Wiechlinowate
![]() Pokrój (wiechlina roczna z lewej i zwyczajna z prawej) | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina |
wiechlinowate | ||
Nazwa systematyczna | |||
Poaceae (R. Br.) Barnh. Bull. Torrey Bot. Club 22: 7. 15.01.1895 | |||
Synonimy | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Grasbluete_numbers.svg/240px-Grasbluete_numbers.svg.png)
A – plewa, B – plewka dolna, C – ość, 1 – plewka górna,2 - łuszczki, 3-pręciki, 4 – słupek, 5 – znamię słupka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Ruwbeemdgras_Poa_trivialis_ligula.jpg/220px-Ruwbeemdgras_Poa_trivialis_ligula.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Schemat_struktury_ro%C5%9Blin_trawiastych.png/220px-Schemat_struktury_ro%C5%9Blin_trawiastych.png)
Wiechlinowate, trawy (Poaceae (R. Br.) Barnh., Gramineae Juss.[3]) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Rośliny te stanowią główny komponent roślinności formacji trawiastych, łąk i pastwisk. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Łodyga
- Nazywana źdźbłem, obła, pusta w międzywęźlach, a przegrodzona w węzłach. Tkanka twórcza znajduje się w dolnej części każdego międzywęźla, dzięki czemu pasące się zwierzęta nie przerywają wzrostu. W plemieniu bambusowych łodygi są zdrewniałe (u innych zielne). W plemieniu palczatkowych i kukurydzowych łodygi są pełne. Rośliny często wytwarzają rozłogi.
- Liście
- Dwurzędowo ustawione, naprzemianległe, pochwiaste, równowąskie, żyłkowanie równoległe. W miejscu złączenia blaszki liściowej z pochwą najczęściej występuje języczek, a czasami także uszka obejmujące łodygę. Niektóre gatunki utwardzone są krzemionką, co ma zniechęcić pasące się zwierzęta.
- Kwiaty
- Zebrane w kłoski, u nasady kłoska są przysadki zwane plewami. Kwiaty są trójkrotne, przeważnie obupłciowe, ze zredukowanym okwiatem, zazwyczaj 3 pręcikami o długich nitkach i słupkiem z dwoma znamionami. Kłoski zebrane są w kwiatostany typu kłos złożony lub wiecha złożona.
- Owoce
- Ziarniaki (owoce suche niepękające) zawierające bielmowe nasienie.
- Korzeń
- Dwa rodzaje: wyrastające z ziarniaka delikatne korzenie zarodkowe i wyrastające z węzłów trwałe korzenie przybyszowe (wiązkowy system korzeniowy[4]).
Biologia
[edytuj | edytuj kod]Są to rośliny zielne, (częściej byliny niż rośliny jednoroczne). Ich charakterystyczną cechą jest zdolność krzewienia się, czyli wypuszczania licznych źdźbeł z tzw. punktów krzewienia występujących w dolnych częściach pędu. Są przeważnie wiatropylne, czasami samopylne. U niektórych gatunków (np. u pszenicy zwyczajnej) występuje klejstogamia.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzina stanowi grupę siostrzaną dla rodzin Ecdeiocoleaceae i Joinvilleaceae w obrębie rzędu wiechlinowców (Poales)[2].
wiechlinowce |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
- Osobny artykuł:
- Rodzaje reprezentowane we florze Polski[5]
- bekmania (Beckmannia)
- bliźniczka (Nardus)
- boimka (Oreochloa)
- brodobrzanka (Catabrosa)
- chlorynka (Chloris)
- chwastnica (Echinochloa)
- cynodon (Cynodon)
- dasypyrum (Dasypyrum)
- desmazeria (Desmazeria)
- dinebra (Dinebra)
- dmuszek (Lagurus)
- drżączka (Briza)
- egilops (Aegilops)
- elytrygia (Elytrigia)
- foliurus (Pholiurus)
- gastridium (Gastridium)
- gaudinia (Gaudinia)
- grzebienica (Cynosurus)
- hajnardia (Hainardia)
- izgrzyca (Danthonia)
- jęczmieniec (Hordelymus)
- jęczmień (Hordeum)
- kłosownica (Brachypodium)
- kłosówka (Holcus)
- konietlica (Trisetum)
- kostrzewa (Festuca)
- kortaderia (Cortaderia)
- kostrzyca (×Festulolium)
- kukurydza (Zea)
- kupkówka (Dactylis)
- Lophochloa
- łzawnica (Coix)
- manna (Glyceria)
- manneczka (Eleusine)
- mannica (Puccinellia)
- mietlica (Agrostis)
- miłka (Eragrostis)
- miotła (Apera)
- miskant (Miscanthus)
- mozga (Phalaris)
- ostnica (Stipa)
- owies (Avena)
- owsica (Avenula)
- owsiczka (Helictotrichon)
- palcogrzebień, perstnik (Dactyloctenium)
- palczatka (Bothriochloa)
- palusznik (Digitaria)
- parafolis (Parapholis)
- prosowiec (Paspalum)
- perłówka (Melica)
- perz (Elymus)
- perzyk (Agropyron)
- piaskownica (Ammophila)
- polipogon (Polypogon)
- proso (Panicum)
- prosownica (Milium)
- pszenica (Triticum)
- rajgras (Arrhenatherum)
- rosplenica (Pennisetum)
- schizmus (Schismus)
- sesleria (Sesleria)
- skolochloa (Scolochloa)
- sorgo (Sorghum)
- stokłosa (Bromus)
- strzęplica (Koeleria)
- suchotraw (Sclerochloa)
- szczotlicha (Corynephorus)
- śmiałek (Deschampsia)
- śmiałka (Aira)
- tomka (Anthoxanthum)
- trzcina (Phragmites)
- trzcinnik (Calamagrostis)
- trzcinnikownica (xCalammophila)
- trzęślica (Molinia)
- turówka (Hierochloë)
- tymotka (Phleum)
- wentenata (Ventenata)
- wiechlina (Poa)
- wiechlinostrzewa (Bellardiochloa)
- włosówka (Eriochloa)
- włośnica (Setaria)
- wulpia (Vulpia)
- wyczyniec (Alopecurus)
- wydmuchrzyca (Leymus)
- zamokrzyca (Leersia)
- życica (Lolium)
- żyto (Secale)
Obecność w kulturze i symbolice
[edytuj | edytuj kod]Dawna nazwa rodziny pojawia się w piosence „Opowieść o trawie” autorstwa Leszka Wójtowicza. Określana jest tam jako: ciekawa, dzielna, zwykła, bezczelna, uparta, mocna[6].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-25] (ang.).
- ↑ Nazwy naukowe alternatywne zgodnie z art. 18 Kodeksu Nomenklatury Botanicznej Division II. Rules and Recommendations. Chapter III. Nomenclature of taxa according to their rank. Section 2. Names of families and subfamilies, tribes and subtribes
- ↑ wiechlinowate (trawy), [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-04-02] .
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
- ↑ Leszek Wótowicz: Opowieść o trawie. 1988-10. [dostęp 2011-11-01].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Tołpa, Jan Radomski: Botanika. Podręcznik dla Techników Rolniczych. Warszawa: PWRiL, 1971. (Morfologia i Biologia)