Polska na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1972
Polska na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1972 – czterdziestosiedmioosobowa kadra sportowców reprezentujących Polskę na igrzyskach w 1972 roku w Sapporo.
![]() | ||||||
Kod MKOl |
POL | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972 Sapporo | ||||||
Chorąży |
Andrzej Bachleda-Curuś (otwarcie), | |||||
Liczba zawodników |
47 w 17 konkurencjach w 8 dyscyplinach | |||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Wojciech_Fortuna.jpg/220px-Wojciech_Fortuna.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Andrzej_Bachleda-Curu%C5%9B.jpg/220px-Andrzej_Bachleda-Curu%C5%9B.jpg)
W reprezentacji znalazło się 39 mężczyzn i 8 kobiet. Wzięli oni udział w siedemnastu konkurencjach w ośmiu dyscyplinach sportowych – biathlonie, biegach narciarskich, hokeju na lodzie, kombinacji norweskiej, łyżwiarstwie figurowym, narciarstwie alpejskim, saneczkarstwie i skokach narciarskich. Jedyny medal dla reprezentacji Polski wywalczył Wojciech Fortuna w indywidualnym konkursie skoków narciarskich na obiekcie dużym. Był to czwarty w historii medal zimowych igrzysk olimpijskich i zarazem pierwszy złoty zdobyty dla Polski.
Najmłodszym reprezentantem w kadrze był hokeista Leszek Tokarz (podczas otwarcia igrzysk miał 18 lat i 209 dni), natomiast najstarszym – dwuboista klasyczny Józef Gąsienica (30 lat i 318 dni).
Rolę chorążego reprezentacji podczas ceremonii otwarcia igrzysk pełnił Andrzej Bachleda-Curuś[1], a podczas ceremonii zamknięcia – Wojciech Fortuna[2].
Był to jedenasty start Polski na zimowych igrzyskach olimpijskich i trzeci (po igrzyskach w 1956 i 1960 roku), podczas którego Polacy zdobyli medal olimpijski. Reprezentacja Polski w Sapporo była trzecią pod względem liczebności w dotychczasowych startach tego państwa w zimowych igrzyskach olimpijskich.
Tło startu
edytujWystępy na poprzednich igrzyskach
edytujPolski Komitet Olimpijski został utworzony w październiku 1919 roku jako Polski Komitet Igrzysk Olimpijskich[3]. Począwszy od pierwszych zimowych igrzysk, które odbyły się w 1924 roku w Chamonix, komitet powoływał reprezentację do wszystkich zimowych igrzysk aż do 1972 roku. Kadra olimpijska reprezentująca Polskę w 1972 roku w Sapporo była trzecią w historii pod względem liczebności (w 1956 i 1964 kadra liczyła 51 osób, czyli o 4 sportowców więcej niż w Sapporo)[4].
W poprzednich startach na zimowych igrzyskach olimpijskich reprezentanci Polski zdobyli łącznie trzy medale – jeden srebrny i dwa brązowe. Pierwszym polskim medalistą został Franciszek Gąsienica Groń w konkursie kombinacji norweskiej na igrzyskach w Cortinie d’Ampezzo[5]. Podczas kolejnych igrzysk, które odbyły się w Squaw Valley, srebro i brąz w biegu na 1500 metrów zdobyły polskie panczenistki – Elwira Seroczyńska i Helena Pilejczyk[6].
Podczas poprzednich zimowych igrzysk olimpijskich, które rozegrano w 1968 roku w Grenoble, reprezentanci Polski nie zdobyli żadnego medalu. Czterokrotnie Polacy zajęli czwarte miejsca w swoich konkurencjach. Rezultat taki osiągnęli: Stanisław Szczepaniak w biegu biathlonowym na 20 kilometrów[7], Józef Różak, Stanisław Łukaszczyk, Andrzej Fiedor i Stanisław Szczepaniak w biathlonowej sztafecie mężczyzn[8], Helena Macher w saneczkarskich jedynkach kobiet[9] oraz Zbigniew Gawior w jedynkach mężczyzn[10].
Szanse medalowe
edytujW polskiej reprezentacji olimpijskiej na igrzyska w Sapporo znaleźli się medaliści mistrzostw świata w biathlonie, narciarstwie alpejskim, narciarstwie klasycznym i saneczkarstwie. W 1970 roku w Szczyrbskim Jeziorze brązowy medal mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym w konkursie skoków na dużej skoczni wywalczył Stanisław Gąsienica-Daniel[11]. W tym samym roku w Val Gardena brąz w kombinacji alpejskiej, która nie została jednak włączona do kalendarza igrzysk jako konkurencja olimpijska, podczas mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim zdobył Andrzej Bachleda-Curuś[12]. W sezonie olimpijskim Bachleda-Curuś dwukrotnie stanął na podium w zawodach Pucharu Świata w slalomie – 9 stycznia w Berchtesgaden i tydzień później w Kitzbühel zajął trzecie miejsce[13][14]. W 1971 roku w Hämeenlinna brązowy medal w sztafecie mężczyzn podczas biathlonowych mistrzostw świata zdobyli Andrzej Rapacz, Aleksander Klima, Józef Stopka i Józef Różak[15]. Również w 1971 roku w Olang brązowy medal w saneczkarskich jedynkach kobiet na mistrzostwach świata zdobyła Barbara Piecha[16].
Ponadto miejsca w czołowej dziesiątce w poprzedzających igrzyska mistrzostwach świata w swoich dyscyplinach osiągnęli: polscy saneczkarze na mistrzostwach w Olang: Lucjan Kudzia i Ryszard Gawior (5. miejsce w dwójkach mężczyzn), Lucjan Kudzia (9. miejsce w jedynkach mężczyzn)[17], Halina Kanasz (6. miejsce w jedynkach kobiet)[18], polscy hokeiści na Mistrzostwach Świata w Hokeju na Lodzie 1971 (8. miejsce, 2. miejsce w grupie B)[19], sztafeta biegaczek narciarskich na Mistrzostwach Świata w Narciarstwie Klasycznym 1970 (8. miejsce)[20] oraz polska para na Mistrzostwach Świata w Łyżwiarstwie Figurowym 1971 – Adam Brodecki i Grażyna Osmańska (10. miejsce)[21]. Podczas łyżwiarskich mistrzostw Europy w Göteborgu, które odbyły się w styczniu 1972, polska para sportowa zajęła ósme miejsce[22].
