Aberdeen
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Od góry po lewej, zgodnie z ruchem wskazówek zegara: Marischal College, zachodnia wieża ratusza, panorama miasta, plaża w Aberdeen, stare miasto | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Kraj | |||||
Council area | |||||
Burmistrz |
Barney Crockett | ||||
Populacja (2020) • liczba ludności |
| ||||
Nr kierunkowy |
(+44) 01224 | ||||
Kod pocztowy |
AB10-AB13 (część), AB15, AB16, AB22-AB25 | ||||
Położenie na mapie Szkocji ![]() | |||||
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Aberdeen (wym. ⓘ[æbərˈdiːn]; scots Aiberdeen; gael. Obar Dheathain, wym. [ˈopər ˈʝɛhɪn]) – miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania), w jednostce administracyjnej (council area) Aberdeen City. W 2020 roku zamieszkane przez 198 590 osób[1].
Położone jest nad ujściem rzek Don i Dee do Morza Północnego. W przeszłości było ośrodkiem administracyjnym hrabstwa Aberdeenshire, następnie regionu administracyjnego Grampian. Duży port rybacki (śledzie, łososie), ośrodek usługowy dla platform wiertniczych i gazociągów na Morzu Północnym; przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny; kamieniołomy granitu. Rozwój miasta związany jest z eksploatacją ropy naftowej spod dna Morza Północnego. Aberdeen jest wśród 10 najlepszych miast do życia w Wielkiej Brytanii według The Good Growth for Cities Index sporządzonego przez PwC w 2018 roku[2][3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W średniowieczu siedziba biskupstwa (vide: diecezja Aberdeen) założonego w 1125 jako zależne bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej; sprotestantyzowanego w 1577 (erygowane ponownie w 1878).
W XIX wieku nastąpił rozwój miasta jako ośrodka handlu zarówno wyrobami przemysłu, jak też produktami hodowli (bydło) i rybołówstwa (śledzie i łososie). W 1881 miasto liczyło 105,2 tys. mieszkańców. Od końca XIX w. rozwijał się przemysł, początkowo przede wszystkim tkacki (wyroby lniane, sukienne i bawełniane), później także stoczniowy, maszynowy i chemiczny (wyroby gumowe). Wyroby tych gałęzi przemysłu stanowiły w okresie międzywojennym przedmiot eksportu do wielu krajów.
W I połowie XX wieku rozwijał się przemysł metalowy i stoczniowy, istniał także nadal przemysł lekki, produkujący wyroby wełniane i lniane, a także galanterię. W 1925 miasto liczyło 159,1 tys. mieszkańców, a uniwersytet (zał. 1494) 1420 studentów.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Większa część starszych budynków zbudowana jest z granitu, dlatego Aberdeen jest nazywane Granitowym Miastem. Do najważniejszych zabytków należą stare budynki uniwersytetu (zał. 1494), granitowa wczesnogotycka katedra St. Machar (XIV w., początek budowy 1366). Z XVI w. pochodzą zabytkowa kaplica oraz budynki King’s College i Marishall College.
Transport
[edytuj | edytuj kod]W mieście znajduje się stacja kolejowa Aberdeen, sieć autobusów FirstGroup oraz międzynarodowy port lotniczy Aberdeen.
Polonia
[edytuj | edytuj kod]- Ice Candy School - polska szkoła o profilu artystyczno-sportowym
- Polish Association Aberdeen
- Polish Catholic Community
- Polska Szkoła im. św. Stanisława Kostki
- Polska Szkoła Słoneczna
- Związek Harcerstwa Polskiego poza Granicami Kraju – Drużyna Harcerek i Harcerzy "Zawiszacy" (Polish Scouting Limited)[4]
W kulturze
[edytuj | edytuj kod]- Aberdeen jest głównym miejscem akcji serii książek z Loganem McRae autorstwa Stuarta MacBride’a.
- Norweski reżyser Hans Petter Moland nakręcił film pod tytułem Aberdeen (2000).
Urodzeni
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Aberdeen_Beach_South_End.jpg/220px-Aberdeen_Beach_South_End.jpg)
- Annie Lennox (ur. 25 grudnia 1954 w Aberdeen) - szkocka piosenkarka, działaczka polityczna i filantropka.
- John M. Kosterlitz (ur. 22 czerwca 1943 w Aberdeen) – brytyjski fizyk związany z Brown University, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 2016 roku.
- Leslie Benzies (ur. 17 stycznia 1971 w Aberdeen) – brytyjski producent gier komputerowych
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Teatr w Aberdeen
-
Wejście główne do dworca kolejowego
-
Hala główna dworca kolejowego w 2011 r.
-
Zimowy ogród – Aberdeen’s Winter Garden
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Ratyzbona, Niemcy
Clermont-Ferrand, Francja
Bulawayo, Zimbabwe
Stavanger, Norwegia
Homel, Białoruś
Barranquilla, Kolumbia
Houston, Stany Zjednoczone
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Settlements and Localities 2020. National Records of Scotland. [dostęp 2023-04-15]. (ang.).
- ↑ Edinburgh and Aberdeen among top UK cities, finds PwC Good Growth For Cities Index. PwC. [dostęp 2018-12-19]. (ang.).
- ↑ Edinburgh and Aberdeen ranked in 'UK's top cities'. BBC. [dostęp 2018-12-19]. (ang.).
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Organizacje Polonijne. [dostęp 2017-06-05].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona miasta (ang.)