Gebruiker:OrviIIe/Besmeurde kunst
De tekst kan daardoor snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.
Iedereen kan bijdragen om de inhoud te verbeteren!
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/23_03_17_Museumsinsel_DSCF4062.jpg/260px-23_03_17_Museumsinsel_DSCF4062.jpg)
Dit is een lijst van door klimaatactivisten geviseerde musea, kunstwerken en andere culturele artefacten sinds 29 mei 2022.
Sinds 29 mei 2022 voeren klimaatactivisten actie in Europese, Australische en Noord-Amerikaanse musea, tentoonstellingen en de openlucht door kunstwerken, het gebouw of andere geëxposeerde zaken (zoals auto's of skeletten) te bekladden of zichzelf of een poster eraan vast te lijmen of ketenen.[1] Hiermee willen ze aandacht vragen voor de klimaatcrisis.[2] Het leverde hen bijnamen als plaktivist en klimaatklever op.[3][4] De kunstwerken werden vaak specifiek uitgekozen om de boodschap meer kracht bij te zetten.[5] De meeste acties werden georganiseerd door Extinction Rebellion, Just Stop Oil en de Laatste Generatie-beweging, waarvan een aantal organisaties zijn samengebracht onder het A22 Network. Er werden vergelijkingen gemaakt met de beeldenstorm en de suffragettes[6], en er was sprake van vandalisme. In de meeste gevallen werden de kunstwerken zelf echter niet beschadigd.[7] Extinction Rebellion kondigde op nieuwjaarsdag 2023 aan om tijdelijk te stoppen met de kleefacties.[8] Deze werden later hervat.
De acties lokten veel reacties uit, zowel positief als negatief. Er werd in vraag gesteld of de acties al dan niet een averechts effect hebben.[9]
Naast de hier vermelde lijst vonden er nog tal van gelijkaardige acties plaats op andere locaties, zoals op autosnelwegen, vliegvelden en bij hoofdkantoren van vervuilende bedrijven. Dit soort protesten werden ook overgenomen door anderen, zoals pro-Palestina-, anti-cosmetica-, dierenrechten- en MeToo-activisten.[10][11][12][13] Daarnaast vonden er nog acties van klimaatactivisten plaats in musea, zonder daarbij geëxposeerde werken te betrekken. Bovendien werden er ook op regelmatige basis, en verspreid over Europa, standbeelden geblinddoekt door klimaatactivisten. Hiermee wilden ze tonen dat politici blind zijn voor klimaatveranderingen.[14][15][16][17][18] Onder andere in Belgische steden als Antwerpen, Gent, Turnhout en De Haan vonden zulke acties plaats, evenals in Nederlandse steden als Rotterdam, Leiden en Amsterdam.[19][20]
Acties
[bewerken | brontekst bewerken]Land | Aantal | ||
---|---|---|---|
![]() |
18 | ||
![]() |
17 | ||
![]() |
15 | ||
![]() |
9 | ||
![]() |
7 | ||
![]() |
5 | ||
![]() |
4 | ||
![]() |
3 | ||
![]() |
3 | ||
![]() |
3 | ||
![]() |
3 | ||
![]() |
3 | ||
![]() |
2 | ||
![]() |
1 | ||
![]() |
1 | ||
![]() |
1 | ||
![]() |
1 | ||
Totaal | 96 | Opmerking: In grootsteden als Londen, Berlijn, Rome en Parijs vonden er in diverse musea op een kleine oppervlakte acties plaats, waardoor de bollen niet afzonderlijk zichtbaar zijn. |
Chronologische lijst van alle acties
[bewerken | brontekst bewerken]2022
[bewerken | brontekst bewerken]Mei
[bewerken | brontekst bewerken]Mona Lisa - Op 29 mei 2022 vond de eerste actie plaats. In het Franse Louvre in Parijs werd de Mona Lisa, een schilderij van Leonardo da Vinci, besmeurd met een taart. Het kunstwerk werd beschermd door een glazen paneel en hierdoor niet beschadigd. De dader was een man vermomd als oude vrouw in een rolstoel. Voordat de beveiliging hem uit de zaal verwijderde, gooide hij rozen in het rond, waarna hij opriep om "aan de aarde te denken". Het was na deze actie nog onduidelijk wat het motief was.[21] Na zijn arrestatie werd de man opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis.[22]
Juni
[bewerken | brontekst bewerken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Just_Stop_Oil_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum_29062022.jpg/260px-Just_Stop_Oil_Kelvingrove_Art_Gallery_and_Museum_29062022.jpg)
My Hearts in the Highlands - Exact een maand later, op 29 juni 2022, lijmden twee activisten van Just Stop Oil zich vast aan de lijst van My Heart’s In The Highlands, een schilderij van Horatio McCulloch dat hing in Kelvingrove Art Gallery and Museum in het Britse Glasgow. Ze spoten hun logo met graffiti op de vloer en muren van het museum. Het werk zelf ondervond geen schade van de actie.[23] De activisten kregen geen straf voor deze actie.
