewczęta są znacznie mniejsze, niż indywidualne różnice między dziećmi tej samej płci. W przypadku osób dorosłych różnice sprawności intelektualnej między płciami przestają mieć jakiekolwiek znaczenie[6].
Przeprowadzone w Wielkiej Brytanii badania nie wykazały, aby chłopcy lub dziewczęta wybierali inne przedmioty lub mieli lepsze wyniki w nauce w zależności od tego, czy uczą się w szkołach koedukacyjnych, czy realizujących koncepcję edukacji zróżnicowanej. Istnieją bardzo dobre szkoły oparte na obu tych koncepcjach. Podstawowymi czynnikami są zdolności uczniów, środowisko, z jakiego się wywodzą oraz kwalifikacje nauczycieli. Autorzy przytaczanego badania przebadali szczegółowo argumenty zwolenników edukacji zróżnicowanej i stwierdzili, że zazwyczaj są to argumenty nieadekwatne lub wybiórczo przedstawiane[7].
Dotyczy to np. badań naukowych prowadzonych od początku lat 90., mających dowodzić[8], że dzieci ze szkół zróżnicowanych ze względu na płeć osiągają lepsze rezultaty niż dzieci ze szkół mieszanych.
O społecznych korzyściach płynących z edukacji zróżnicowanej pisał np. amerykański badacz Cornelius Riordan, powołując się na socjologa społecznego Jamesa Colemana[9].
Edukacja zróżnicowana nieformalna
[edytuj | edytuj kod]Istnieje szereg organizacji promujących edukację zróżnicowaną ze względu na płeć. Należą do nich m.in. Federacja Skautingu Europejskiego czy ZHR.
Na stronie FSE czytamy: Aby stworzyć dobre warunki dla wychowania chłopców i dziewcząt, i uszanować naturalne zróżnicowanie rozwoju psychofizycznego obu płci, Stowarzyszenie postanowiło zaproponować rodzicom umieszczenie dziewcząt w jednostkach żeńskich, a chłopców w jednostkach męskich[10].
Edukacja zróżnicowana na świecie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Cecylii_Plater-Zyberk%C3%B3wny_w_Warszawie_2021.jpg/220px-Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Cecylii_Plater-Zyberk%C3%B3wny_w_Warszawie_2021.jpg)
Edukacja zróżnicowana w USA
[edytuj | edytuj kod]W USA w roku 2001 wprowadzono poprawki do uchwalonej w 1972 roku ustawy edukacyjnej, które zniosły wcześniejszy nakaz koedukacji w szkołach publicznych. Przeznaczono również 450 mln USD rocznie na wsparcie edukacji zróżnicowanej w tych szkołach.
W rezultacie liczba szkół zróżnicowanych wzrosła z 4 w 1998 r. do 540 w 2009 r., według danych ze strony internetowej National Association for Single Sex Public Education[11]
Edukacja zróżnicowana w Europie
[edytuj | edytuj kod]Jak podaje raport Komisji Europejskiej o edukacji w Europie z grudnia 2009[1], w Europie jedynie w kilku krajach istnieją publiczne szkoły zróżnicowane:
- ponad 500 w Wielkiej Brytanii (np. Eton College, Harrow School)
- 120 w Irlandii
- 27 w Grecji
- 25 na Malcie
Jak podaje raport[1], w Wielkiej Brytanii i Irlandii istnieje tradycja uważania szkół zróżnicowanych za „lepsze”.
W Irlandii widać spadek popularności edukacji zróżnicowanej. W 1975 r. 60% dzieci uczyło się w podstawówkach zróżnicowanych, w 2005 r. – 20%.
Jak podaje raport[1], w całej Europie istnieją prywatne szkoły zróżnicowane. W większości przypadków są to szkoły wyznaniowe (katolickie, protestanckie, muzułmańskie).
Edukacja zróżnicowana w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Wiele szkół w Polsce przyjęło model edukacji zróżnicowanej. Są to np.:
- Prywatna Żeńska Szkoła im. Cecylii Plater-Zyberkówny w Warszawie
- Prywatne Liceum Ogólnokształcące Sióstr Nazaretanek z Oddziałami Międzynarodowymi – szkoła żeńska[12]
- Szkoła Podstawowa Sióstr Nazaretanek z Oddziałami Dwujęzycznymi - posiada klasy zróżnicowane[13]
- Salezjańska Szkoła Podstawowa im. Księdza Bosko[14]
- Niepubliczna Szkoła Podstawowa Szkrzydła w Lublinie – posiada klasy zróżnicowane [wymaga weryfikacji?]
- Placówki Stowarzyszenia Sternik
- Placówki stowarzyszenia SKWER (Stowarzyszenie Kulturalne Wspierania Edukacji i Rozwoju). Projekt edukacyjny Fregata.
- Szkoły w Szczecinie:
- Szkoła dla chłopców ISKRY we Wrocławiu[19]
- Szkoły w Katowicach (Stowarzyszenie Na Rzecz Edukacji i Rodziny WĘGIELEK):
- Szkoła Podstawowa Skała w Bielsku-Białej (Bielskie Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rodziny „Światło”)[22]
W sierpniu 2011 roku z inicjatywy kilku osób, zaangażowanych w promowanie Edukacji Zróżnicowanej, powstał Pierwszy w Polsce serwis informacyjny o Edukacji Spersonalizowanej i Zróżnicowanej SESiZ[23]. Jego celem jest promowanie tego modelu nauczania poprzez współpracą z placówkami edukacyjnymi korzystającymi z tej formy edukacji.