Przed rozpoczęciem igrzysk wśród faworytów do zdobycia medalu olimpijskiego, zwłaszcza w slalomie, był upatrywany Andrzej Bachleda-Curuś. Nadzieję na miejsca punktowane (w czołowej szóstce) przewidywano także wśród polskich biathlonistów oraz hokeistów. W przypadku hokeistów nadzieje były jednak niewielkie z uwagi na fakt, że na mistrzostwach świata zajęli oni ósme miejsce. W pozostałych dyscyplinach nie spodziewano się polskich osiągnięć sportowych na igrzyskach w Sapporo[23].
Ślubowanie olimpijskie
edytuj20 lutego 1972 w Warszawie, w przeddzień wyjazdu do Sapporo, polscy olimpijczycy złożyli ślubowanie olimpijskie w obecności przewodniczącego PKOl – Włodzimierza Reczka. W imieniu reprezentacji przysięgę złożyła łyżwiarka Grażyna Kostrzewińska[24]. Treść przysięgi brzmiała następująco:
Będziemy walczyć ambitnie o uzyskanie jak najlepszych wyników i całym swym postępowaniem godnie reprezentować nasz sport, rozsławiając imię Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej[24].
Wyjazd z kraju i przybycie do wioski olimpijskiej
edytuj18 stycznia 1972 w Zakopanem nastąpiło oficjalne pożegnanie polskiej reprezentacji narciarskiej wraz z jej kierownikiem – Lechem Bafią – przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zakopanem i wiceprezesem Polskiego Związku Narciarskiego[25]. 21 stycznia pierwsza część polskiej kadry wyruszyła do Paryża, skąd udała się w dalszą podróż do Sapporo[24]. W dniach 22–24 stycznia do wioski olimpijskiej dotarli wszyscy polscy olimpijczycy poza hokeistami i Andrzejem Bachledą-Curuś[26][27]. Oni bowiem przybyli do Sapporo 27 stycznia[28]. Podczas przelotu do Sapporo zaginęły narty Bachledy[29].
Znaczki okolicznościowe
edytujZ okazji Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1972 Poczta Polska wydała serię znaczków pocztowych zaprojektowanych przez Helenę Matuszewską. Seria składała się z pięciu znaczków, w tym jednego bloczku. Na znaczkach przedstawiono motywy związane z następującymi dyscyplinami sportowymi: saneczkarstwo (nakład 167 300 sztuk), narciarstwo alpejskie (175 700 sztuk), biathlon (80 800 sztuk) i skoki narciarskie (37 200 sztuk). Na bloczkach, których nakład wyniósł 851 800 sztuk, zaprezentowano natomiast bieg zjazdowy[30].
Skład reprezentacji
edytujSpośród dziesięciu dyscyplin sportowych, które Międzynarodowy Komitet Olimpijski włączył do kalendarza igrzysk, reprezentacja Polski wzięła udział w ośmiu. Polacy wystąpili w przynajmniej jednej konkurencji we wszystkich dyscyplinach poza bobslejami i łyżwiarstwem szybkim. Największą część reprezentacji stanowili hokeiści (19 zawodników). Spośród sportów indywidualnych najliczniej Polskę reprezentowano w saneczkarstwie (8 zawodników)[1].
Dziewięcioro z polskich olimpijczyków z Sapporo wystąpiło także na poprzednich igrzyskach, które odbyły się w Grenoble. Byli to przedstawiciele pięciu dyscyplin – trzech biathlonistów, dwie biegaczki narciarskie, dwóch saneczkarzy, jeden kombinator norweski i jeden alpejczyk. Spośród nich w poprzedniej edycji igrzysk najwyższe miejsce zajęli Andrzej Fiedor i Józef Różak w sztafecie biathlonowej 4x7,5 km (4. miejsce)[31].
W pierwotnym składzie polskiej reprezentacji nie było Wojciecha Fortuny, który został do niej powołany na krótko przed podaniem oficjalnej kadry olimpijskiej[25].
W poniższej tabeli przedstawiono skład polskiej reprezentacji na igrzyskach w Sapporo. W przypadku, gdy dany zawodnik wystąpił również na poprzednich igrzyskach, podano miejsca, które zajął w poszczególnych konkurencjach.
Biathlon (5) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
bieg indywidualny na 20 km | sztafeta 4x7,5 km | ||||||||
Andrzej Fiedor | 2 stycznia 1946 | – | 4[a] | [32] | |||||
Aleksander Klima | 13 sierpnia 1945 | – | – | [33] | |||||
Andrzej Rapacz | 1 września 1948 | – | – | [34] | |||||
Józef Różak | 5 lutego 1945 | – | 4[a] | [35] | |||||
Józef Stopka | 2 stycznia 1942 | 48 | – | [36] | |||||
Biegi narciarskie (5) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
bieg indywidualny na 5/15 km[b] | bieg indywidualny na 10/30 km[c] | bieg indywidualny na 50 km[d] | sztafeta[e] | ||||||
Weronika Budny | 30 października 1941 | 19 | 21 | – | 5[f] | [37] | |||
Józefa Chromik | 10 czerwca 1946 | – | – | – | – | [38] | |||
Anna Gębala | 25 maja 1949 | 26 | 30 | – | – | [39] | |||
Władysława Majerczyk | 16 czerwca 1952 | – | – | – | – | [40] | |||
Jan Staszel | 15 września 1950 | – | – | – | – | [41] | |||
Hokej na lodzie (19) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
turniej mężczyzn | |||||||||
Józef Batkiewicz | 22 lutego 1950 | – | [42] | ||||||
Krzysztof Birula-Białynicki | 15 sierpnia 1944 | – | [43] | ||||||
Stefan Chowaniec | 21 kwietnia 1953 | – | [44] | ||||||
Ludwik Czachowski | 5 maja 1944 | – | [45] | ||||||
Marian Feter | 13 marca 1946 | – | [46] | ||||||
Stanisław Fryźlewicz | 8 kwietnia 1944 | – | [47] | ||||||
Feliks Góralczyk | 16 czerwca 1950 | – | [48] | ||||||
Robert Góralczyk | 21 marca 1943 | – | [49] | ||||||
Tadeusz Kacik | 6 października 1946 | – | [50] | ||||||
Adam Kopczyński | 2 sierpnia 1948 | – | [51] | ||||||