Perzikbomen in bloei - Een dag later, op 30 juni 2022, werd Perzikbomen in bloei van Vincent van Gogh slachtoffer van een actie van Just Stop Oil. Twee activisten lijmden zichzelf vast aan de lijst rond het werk, dat in de Britse Courtauld Gallery in Londen hangt.[24] De activisten zouden ongeveer tweeduizend pond aan schade hebben aangericht aan de lijst. Hiervoor kregen ze beide drie weken gevangenisstraf.[25]
Juli
[bewerken | brontekst bewerken]Thomson’s Aeolian Harp - Nogmaals een dag later, op 1 juli 2022, vond er opnieuw een actie van Just Stop Oil plaats. Hierbij lijmden activisten zich aan de lijst van het schilderij Thomson’s Aeolian Harp van William Turner, en ze spoten "no new oil" met graffiti op de vloer. De actie vond plaats in de Manchester Art Gallery in het Britse Manchester.[26] De activisten kregen geen straf voor deze actie.
De hooiwagen - In de National Gallery in de Britse hoofdstad Londen kleefden op 4 juli 2022 twee activisten van Just Stop Oil zich aan de kader van De hooiwagen, een schilderij van John Constable. Ze plakten daarnaast ook een aangepaste versie over het origineel, met hierop onder meer een vliegtuig, fabrieksschouwen en een geasfalteerde weg. Er werden na de actie kleine beschadigingen aan het werk vastgesteld, maar deze konden worden hersteld.[27] Deze schade zou zo'n duizend pond bedragen.[28] De activisten werden schuldig bevonden aan het misdrijf, en moesten elks 540,74 pond boete betalen.[29]
Het Laatste Avondmaal - Op 5 juli 2022 kleefden vijf activisten van Just Stop Oil zich aan Het Laatste Avondmaal in de Royal Academy of Arts in het Britse Londen. Het schilderij is een kopie van het origineel van Da Vinci door zijn assistent Giampietrino. Onder het werk werd de tekst "no new oil" gespoten met graffiti.[30] De activisten moesten elks 486 pond boete betalen.[31]
Madonna met kanunnik Joris van der Paele - De eerste actie in België vond plaats op 19 juli 2022 in het Groeningemuseum in Brugge. Hier lijmde een activist zijn hand vast aan het schilderij Madonna met kanunnik Joris van der Paele van Jan van Eyck, dat werd beschermd door veiligheidsglas.[32] Aanvankelijk wilde de activist zijn actie in de Onze-Lieve-Vrouwekerk uitvoeren door zich daar vast te ketenen aan Madonna met kind, een beeldhouwwerk van Michelangelo Buonarroti, maar hier wachtte de politie hem al op.[33] De activist werd schuldig bevonden, maar kreeg geen straf.[34]
La Primavera - Het schilderij La Primavera van Sandro Botticelli werd op 23 juli 2022 door twee activisten van Ultima Generazione uitgekozen om hun handen aan te kleven. Ze deden dit in Uffizi, een kunstmuseum in de Italiaanse stad Florence. Een derde activist toonde een spandoek met daarop "no gas, no carbone".[35] Er werd door een rechter beslist de activisten niet te veroordelen, omdat ze geen strafbaar feit pleegden.[36]
Unique Forms of Continuity in Space - Op 30 juli 2022 kleefden vier activisten, opnieuw van Ultima Generazione, hun handen aan de sokkel van Unique Forms of Continuity in Space, een beeldhouwwerk van Umberto Boccioni. Dit gebeurde in het Italiaanse Museo del Novecento in Milaan.[37] De activisten kregen geen straf voor hun actie.
Augustus
[bewerken | brontekst bewerken]Manneken Pis - Op 4 augustus 2022 lijmde een activist, dezelfde als in Brugge, zich vast aan de fontein rondom Manneken Pis, een bronzen beeld van Hiëronymus Duquesnoy de Oudere. Het beeld kreeg een masker van de Belgische premier Alexander De Croo opgezet. De actie werd gedaan in naam van Extinction Rebellion en vond plaats in de Belgische hoofdstad Brussel. Er werd een poster met "pissing away our future" opgehangen voor de fontein.[38] De activist werd niet veroordeeld voor het feit.
