2 Pułk Piechoty (LP)
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Tradycje | |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Działania zbrojne | |
I wojna światowa bitwa pod Mołotkowem bitwa pod Kirlibabą bitwa pod Rarańczą (1918) | |
Organizacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
2 Pułk Piechoty (2 pp) – oddział piechoty Legionów Polskich.
Formowanie
W sierpniu 1914 roku, kiedy do Królestwa wyruszyła kompania kadrowa i oddziały tworzące w późniejszym okresie I Brygadę Legionów Polskich, w Krakowie formowały się nowe oddziały legionowe[1]. Na skutek wybuchu I wojny światowej na terenach Galicji rozpoczęto tworzyć regularne polskie formacje wojskowe. Naczelny Komitet Narodowy uzyskał 27 sierpnia 1914 roku zgodę na utworzenie dwóch legionów: Zachodniego z siedzibą w Krakowie oraz Wschodniego z siedzibą we Lwowie.
Do nowo tworzonej formacji masowo zaciągali się członkowie organizacji wojskowych i ochotnicy[1] co pozwoliło na sformowanie oddziałów Legionu Zachodniego. Utworzono m.in. 2. i 3 pułki piechoty[2].
Etat 2 pułku piechoty opracowany przez płk. Zielińskiego wynosił: 99 oficerów, 5295 podoficerów i szeregowych. Po pewnym czasie: 4000[2]. Liczył cztery bataliony piechoty. W skład każdego batalionu wchodziły cztery kompanie po cztery plutony w każdej. Pluton tworzyły cztery sekcje. Dwa bataliony sformowano w Krakowie, po jednym w Bochni i Krzeszowicach. Oficjalnie za datę utworzenia 2 pp podaje się dzień 14 września 1914 roku[2].
Walki pułku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/II_Brygada_Legion%C3%B3w_Polskich_w_drodze_do_Karpat.jpg/240px-II_Brygada_Legion%C3%B3w_Polskich_w_drodze_do_Karpat.jpg)
W październiku 1914 roku pułk wyruszył na front karpacki, na Węgry[1]. Młodzi żołnierze byli wstrząśnięci tym faktem, ponieważ myśleli, że pójdą do Królestwa i na polskiej ziemi będą walczyć razem z I Brygadą o niepodległość[2]. Po przyjeździe na Węgry pułk walczył w komitacie Marmarosz Sziget[1], a po wyrzuceniu nieprzyjaciela z tamtego obszaru otrzymał rozkaz przekroczenia Karpat i wyparcia nieprzyjaciela z doliny Bystrzycy na terenie Małopolski[1]. W związku z utrudnionym przejściem przez góry spowodowanym brakiem dróg, zbudowana została przez przełęcz Rogodze tzw. „Droga Legionów”[1]. Oddziały legionowe odrzucały ze swej drogi nieprzyjaciela i po stoczeniu walk pod Rafajłową, Zieloną i Pasieczną doszły w okolice Nadwórnej i Mołotkowa, gdzie 29 października 1914 roku doszło do krwawej bitwy[1]. Siły polskie, które były niedostatecznie uzbrojone i wyposażone przeciwstawiły się nieprzyjacielowi posiadającemu prawie dwukrotną przewagę liczbową i kilkakrotnie większą artylerię. Rosjanie posiadali karabiny maszynowe, którym nasi żołnierze mogli przeciwstawić się tylko ogniem karabinów ręcznych. Rosjan nie udało się powstrzymać i pułk musiał rozpocząć odwrót. Nieprzyjaciel uderzył na tyły legionistów, którzy bagnetami musieli otworzyć sobie drogę w kierunku na Zieloną[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Legioni%C5%9Bci_w_Mo%C5%82otkowie_%2822-117%29.jpg/300px-Legioni%C5%9Bci_w_Mo%C5%82otkowie_%2822-117%29.jpg)