Jednym ze stowarzyszeń promujących edukację zróżnicowaną w Polsce jest Stowarzyszenie Sternik[24][25]
W dniach 7–8 października 2011 w Warszawie odbył się światowy kongres edukacji zróżnicowanej[26], na którym wystąpiło ponad trzydziestu prelegentów z całego świata[27].
Edukacja zróżnicowana w innych krajach świata
[edytuj | edytuj kod]- W Izraelu większość szkół religijnych jest zróżnicowana
- W Korei Południowej wiele szkół publicznych jest zróżnicowanych ze względu na płeć.
Stowarzyszenia
[edytuj | edytuj kod]Najważniejsze stowarzyszenia oraz strony promujące ten model kształcenia:
- NASSPE, National Association for Single Sex Public Education. [dostęp 2011-06-03]. (ang.).
- European Association of Single Sex Education. [dostęp 2011-06-03]. (ang.).
- Forum Edukacji Zróżnicowanej. [dostęp 2011-06-07].
- Girls’ Schools Association (GSA). [dostęp 2011-06-03]. (ang.).
- International Boys’ Schools Coalition (IBSC). [dostęp 2011-06-03]. (ang.).
- Prawo do wyboru modelu edukacji. [dostęp 2011-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-02)]. (ang.).
- Edukacja zróżnicowana. [dostęp 2011-06-03]. (hiszp.).
- Forum o edukacji zróżnicowanej. [dostęp 2011-06-03].
- Boys Education. [dostęp 2011-06-03]. (niem.).[]
- Fomento de Centros de Enseñanza: Edukacja zróżnicowana w Hiszpanii. [dostęp 2011-06-03]. (hiszp.).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Gender Differences in Eductinal Outcomes. eacea.ec.europa.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-06)]. s. 85.
- ↑ E. Vidala (red.), Równi, ale różni. Perspektywy edukacji zróżnicowanej. CODN 2008 [1].
- ↑ Juan Manuel Burgos: Personalizm. Centrum Myśli Jana Pawła II, 2010.
- ↑ Polskie szkoły podstawowe dyskryminują chłopców – Edukacja – Gazeta Prawna – wiadomości, podatki, prawo, biznes i finanse [online], serwisy.gazetaprawna.pl [dostęp 2017-11-23] .
- ↑ Renesans niekoedukacyjnej edukacji. [dostęp 2011-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)]. (pol.).
- ↑ Mael, F. A. (1998) Single-sex and coeducational schooling: Relationships to socioemotional and academic development. Review of Educational Research, 105.
- ↑ Smithers A., Pamela Robinson P., The Paradox of Single-Sexand Co-Educational Schooling. Centre for Education and Employment Research, University of Buckingham, 2006. buckingham.ac.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-09-25)]..
- ↑ NASSPE: Research > Brain Differences. singlesexschools.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-04-14)]..
- ↑ Girls and boys in school. Together or separate? / Cornelius Riordan ; foreword by James S. Coleman | National Library of Australia [online], catalogue.nla.gov.au [dostęp 2017-11-23] (ang.).
- ↑ Skauci Europy – Strona 2 – Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacja Skautingu Europejskiego [online], www.fse.pl [dostęp 2020-04-29] (pol.).
- ↑ Diana Jean Schemo, Correction Appended. New York Times.
- ↑ Liceum Ogólnokształcące oraz Program Matury Międzynarodowej IB DP. nazaretanki.edu.pl. [dostęp 2023-08-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-02)]. (pol.).
- ↑ Szkoła Podstawowa Sióstr Nazaretanek z Oddziałami Dwujęzycznymi. nazaretanki.edu.pl. [dostęp 2023-08-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-02)]. (pol.).
- ↑ Maciej Drewniak: Tryb kształcenia w szkole podstawowej. wodna.edu.pl, 2020-08-20. [dostęp 2023-08-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-12-03)]. (pol.).
- ↑ www.szkoladlachlopcow.pl.
- ↑ www.szkoladladziewczat.pl.
- ↑ Z życia naszej szkoły [online], nawigator.edu.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
- ↑ Przedszkole i Szkoła Podstawowa „Fale” | Fale.edu.pl [online], fale.edu.pl [dostęp 2017-11-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-08] (pol.).
- ↑ Szkoła Iskry – Stowarzyszenia NURT.
- ↑ Szkoła Podstawowa dla Chłopców KUŹNICA [online], kuznica.edu.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
- ↑ Szkoła Podstawowa dla Dziewcząt PŁOMIEŃ [online], plomien.edu.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
- ↑ [2] Szkoła Podstawowa Skała.
- ↑ www.edukacjazroznicowana.pl.
- ↑ Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rodziny „Sternik”.
- ↑ Praktyka edukacji zróżnicowanej w Polsce. Katarzyna Szymala i Stanisław Kowal (red.). Warszawa: Fundacja EASSE Polska, 2011. ISBN 978-83-933745-0-2.
- ↑ EASSE Polska. easse.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-09)]..
- ↑ III Międzynarodowy Kongres Edukacji Zróżnicowanej. Maria Skibińska (red.). Warszawa: Fundacja EASSE Polska, 2011. ISBN 978-83-933745-1-9.