Walery Kosyl | 17 marca 1944 | – | [52] | ||||||
Tadeusz Obłój | 29 sierpnia 1950 | – | [53] | ||||||
Jerzy Potz | 1 lutego 1953 | – | [54] | ||||||
Józef Słowakiewicz | 17 lutego 1945 | – | [55] | ||||||
Andrzej Szczepaniec | 10 maja 1952 | – | [56] | ||||||
Andrzej Tkacz | 20 września 1946 | – | [57] | ||||||
Leszek Tokarz | 9 lipca 1953 | – | [58] | ||||||
Wiesław Tokarz | 10 sierpnia 1951 | – | [59] | ||||||
Walenty Ziętara | 27 października 1948 | – | [60] | ||||||
Kombinacja norweska (3) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
konkurs indywidualny – bieg na 15 km + skocznia duża (K-90) | |||||||||
Kazimierz Długopolski | 6 lipca 1950 | – | [61] | ||||||
Józef Gąsienica | 23 marca 1941 | 6 | [62] | ||||||
Stefan Hula | 12 września 1947 | – | [63] | ||||||
Łyżwiarstwo figurowe (2) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
soliści/solistki | pary mieszane | ||||||||
Adam Brodecki | 1 sierpnia 1949 | – | – | [64] | |||||
Grażyna Kostrzewińska | 26 listopada 1950 | – | – | [65] | |||||
Narciarstwo alpejskie (1) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
zjazd | slalom | slalom gigant | |||||||
Andrzej Bachleda-Curuś | 2 stycznia 1947 | 26 | 6 | 13 | [66] | ||||
Saneczkarstwo (8) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
jedynki | dwójki | ||||||||
Ryszard Gawior | 18 września 1943 | – | 6[g] | [67] | |||||
Janusz Grzemowski | 20 czerwca 1947 | – | – | [68] | |||||
Halina Kanasz | 30 stycznia 1953 | – | – | [69] | |||||
Wojciech Kubik | 13 stycznia 1953 | – | – | [70] | |||||
Lucjan Kudzia | 1 stycznia 1942 | 13 | 9[h] | [71] | |||||
Wiesława Martyka | 2 czerwca 1949 | – | – | [72] | |||||
Barbara Piecha | 4 marca 1948 | – | – | [73] | |||||
Mirosław Więckowski | 5 czerwca 1952 | – | – | [74] | |||||
Skoki narciarskie (4) | |||||||||
Zawodnik | Data urodzenia | Źródło | |||||||
konkurs indywidualny – skocznia normalna (K-70) | konkurs indywidualny – skocznia duża (K-90) | ||||||||
Wojciech Fortuna | 6 sierpnia 1952 | – | – | [75] | |||||
Stanisław Gąsienica-Daniel | 6 marca 1951 | – | – | [76] | |||||
Adam Krzysztofiak | 21 stycznia 1951 | – | – | [77] | |||||
Tadeusz Pawlusiak | 9 sierpnia 1946 | – | – | [78] |
Statystyki według dyscyplin
edytujLp. | Sport | Mężczyźni | Kobiety | Łącznie |
---|---|---|---|---|
1 | Biathlon | 5 | 0 | 5 |
2 | Biegi narciarskie | 1 | 4 | 5 |
3 | Hokej na lodzie | 19 | 0 | 19 |
4 | Kombinacja norweska | 3 | 0 | 3 |
5 | Łyżwiarstwo figurowe | 1 | 1 | 2 |
6 | Narciarstwo alpejskie | 1 | 0 | 1 |
7 | Saneczkarstwo | 5 | 3 | 8 |
8 | Skoki narciarskie | 4 | 0 | 4 |
Łącznie | 39 | 8 | 47 |
Zdobyte medale
edytujJedyny medal olimpijski dla Polski podczas igrzysk w Sapporo zdobył Wojciech Fortuna w konkursie skoków narciarskich na skoczni dużej. Był to pierwszy złoty medal zdobyty przez Polaka na zimowych igrzyskach i zarazem jedyny medal tego koloru aż do 27 lutego 2010, kiedy to mistrzynią olimpijską w Vancouver została Justyna Kowalczyk[79]. Medal zdobyty przez Fortunę dał reprezentacji Polski trzynaste miejsce w klasyfikacji medalowej tych igrzysk, ex aequo z Hiszpanią. Polska, obok Hiszpanii i Kanady, była jednym z trzech państw, które na zimowych igrzyskach w 1972 roku zdobyły jeden medal olimpijski[80].
Do klasyfikacji punktowej Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1972 w Sapporo wliczane były miejsca w czołowej szóstce zawodów olimpijskich[81]. Reprezentanci Polski w Sapporo pięciokrotnie zdobyli punkty.
Pierwsze dwa punkty dla Polski 7 lutego zdobyli: Wojciech Fortuna (jeden punkt za szóste miejsce w konkursie na normalnej skoczni) oraz saneczkarki Halina Kanasz i Wiesława Martyka (po pół punktu za zajęcie ex aequo szóstego miejsca w jedynkach kobiet)[82]. Kolejne 1,5 punktu uzyskała 10 lutego saneczkowa dwójka mężczyzn Wojciech Kubik i Mirosław Więckowski, która zajęła 5. miejsce (ex aequo z dwójką z RFN)[83]. Ponadto siedem punktów za zwycięstwo na dużej skoczni zdobył Fortuna, a jeden punkt za szóste miejsce w turnieju finałowym – hokeiści. Łącznie Polacy uzyskali 11,5 punktu, co pozwoliło im zająć 15. miejsce w klasyfikacji punktowej igrzysk w Sapporo[84]. Pod względem liczby zdobytych punktów wynik uzyskany w Sapporo był gorszy tylko od osiągniętych cztery lata wcześniej w Grenoble (wówczas Polacy zdobyli 19 punktów) i dwanaście lat wcześniej w Squaw Valley (16 punktów)[85].
Medal | Zawodnik | Dyscyplina | Konkurencja | Data |
---|---|---|---|---|
Wojciech Fortuna | skoki narciarskie | konkurs indywidualny na skoczni dużej | 11 lutego 1972 |
Wyniki
edytujBiathlon
edytujNa igrzyskach w Sapporo wystartowało pięciu polskich biathlonistów. Indywidualnie najlepsze miejsce zajął Aleksander Klima, który został sklasyfikowany na dziewiątej pozycji. Do zwycięzcy zawodów – Magnara Solberga – stracił 3 minuty i 5,36 sekundy[86]. W rywalizacji sztafet polski zespół zajął siódme miejsce wśród trzynastu sklasyfikowanych ekip. Do zdobywców złotego medalu – reprezentantów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich – stracili 6 minut i 25 sekund[87].