Prawie przez cały listopad 2 pułk piechoty toczył nieustanne mniejsze i większe potyczki w ciężkim terenie. Najbardziej upamiętniły się walki pod Pasieczną, Zieloną i Bohorodczanami. Pod koniec listopada pułk znajdując się w grupie gen. Durskiego przeszedł na Huculszczyznę w okolice Żabiego[1]. Po pewnym czasie przerzucono pułk na Węgry pod Ökörmező, gdzie przeważające siły rosyjskie walczyły z oddziałami austriackimi. Następnie pułk przeszedł na Bukowinę w dolinę Złotej Bystrzycy[1]. W dniach od 18 do 22 stycznia 1915 roku toczono walki zwane pod nazwą boju pod Kirlibabą[1], podczas którego żołnierze pułku wykazali niezwykły hart ducha i wytrzymałość fizyczną. Teren walk był bardzo ciężki i panował dwudziestokilkustopniowy mróz. Bój ten pozwolił wojskom austriackim na wkroczenie w głąb Bukowiny i Galicji. W okresie lutego i marca 1915 roku pułk walczył pod Brasą i Łopusznem, a po dwudniowym odpoczynku w Śniatyniu wyruszył na linię frontu[1]. Do ważniejszych walk pułku w tamtym okresie należy zaliczyć wypad na drugą stronę Dniestru do Koropca, bój pod Tłumaczem, Kolorówką i Bortnikami. W połowie marca przeszedł pułk do Kołomyi na odpoczynek[3]. Wyodrębniono tam z pułku IV batalion, który wyjechał do Królestwa w celu sformowania tam 4 Pułku Legionów.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Oficerowie_2_pu%C5%82ku_piechoty_LP_w_okopach_w_czasie_walk_w_Besarabii_%281915%29.jpg/240px-Oficerowie_2_pu%C5%82ku_piechoty_LP_w_okopach_w_czasie_walk_w_Besarabii_%281915%29.jpg)
Po miesięcznym odpoczynku przeszedł pułk na front besarabski[1]. W połowie kwietnia pułk obsadził stanowiska pod Dobronowcami. 10 maja 1915 roku na tyły pułku dostali się Rosjanie po przełamaniu linii austriackich. Pułk został ze wszystkich stron otoczony i tocząc zażartą walkę cofał się za rzekę Prut. I i III batalion walcząc na bagnety szczęśliwie zdołały się wycofać, natomiast II batalion został prawie całkowicie rozbity przez oddziały kawalerii i piechoty rosyjskiej[1]. Wycofujący się żołnierze pokonywali rzekę wpław z których wielu zginęło w jej nurtach. Wojska austriackie rozpoczęły działania zaczepne, więc pułk posuwał się naprzód walcząc pod Mamajowcami i Zadobrówką, aż dotarł do Rokitny słynnej z szarży ułanów Dunin-Wąsowicza[1].
Pod koniec października pułk został wysłany na Wołyń[4]. Po przybyciu na front oddziały pułku wzięły udział w natarciu na „Polską Górę”[1]. W nocy z 7 na 8 listopada 1915 roku pod Bielgowem na tyły pułku uderzyli Rosjanie przyczyniając się do powstałych strat w jego szeregach. Przez zimę trwały walki pozycyjne nad rzeką Styr. W maju 1916 roku pułk trafił na kilkutygodniowy odpoczynek do Karasina, ale ten został przerwany rosyjską ofensywą Brusiłowa[4]. Pułk został wysłany pod Hruziatyn, gdzie 20 i 21 czerwca walczył z przeważającymi siłami nieprzyjaciela ponosząc dotkliwe straty: 2 oficerów i 38 legionistów poległych oraz 16 oficerów i 183 legionistów rannych[5][6][1]. Wraz z innymi oddziałami legionowymi wycofał się na Słochód, a 3 sierpnia brał udział w boju pod Rudką Miryńską zamykając tą walką działalność bojową pod sztandarami Legionów Polskich[7].
We wrześniu 1916 roku zapadły decyzje o przeniesieniu formacji legionowych na teren okupacji niemieckiej. 9 października 2 pułk piechoty ześrodkował się w Baranowiczach, po czym przeniesiony został do Królestwa i przeszedł na etat, uzbrojenie i zaopatrzenie niemieckie[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/2_bryg_korpus_1918.png/180px-2_bryg_korpus_1918.png)
Po kryzysie przysięgowym pozostałość II Brygady złożone z poddanych austriackich wycofano z Królestwa do Galicji i jako Polski Korpus Posiłkowy wcielono do wojska austriackiego. Austriacy skierowali Korpus na tyły frontu w rejon Czerniowiec, a 2 pp stanął w Mamajowcach. Po ogłoszeniu postanowień traktatu brzeskiego grupa oficerów legionowych pod przewodnictwem ppłk. Michała Żymierskiego postanowiła przejść przez linię frontu i połączyć się z organizowanymi w Rosji polskimi formacjami wojskowymi. 15 lutego II Brygada przebiła się pod Rarańczą przez pozycje austriackie i przeszła na terytorium Rosji. 2 pp szedł w straży przedniej i w ataku na bagnety rozbił 53 pułk piechoty austriackiej[7].