Konkurencja | Zawodnik | Wynik | Miejsce | |
---|---|---|---|---|
Czas | Pudła | |||
Bieg indywidualny mężczyzn – 20 km[86] | Andrzej Fiedor | 1:30:17,25 | 3+4+3+1 | 48. |
Aleksander Klima | 1:19:00,86 | 1+0+0+1 | 9. | |
Andrzej Rapacz | 1:26:21,02 | 2+4+0+3 | 33. | |
Józef Stopka | 1:27:18,66 | 2+2+1+3 | 35. | |
Sztafeta mężczyzn – 4x7,5 km[88][87] | Józef Różak Józef Stopka Andrzej Rapacz Aleksander Klima |
29:36,15 29:21,63 29:05,75 30:06,39 1:58:09,92 |
0+2 0+1 0+0 1+0 1+3 |
7. |
Biegi narciarskie
edytujW Sapporo wystąpiło pięcioro polskich biegaczy narciarskich – jeden mężczyzna i cztery kobiety. Najlepszy start osiągnęły biegaczki Anna Gębala, Józefa Chromik i Weronika Budny w sztafecie 3x5 km stylem klasycznym. Zajęły one siódme miejsce w stawce jedenastu zespołów. Do zwyciężczyń zawodów, reprezentantek ZSRR, straciły 3 minuty i 32,98 sekundy[89]. W startach indywidualnych najlepiej spisała się Weronika Budny w biegu na 10 km techniką klasyczną, która zajęła jedenaste miejsce. Do mistrzyni olimpijskiej, Galiny Kułakowej, zabrakło jej 1 minuty i 39,37 sekundy[90].
Konkurencja | Zawodnik | Czas | Miejsce |
---|---|---|---|
Bieg indywidualny mężczyzn – 30 km techniką klasyczną[91] | Jan Staszel | 1:43:35,68 | 29. |
Bieg indywidualny kobiet – 10 km techniką klasyczną[90] | Weronika Budny | 35:57,59 | 11. |
Józefa Chromik | 36:45,39 | 21. | |
Anna Gębala | 36:32,65 | 15. | |
Władysława Majerczyk | 38:19,66 | 34. | |
Bieg indywidualny mężczyzn – 15 km techniką klasyczną[92] | Jan Staszel | 48:46,72 | 33. |
Bieg indywidualny kobiet – 5 km techniką klasyczną[93] | Weronika Budny | 17:38,74 | 13. |
Józefa Chromik | 17:55,41 | 21. | |
Anna Gębala | 18:13,43 | 29. | |
Władysława Majerczyk | 17:56,55 | 23. | |
Sztafeta kobiet – 3x5 km techniką klasyczną[89][94] | Anna Gębala Józefa Chromik Weronika Budny |
18:21,93 17:15,45 16:11,75 51:49,13 |
7. |
Hokej na lodzie
edytujPolscy hokeiści awansowali na igrzyska olimpijskie w Sapporo dzięki zajęciu drugiej pozycji w grupie B na zorganizowanych rok wcześniej mistrzostwach świata w Szwajcarii[19]. Kierownikiem polskiej drużyny hokejowej na igrzyskach był Jerzy Grzechociński[95]. W składzie reprezentacji prowadzonej przez Anatolija Jegorowa i Mieczysława Chmurę znalazło się dziewiętnastu zawodników – dwóch bramkarzy, sześciu obrońców, dziewięciu napastników i dwóch rezerwowych[96]. W pierwszym meczu, w rundzie kwalifikacyjnej, Polacy zwyciężyli nad reprezentacją RFN i awansowali do rundy finałowej. W niej jednak przegrali wszystkie pięć meczów i zakończyli rywalizację olimpijską na szóstej pozycji[97].
Bramki dla Polski w Sapporo zdobyło sześciu hokeistów. Najwięcej, po cztery, strzelili Józef Słowakiewicz i Leszek Tokarz. Ten pierwszy jako jedyny Polak na tych igrzyskach zdobył dwie bramki w jednym meczu. W pięciu meczach na bramce w polskim zespole wystąpił Walery Kosyl, a w dwóch Andrzej Tkacz. Kosyl obronił łącznie 115 z 141 strzałów na bramkę, co oznacza 81,6% skuteczności. Tkacz wykazał się 80-procentową skutecznością, broniąc 52 strzały z 65[98].
- Skład polskiej reprezentacji
Trenerzy: |
Bramkarze: |
Obrońcy: |
Napastnicy: |
Rezerwowi: |
- Runda kwalifikacyjna
4 lutego 1972 | RFN | 0:4 | Polska |
Godzina: 19:00 | (0:0, 0:3, 0:1) | 23' L. Tokarz 33' W. Ziętara 34' J. Słowakiewicz 44' J. Słowakiewicz[99] |
- Runda finałowa
5 lutego 1972 | Czechosłowacja | 14:1 | Polska |
Godzina: 14:00 | (5:0, 3:1, 6:0) | 24' L. Tokarz[100] |
7 lutego 1972 | Finlandia | 5:1 | Polska |
Godzina: 19:30 | (0:0, 4:0, 1:1) | 42' L. Tokarz[101] |
9 lutego 1972 | Szwecja | 5:3 | Polska |
Godzina: 14:00 | (1:0, 4:2, 0:1) | 26' L. Tokarz 40' F. Góralczyk 53' J. Słowakiewicz[102] |
10 lutego 1972 | ZSRR | 9:3 | Polska |
Godzina: 14:00 | (4:0, 4:2, 1:1) | 21' T. Kacik 28' J. Słowakiewicz 49' F. Góralczyk[103] |
12 lutego 1972 | Polska | 1:6 | Stany Zjednoczone |
Godzina: 19:30 | 43' T. Obłój[104] | (0:2, 0:2, 1:2) |
- Zdobywcy bramek dla Polski
Miejsce | Zawodnik | Liczba bramek |
---|---|---|
1. | Józef Słowakiewicz | 4 |
1. | Leszek Tokarz | 4 |
3. | Feliks Góralczyk | 2 |
4. | Tadeusz Kacik | 1 |
4. | Tadeusz Obłój | 1 |
4. | Walenty Ziętara | 1 |
- Klasyfikacja końcowa[97]
Miejsce | Drużyna | Liczba meczów | Mecze | Bramki | Punkty | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
wygrane | remisy | przegrane | zdobyte | stracone | bilans | ||||
1. | ZSRR | 5 | 4 | 1 | 0 | 33 | 13 | +20 | 9 |
2. | Stany Zjednoczone | 5 | 3 | 0 | 2 | 18 | 15 | +3 | 6 |
3. | Czechosłowacja | 5 | 3 | 0 | 2 | 26 | 13 | +13 | 6 |
4. | Szwecja | 5 | 2 | 1 | 2 | 17 | 13 | +4 | 5 |
5. | Finlandia | 5 | 2 | 0 | 3 | 14 | 24 | -10 | 4 |
6. | Polska | 5 | 0 | 0 | 5 | 9 | 39 | -30 | 0 |
Kombinacja norweska
edytujNa igrzyskach w Sapporo odbył się jeden konkurs w kombinacji norweskiej, w którym wystąpiło trzech Polaków. Najlepszy z nich, Kazimierz Długopolski, został sklasyfikowany na dwunastej pozycji. Długopolski po pierwszej serii skoków był szósty, po drugiej – ósmy, a po trzeciej – dziesiąty[105]. Słabszy wynik w biegu spowodował, że ostatecznie spadł o dwie pozycje[106]. Pozostali reprezentanci Polski, Stefan Hula i Józef Gąsienica, po trzech seriach skoków zajmowali odpowiednio 18. i 34. miejsce[105], a w końcowej klasyfikacji osiągnęli 17. i 31. rezultat[107].
Konkurencja | Zawodnik | Skok 1 | Skok 2 | Skok 3 | Bieg | Suma punktów | Miejsce | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Odległość | Nota | Odległość | Nota | Odległość | Nota | Czas | Nota | ||||
Konkurs indywidualny mężczyzn – bieg na 15 km + skocznia K-86[107] | Kazimierz Długopolski[61] | 73,0 | 93,1 | 73,5 | 91,8 | 51:38,5 | 190,960 | 375,860 | 12. | ||
Józef Gąsienica[62] | 67,5 | 82,4 | 64,5 | 64,4 | 51:29,4 | 192,325 | 339,125 | 31. | |||
Stefan Hula[63] | 72,5 | 92,9 | 71,0 | 85,3 | 51:29,4 | 192,325 | 370,525 | 17. |
Łyżwiarstwo figurowe
edytujW 1972 roku reprezentanci Polski uczestniczyli w jednej konkurencji łyżwiarstwa figurowego – w rywalizacji par sportowych. Polska para Grażyna Kostrzewińska i Adam Brodecki zajęła jedenaste miejsce w gronie szesnastu startujących par zarówno w programie krótkim, jak i dowolnym oraz w klasyfikacji ostatecznej[108].
Konkurencja | Zawodnicy | Program krótki | Program dowolny | Łącznie | |||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Punkty | Miejsce | Punkty | Miejsce | Punkty | Miejsce | ||
Pary sportowe[108][109][110] | Grażyna Kostrzewińska Adam Brodecki |
90,4 | 11. | 287,4 | 11. | 377,8 | 11. |
Narciarstwo alpejskie
edytujNa igrzyskach w Sapporo wystąpił jeden polski alpejczyk – upatrywany jako potencjalny medalista, Andrzej Bachleda-Curuś. Wziął udział w dwóch z trzech męskich konkurencji – w slalomie gigancie i slalomie specjalnym, nie wystartował natomiast w zjeździe[66]. W slalomie gigancie zajął dziewiąte miejsce[111]. Po pierwszym przejeździe był siedemnasty. W drugim przejeździe osiągnął czwarty rezultat, jednak doznał kontuzji ścięgien przystrzałkowych[112]. W slalomie został automatycznie zakwalifikowany do finałów – nie musiał startować w rundzie eliminacyjnej jako zawodnik z pierwszej grupy FIS[113]. Zawody ukończył na dziesiątej pozycji[114].
Konkurencja | Zawodnik | Zjazd 1 | Zjazd 2 | Łącznie | |||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | ||
Slalom gigant mężczyzn[111][115][116] | Andrzej Bachleda-Curuś | 1:34,40 | 17. | 1:38,02 | 4. | 3:12,42 | 9. |
Slalom mężczyzn[114][117][118] | Andrzej Bachleda-Curuś | pq[i] | 1:52,26 | 10. | 1:52,26 | 10. |
Saneczkarstwo
edytujW skład kadry olimpijskiej w Sapporo weszło ośmioro saneczkarzy – pięciu mężczyzn i trzy kobiety. Treningi na olimpijskim torze rozpoczęli oni już 31 stycznia[119], a dzień później wykonali pierwsze przejazdy z pomiarem czasu[120]. W rywalizacji mężczyzn najlepszy rezultat osiągnęła dwójka Wojciech Kubik i Mirosław Więckowski (5. miejsce). Był to jednocześnie najlepszy wynik w polskim saneczkarstwie na tych igrzyskach olimpijskich. W jedynkach mężczyzn najlepsze z Polaków, dwunaste miejsce, zajął Janusz Grzemowski. Wśród kobiet najlepszy polski rezultat, szóste miejsce, zajęły ex aequo Halina Kanasz i Wiesława Martyka w konkurencji jedynek[121].
Konkurencja | Zawodnik | Zjazd 1 | Zjazd 2 | Zjazd 3 | Zjazd 4 | Łącznie | |||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | Czas | Miejsce | ||
Jedynki mężczyzn[122][123][124][125][126] | Ryszard Gawior | 54,72 | 24. | 54,09 | 20. | 53,26 | 21. | 52,87 | 16. | 3:34,94 | 19. |
Janusz Grzemowski | 53,07 | 8. | 53,12 | 10. | 52,66 | 15. | 52,59 | 12. | 3:31,44 | 12. | |
Lucjan Kudzia | 54,14 | 19. | 53,58 | 15. | 52,36 | 11. | 52,75 | 13. | 3:32,83 | 13. | |
Mirosław Więckowski | 54,43 | 22. | 54,82 | 27. | 54,61 | 34. | 53,75 | 30. | 3:37,61 | 27. | |
Dwójki mężczyzn[127][128][129] | Wojciech Kubik Mirosław Więckowski |
44,88 | 6. | 44,78 | 4. | — | — | — | — | 1:29,66 | 5. |
Lucjan Kudzia Ryszard Gawior |
45,28 | 9. | 45,40 | 11. | — | — | — | — | 1:30,68 | 9. | |
Jedynki kobiet[130][131][132][133][134] | Halina Kanasz | 45,66 | 6. | 45,98 | 7. | 45,52 | 7. | 45,17 | 9. | 3:02,33 | 6. |
Wiesława Martyka | 45,68 | 7. | 46,12 | 9. | 45,47 | 6. | 45,06 | 7. | 3:02,33 | 6. | |
Barbara Piecha | 45,96 | 9. | 46,24 | 10. | 45,89 | 8. | 44,98 | 6. | 3:03,07 | 9. |
Skoki narciarskie
edytujW 1972 roku w Sapporo wystąpiło czterech polskich skoczków narciarskich. Zarówno na skoczni normalnej, jak i na dużej najlepszym z Polaków był Wojciech Fortuna. W pierwszym z konkursów zajął szóste miejsce ze stratą 22,2 punktu do złotego medalisty – Yukio Kasayi. Uzyskany przez Fortunę rezultat był drugim przypadkiem w historii, po wyniku Stanisława Marusarza w 1936 roku, że polski skoczek zajął punktowane miejsce na igrzyskach olimpijskich[82].