W Rosji II Brygada weszła w skład II Korpusu Polskiego. Żołnierze 2 pp zasilił 13. i 14 pułk 4 Dywizji Strzelców[7]. Legionowy 2 pułk piechoty przestał istnieć jako jednostka samodzielna.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Kostiuchnowka_1916.png/240px-Kostiuchnowka_1916.png)
Obsada personalna pułku
Dowódcy pułku[7]:
- płk Zygmunt Zieliński
- ppłk Marian Januszajtis-Żegota
- ppłk Michał Żymierski
- płk Witold Ścibor-Rylski
- ppłk Michał Żymierski
Pierwsza obsada dowódców batalionów[2]:
- komendant I batalionu – Marian Januszajtis-Żegota
- komendant II batalionu – kpt. Kazimierz Fabrycy
- komendant III batalionu – Szczęsny Ruciński
- komendant IV batalionu – Bolesław Roja
Kawalerowie waleczni
Oficerowie i szeregowi 2 pp Leg. Pol. odznaczeni Krzyżem Walecznych „za czyny orężne w czasie bojów Legionów Polskich”[8]:
- po raz pierwszy, drugi, trzeci i czwarty
- ks. kapl. Władysław Antosz
- chor. Józef Bay
- śp. ppor. Rudolf Brandys
- sierż. Marian Kisielewski
- po raz pierwszy i drugi
- szer. Jan Drużba[9]
- Oficerowie pułku
- Stefan Biestek
- ppor. Emil Czapliński (dowódca kompanii)
- chor. Zdzisław Czubiński
- kpt. lek. Stanisław Gądek – lekarz I baonu
- Stanisław Habowski
- Stanisław Jaster
- ppor. Stanisław Klimecki
- chor. Alfred Konkiewicz
- Stanisław Krzaczyński
- ppor. Tadeusz Malinowski
- ppor. Stefan Steblecki
- chor. Henryk Szwajkowski
- Legioniści
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/II_batalion_2_pu%C5%82ku_piechoty_LP_w_Masie.jpg/300px-II_batalion_2_pu%C5%82ku_piechoty_LP_w_Masie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Legioni%C5%9Bci_z_II_baonu_2_pp_LP%2C_1916.jpg/300px-Legioni%C5%9Bci_z_II_baonu_2_pp_LP%2C_1916.jpg)
- Mieczysław Barys
- Zygmunt Berling
- Andrzej Bieniek
- Ireneusz Branowski
- Stanisław Dworzański
- Kazimierz Hasała
- Wincenty Jakubiec
- Bronisław Marian Jakubowski
- Marian Jana
- Jan Janik
- Adam Katra
- Janusz Kotarbiński
- Bolesław Kotas
- Stanisław Kublin
- Franciszek Mach
- Antoni Majewski
- Alfred Małymonka
- Marian Markowski
- Stefan Mossor
- Franciszek Mroziński vel Odrobina
- Jan Niedziołek
- Zygmunt Rappaport
- Marcin Stefanko
- Jerzy Szarlip
- Kazimierz Szymborski
- Tadeusz Michał Toczyski
- Jan Tomaszewski
- Jakub Wajda
- Wojciech Stanisław Wójcik
- plut. Ignacy Zelek
- plut. Józef Ziemba
- Zdzisław Zioło
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Prugar-Ketling 1992 ↓, s. metryka.
- ↑ a b c d e Wyrzycki 1992 ↓, s. 11.
- ↑ Wyrzycki 1992 ↓, s. 12.
- ↑ a b Wyrzycki 1992 ↓, s. 13.
- ↑ Sitko 1928 ↓, s. 12-13.
- ↑ Encyklopedia Wojskowa 1934 ↓, s. 796.
- ↑ a b c d e Wyrzycki 1992 ↓, s. 14.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 50 z 1 grudnia 1922, s. 871-882.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929, s. 232, sprostowano imię z „Stanisław” na „Jan”.
Bibliografia
- Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. IV: Karabin – Lehmann. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1934.
- [red.]Bronisław Prugar-Ketling: Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
- Józef Sitko: Zarys historji wojennej 2-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Stanisław Wyrzycki: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. 2 pułk piechoty Legionów. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1992. ISBN 83-85621-05-9.