W konkursie na skoczni dużej Fortuna zdobył złoty medal i tytuł mistrza olimpijskiego. W pierwszej serii konkursowej poprawił rekord olimpijski, uzyskując 111 metrów i noty za styl od 17 do 19 punktów. W drugiej serii wykonał słabszy stylowo skok na odległość 87,5 metra. Łączna nota pozwoliła zawodnikowi wyprzedzić drugiego w klasyfikacji skoczka – Waltera Steinera – o 0,1 punktu i tym samym zostać pierwszym polskim złotym medalistą na zimowych igrzyskach olimpijskich[135].
Po konkursie Fortuna otrzymał depeszę z gratulacjami m.in. od prezesa Rady Ministrów PRL – Piotra Jaroszewicza[136] i od Zdzisława Hryniewieckiego, udzielił wywiadów dla telewizji z ZSRR, RFN-u i NRD, a także został przyjęty przez prezydenta Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego – Avery Brundage’a[137]. Od japońskiego sędziego, wbrew powszechnemu zakazowi, otrzymał w prezencie tabliczkę z odległością „111”, przy której wylądował w konkursie na Ōkurayamie[138].
Konkurencja | Zawodnik | Skok 1 | Skok 2 | Suma | Miejsce | ||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Odległość | Nota | Odległość | Nota | ||||
Konkurs indywidualny mężczyzn – skocznia K-86[139][140][141] | Wojciech Fortuna | 82,0 | 115,4 | 76,5 | 106,6 | 222,0 | 6. |
Stanisław Gąsienica-Daniel | 73,5 | 97,3 | 72,5 | 96,7 | 194,0 | 39. | |
Adam Krzysztofiak | 75,5 | 105,0 | 73,5 | 102,3 | 207,3 | 24. | |
Tadeusz Pawlusiak | 73,5 | 98,8 | 71,5 | 99,1 | 197,9 | 32. | |
Konkurs indywidualny mężczyzn – skocznia K-110[142][143][144] | Wojciech Fortuna | 111,0 | 130,4 | 87,5 | 89,5 | 219,9 | 1. |
Stanisław Gąsienica-Daniel | 83,0 | 83,2 | 86,0 | 87,9 | 171,1 | 31. | |
Adam Krzysztofiak | 84,0 | 85,6 | 85,0 | 87,5 | 173,1 | 29. | |
Tadeusz Pawlusiak | 87,0 | 89,3 | 90,0 | 94,0 | 183,3 | 18. |
Po zakończeniu igrzysk
edytujDzień po zakończeniu igrzysk olimpijskich w Sapporo, tj. 14 lutego 1972, polscy hokeiści udali się do Tokio, gdzie zaplanowany był mecz towarzyski z drużyną ZSRR. 15 lutego z Sapporo do Kanady na kolejne w sezonie zawody Pucharu Świata wyruszył Andrzej Bachleda-Curuś. Pozostała część reprezentacji olimpijskiej rozpoczęła podróż powrotną do kraju 16 lutego, a dzień później wylądowała na lotnisku w Warszawie[145]. W Warszawie olimpijczyków, w tym zwłaszcza Wojciecha Fortunę, przywitało ok. 25 000 kibiców[146].
Pierwszy w historii polski złoty medalista zimowych igrzysk olimpijskich, Wojciech Fortuna, po powrocie do kraju zwycięski konkurs w Sapporo skomentował w następujący sposób:
Wyszedłem z progu, jak nigdy dotychczas, a gdy w końcowej fazie lotu dostałem „zwyżkę”, mimo że byłem już przygotowany do lądowania, podałem biodra do przodu i „pociągnąłem” jeszcze długość. Lądując wiedziałem, że skok był dobry stylowo i daleki.
Za zdobycie medalu dla Polski Fortuna został nagrodzony kwotą 150 dolarów[146]. Skoczek otrzymał tytuł Zasłużonego Mistrza Sportu, został odznaczony Złotym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe, Złotym Krzyżem Zasługi[147] i Złotą Odznaką „Zasłużonego dla ziemi krakowskiej”[138] oraz zajął trzecie miejsce w 38. Plebiscycie Przeglądu Sportowego, przegrywając z Witoldem Woydą i Władysławem Komarem[148]. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zakopanem przekazało Fortunie nagrodę w postaci mieszkania M-4[138].
Medal Wojciecha Fortuny był to setny medal olimpijski dla Polski, biorąc pod uwagę zarówno letnie, jak i zimowe igrzyska[4].
Po zakończeniu igrzysk rozegrane zostały mistrzostwa Polski w skokach narciarskich w Zakopanem, w których według oficjalnych rezultatów złoty medal na Wielkiej Krokwi zdobył również Fortuna[146].
Uwagi
edytuj- ↑ a b Skład polskiej sztafety biathlonowej w Grenoble: Józef Różak, Andrzej Fiedor, Stanisław Łukaszczyk, Stanisław Szczepaniak.
- ↑ Dystans 5 km dotyczy kobiet, a 15 km – mężczyzn.
- ↑ Dystans 10 km dotyczy kobiet, a 30 km – mężczyzn.
- ↑ Na dystansie 50 km rywalizowali wyłącznie mężczyźni.
- ↑ Bieg sztafetowy 3x5 km w przypadku kobiet i 4x10 km w przypadku mężczyzn.
- ↑ Skład polskiej sztafety biegaczek narciarskich w Grenoble: Weronika Budny, Józefa Czerniawska, Stefania Biegun.
- ↑ Skład polskiej dwójki (I) w Grenoble: Ryszard Gawior, Zbigniew Gawior.
- ↑ Skład polskiej dwójki (II) w Grenoble: Lucjan Kudzia, Tadeusz Radwan.
- ↑ Z uwagi na to, że Bachleda-Curuś był w pierwszej grupie FIS nie musiał startować w kwalifikacjach i został automatycznie zakwalifikowany do finału.
Przypisy
edytuj- ↑ a b Poland at the 1972 Sapporo Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-06)]. (ang.).
- ↑ Leszek Błażyński: Wojciech Fortuna. Skok do piekła. Kraków: FALL, 2013, s. 72. ISBN 978-83-62275-73-1.
- ↑ Historia Polskiego Komitetu Olimpijskiego. olimpijski.pl. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-29)].
- ↑ a b Poland. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-07-31)]. (ang.).
- ↑ Nordic Combined at the 1956 Cortina d’Ampezzo Winter Games: Men’s Individual. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-01)]. (ang.).
- ↑ Speed Skating at the 1960 Squaw Valley Winter Games: Women’s 1,500 metres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-18)]. (ang.).
- ↑ Biathlon at the 1968 Grenoble Winter Games: Men’s 20 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-23)]. (ang.).
- ↑ Biathlon at the 1968 Grenoble Winter Games: Men’s 4 × 7.5 kilometres Relay. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-02-18)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1968 Grenoble Winter Games: Women’s Singles. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-26)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1968 Grenoble Winter Games: Men’s Singles. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-17)]. (ang.).
- ↑ 1970 Nordic World Championships: Visoke Tatry, TCH, 1970/02/21, Special Jumping 90m Hill, Strbske Pleso TP=99m. skijump-db.net. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-08-17)]. (ang.).
- ↑ Val Gardena (ITA) 15.02.1970 FIS World Ski Championships - Men’s Combined. fis-ski.com. [dostęp 2016-04-30]. (ang.).
- ↑ Berchtesgaden Men’s Slalom 1971/72. ski-db.com. [dostęp 2016-04-30]. (ang.).
- ↑ Kitzbuehel Men’s Slalom 1971/72. ski-db.com. [dostęp 2016-04-30]. (ang.).
- ↑ Biathlon World Championships Men: 4 × 7.5 km Relay. sports123.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-23)]. (ang.).
- ↑ Luge World Championships Women: Singles. sports123.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ Luge - 1971 World Championships - Results Men. the-sports.org. [dostęp 2016-04-30]. (ang.).
- ↑ Luge - 1971 World Championships - Results Women. the-sports.org. [dostęp 2016-04-30]. (ang.).
- ↑ a b Championnats du monde 1971. passionhockey.com. [dostęp 2016-04-30]. (fr.).
- ↑ Kamil Śmiechowski: Nie tylko Małysz i Kowalczyk. Występy Polaków na mistrzostwach świata w narciarstwie klasycznym. histmag.org, 6 marca 2011. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Zmarł łyżwiarz figurowy Adam Brodecki. polskieradio.pl, 17 października 2010. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Pierwsi medaliści na łyżwiarskich mistrzostwach Europy. „Dziennik Polski”. 8674, s. 2, 14 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Po raz trzeci na innym kontynencie. „Dziennik Polski”. 8690, s. 3, 2 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b c Ślubowanie olimpijczyków. „Dziennik Polski”. 8680, s. 2, 21 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Zakopane pożegnało reprezentację narciarską Polski na igrzyska olimpijskie w Sapporo. „Dziennik Polski”. 8678, s. 2, 19 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Zbigniew Ringer. Tydzień w sporcie. „Dziennik Polski”. 8683, s. 2, 25 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Kronika olimpijska. „Dziennik Polski”. 8682, s. 6, 23-24 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Rojno na olimpijskich trasach. „Dziennik Polski”. 8685, s. 2, 27 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ W Sapporo - w obozie polskich olimpijczyków. „Dziennik Polski”. 8688, s. 6, 30 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Katalog Znaczków Pocztowych: 1972.01.12. XI Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972 w Sapporo. kzp.pl. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Poland at the 1968 Grenoble Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-26)]. (ang.).
- ↑ Andrzej Fiedor Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)]. (ang.).
- ↑ Aleksander Klima Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-14)]. (ang.).
- ↑ Andrzej Rapacz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Józef Różak Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-17)]. (ang.).
- ↑ Józef Stopka Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)]. (ang.).
- ↑ Weronika Budny Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-01)]. (ang.).
- ↑ Józefa Chromik Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-03)]. (ang.).
- ↑ Anna Gębala-Duraj Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-26)]. (ang.).
- ↑ Władysława Majerczyk Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-15)]. (ang.).
- ↑ Jan Staszel Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-31)]. (ang.).
- ↑ Józef Batkiewicz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-15)]. (ang.).
- ↑ Krzysztof Birula-Białynicki Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-15)]. (ang.).
- ↑ Stefan Chowaniec Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Ludwik Czachowski Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)]. (ang.).
- ↑ Marian Feter Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Stanisław Fryźlewicz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Feliks Góralczyk Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-25)]. (ang.).
- ↑ Robert Góralczyk Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-28)]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Kacik Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-16)]. (ang.).
- ↑ Adam Kopczyński Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-16)]. (ang.).
- ↑ Walery Kosyl Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-18)]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Obłój Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-15)]. (ang.).
- ↑ Jerzy Potz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)]. (ang.).
- ↑ Józef Słowakiewicz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-15)]. (ang.).
- ↑ Andrzej Szczepaniec Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Andrzej Tkacz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-13)]. (ang.).
- ↑ Leszek Tokarz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-14)]. (ang.).
- ↑ Wiesław Tokarz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-14)]. (ang.).
- ↑ Walenty Ziętara Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-18)]. (ang.).
- ↑ a b Kazimierz Długopolski Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-01)]. (ang.).
- ↑ a b Józef Gąsienica Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ a b Stefan Hula Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-18)]. (ang.).
- ↑ Adam Brodecki Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-14)]. (ang.).
- ↑ Grażyna Kostrzewińska Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-22)]. (ang.).
- ↑ a b Andrzej Bachleda-Curuś Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-12-04)]. (ang.).
- ↑ Ryszard Gawior Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-19)]. (ang.).
- ↑ Janusz Grzemowski Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-07)]. (ang.).
- ↑ Halina Kanasz Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-16)]. (ang.).
- ↑ Wojciech Kubik Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Lucjan Kudzia Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-14)]. (ang.).
- ↑ Wiesława Martyka Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-12)]. (ang.).
- ↑ Barbara Piecha Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-09)]. (ang.).
- ↑ Mirosław Więckowski Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-28)]. (ang.).
- ↑ Wojciech Fortuna Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-06)]. (ang.).
- ↑ Stanisław Gąsienica Daniel Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-13)]. (ang.).
- ↑ Adam Krzysztofiak Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-17)]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Pawlusiak Bio, Stats, and Results. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-12-23)]. (ang.).
- ↑ Vancouver 2010. Złoto Justyny Kowalczyk! Co za finisz! Wielkie emocje!. sport.pl, 27 lutego 2010. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ 1972 Sapporo Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-17)]. (ang.).
- ↑ Sapporo'72 – medale i punkty. „Dziennik Polski”. 8693, s. 2, 5 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Pierwsze dwa punkty dla Polski. „Dziennik Polski”. 8695, s. 1–2, 8 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ 1,5 pkt saneczkowej dwójki. „Dziennik Polski”. 8698, s. 2, 11 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Ostatnie konkurencje Olimpiady. „Dziennik Polski”. 8701, s. 2, 15 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Gorzej niż w Grenoble. „Dziennik Polski”. 8702, s. 2, 16 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Biathlon at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s 20 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-23)]. (ang.).
- ↑ a b Biathlon at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s 4 × 7.5 kilometres Relay. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-11)]. (ang.).
- ↑ Poland Biathlon at the 1972 Sapporo Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-01)]. (ang.).
- ↑ a b Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s 3 × 5 kilometres Relay. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-09)]. (ang.).
- ↑ a b Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s 10 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-28)]. (ang.).
- ↑ Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s 30 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-29)]. (ang.).
- ↑ Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s 15 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-29)]. (ang.).
- ↑ Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s 5 kilometres. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-28)]. (ang.).
- ↑ Poland Cross Country Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-27)]. (ang.).
- ↑ Olimpijska reprezentacja hokeistów ustalona. „Dziennik Polski”. 8679, s. 2, 20 stycznia 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Hokej.net - 1972 Sapporo. hokej.net. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Hokej.net - Historia hokeja: 1972 Sapporo. hokej.net. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ The XI Olympic Winter Games Sapporo 1972. Official Report. la84.org, 1 lipca 1973. s. 482–485. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-27)]. (ang.).
- ↑ 4:0 polskich hokeistów w meczu z NRF. „Dziennik Polski”. 8693, s. 1, 5 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ 1:14 polskich hokeistów z Czechosłowacją. „Dziennik Polski”. 8694, s. 6, 6-7 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Polska przegrywa z Finlandią 1:5. „Dziennik Polski”. 8695, s. 2, 8 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Szwecja-Polska 5:3 (1:0, 4:2, 0:1). „Dziennik Polski”. 8697, s. 2, 10 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ W meczu hokejowym: pomimo porażki - dobra gra. „Dziennik Polski”. 8698, s. 2, 11 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Porażka naszych hokeistów z USA 1:6. „Dziennik Polski”. 8700, s. 1, 13-14 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b 10 miejsce Długopolskiego w skokach do dwuboju. „Dziennik Polski”. 8693, s. 2, 5 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Wehling (NRD) zwycięża w dwuboju, Długopolski dopiero na 12 miejscu. „Dziennik Polski”. 8694, s. 6, 6-7 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Nordic Combined at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Individual. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-01)]. (ang.).
- ↑ a b Figure Skating at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed Pairs. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (ang.).
- ↑ Figure Skating at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed Pairs Short Program. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-15)]. (ang.).
- ↑ Figure Skating at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed Pairs Free Skating. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-15)]. (ang.).
- ↑ a b Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Giant Slalom. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-21)]. (ang.).
- ↑ Wojciech Szatkowski: Andrzej Bachleda Curuś „Ałuś” i jego narciarski świat.... watra.pl, 2 lipca 2009. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Slalom specjalny - na zakończenie igrzysk. „Dziennik Polski”. 8700, s. 6, 13-14 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Slalom. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-24)]. (ang.).
- ↑ Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Giant Slalom Run 1. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-18)]. (ang.).
- ↑ Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Giant Slalom Run 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-18)]. (ang.).
- ↑ Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Slalom Classification. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-02-17)]. (ang.).
- ↑ Alpine Skiing at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Slalom Final Round. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-19)]. (ang.).
- ↑ Treningi polskich olimpijczyków w Sapporo. „Dziennik Polski”. 8689, s. 2, 1 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Przedolimpijskie treningi Polaków. „Dziennik Polski”. 8690, s. 2, 2 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Poland Luge at the 1972 Sapporo Winter Games. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-09)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Singles. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-16)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Singles Run 1. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-29)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Singles Run 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-29)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Singles Run 3. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-29)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Singles Run 4. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-29)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed (Men)'s Doubles. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-15)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed (Men)'s Doubles Run 1. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-05)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Mixed (Men)'s Doubles Run 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-05)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s Singles. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-31)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s Singles Run 1. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-01)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s Singles Run 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-01)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s Singles Run 3. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-07)]. (ang.).
- ↑ Luge at the 1972 Sapporo Winter Games: Women’s Singles Run 4. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-01)]. (ang.).
- ↑ 111 metrów na skoczni Okurayama. „Dziennik Polski”. 8699, s. 2, 12 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Złoty skok Wojciecha Fortuny. „Dziennik Polski”. 8699, s. 1, 12 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Dziennik sportowy: Sapporo'72. „Dziennik Polski”. 8700, s. 6, 13-14 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b c d Warszawa powitała olimpijczyków. „Dziennik Polski”. 8704, s. 2, 18 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972: 06.02.1972 – Sapporo (Japonia) K-86 – wyniki po I serii. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Ski Jumping at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Normal Hill, Individual Jump 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-23)]. (ang.).
- ↑ Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972: 06.02.1972 – Sapporo (Japonia) K-86. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972: 11.02.1972 – Sapporo (Japonia) K-110 – wyniki po I serii. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Ski Jumping at the 1972 Sapporo Winter Games: Men’s Large Hill, Individual Jump 2. sports-reference.com. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-13)]. (ang.).
- ↑ Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1972: 11.02.1972 – Sapporo (Japonia) K-110. skokinarciarskie.pl. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Polacy pakują walizki. „Dziennik Polski”. 8701, s. 2, 15 lutego 1972. Kraków. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ a b c Wojciech Szatkowski: Poczet skoczków polskich: Wojciech Fortuna - Szczęście na Okurayamie. skijumping.pl, 26 października 2006. s. 5–6. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-01)].
- ↑ FORTUNA WOJCIECH. pkol.pl. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-27)].
- ↑ Plebiscyt ROK PO ROKU - 1972. przegladsportowy.pl. [dostęp 2016-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].