Laocoöngroep - In de Vaticaanse Musea in Vaticaanstad kleefden twee activisten van Ultima Generazione zich op 19 augustus 2022 vast aan de sokkel van de Laocoöngroep, een beeldengroep gemaakt door Hagesander, Polydorus en Athenodorus van Rodos. Ze werden gefilmd door een derde activist en toonden een spandoek met daarop "no gas e no carbone".[39] De activisten moesten 28.148 euro betalen voor de aangerichte schade. Daarbovenop kwam een boete van 1.620 euro en een gevangenisstraf van negen maanden. De activist met de camera kreeg een boete van 120 euro.[40]
Frescocyclus - In de Cappella degli Scrovegni in de Italiaanse stad Padua ketenden op 21 augustus 2022 twee activisten van Ultima Generazione zich vast aan de balustrade voor de frescocyclus van Giotto di Bondone.[41] De activisten die deelnamen aan deze actie kwamen terecht in een grootschalig onderzoek rond verschillende milieuactivisten uit Padua. Ze werden beschuldigd van criminele samenzwering, maar de onderzoeksrechter oordeelde dat er geen gronden waren om de activisten hiervoor te straffen.[42]
Sixtijnse Madonna - Op 23 augustus 2022 kleefden twee activisten van Letzte Generation in de Gemäldegalerie Alte Meister in het Duitse Dresden hun handen vast aan de lijst van de Sixtijnse Madonna, een schilderij van Rafaël.[43] Beide activisten kregen een boete van 1.500 euro, voor schade aan de lijst van het werk.[44] Bovendien werden ze geband uit alle musea van Staatliche Kunstsammlungen Dresden.[45]
Landschap gedurende een onweer met Pyramus en Thisbe - Een dag later, op 24 augustus 2022, kleefden opnieuw twee activisten van Letzte Generation hun handen aan een kunstwerk. Ditmaal aan de lijst van Landschap gedurende een onweer met Pyramus en Thisbe van Nicolas Poussin in het Duitse Städel Museum in Frankfurt am Main.[46] Het museum eiste een schadevergoeding van 7.000 euro voor schade aan de lijst, maar er werd nog geen uitspraak gedaan in de zaak.[47]
Rust op de vlucht naar Egypte - Nogmaals een dag later, op 25 augustus 2022, wisten twee activisten van Letzte Generation hun handen te kleven aan de lijst van Rust op de vlucht naar Egypte, een werk van Lucas Cranach de Oude in de Duitse Gemäldegalerie in Berlijn.[48] Hiervoor kreeg een van hen vier maanden celstraf.[49]
De slachting der onschuldigen - De laatste actie van augustus vond plaats op 26 augustus 2022, in de Duitse Alte Pinakothek, een kunstmuseum in München. Hier kleefden twee activisten van Letzte Generation hun handen aan De slachting der onschuldigen van Peter Paul Rubens. Ze werden gefilmd door een derde activist.[50] De drie activisten kregen een boete, waarvan het exacte bedrag niet openbaar werd gemaakt.[51]
September
[bewerken | brontekst bewerken]La tempesta - In de Gallerie dell'Accademia in het Italiaanse Venetië vond op 4 september 2022 een actie plaats van Ultima Generazione. Hierbij kleefden twee activisten zich vast aan het beschermende glas en de kader van het werk La tempesta van Giorgione.[52] Het is onduidelijk welke straf de activisten kregen voor hun actie.
Dinosaurusskelet - Vijf activisten van Letzte Generation probeerden op 15 september 2022 om zich vast te kleven aan een dinosaurusskelet in het Oostenrijkse Naturhistorisches Museum Wien in Wenen. De politie wist dit te verijdelen. Drie activisten ontvingen een levenslang toegangsverbod van het museum.[53]
Oktober
[bewerken | brontekst bewerken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Spring_Rebellion_%2722_-_Picasso_Glue-On_-_52452933219.jpg/260px-Spring_Rebellion_%2722_-_Picasso_Glue-On_-_52452933219.jpg)
Massacre in Korea - Op 9 oktober 2022 werd er een volgende actie uitgevoerd. Hierbij lijmden twee activisten van Extinction Rebellion zich vast aan het schilderij Massacre in Korea van Pablo Picasso. Dit gebeurde in het Australische Victoriamuseum in Melbourne, en werd hierdoor de eerste actie buiten Europa. Ze hadden een spandoek bij met daarop "climate chaos = war + famine". Het werk werd niet beschadigd dankzij een beschermde laag.[54] De activisten werden niet gestraft voor de feiten.
Zonnebloemen - De volgende actie vond plaats op 14 oktober 2022. Toen werd een van de schilderijen uit de reeks Zonnebloemen van Van Gogh besmeurd met tomatensoep door twee activisten van Just Stop Oil. Hierna lijmden ze zich vast aan de muur onder het schilderij. Dit gebeurde, voor de tweede keer, in de National Gallery in het Britse Londen. Het werk zelf werd beschermd door een glasplaat, de lijst liep echter wel lichte schade op. De activisten vroegen zich af "wat we aan kunst hebben als we geconfronteerd worden met de ineenstorting van de maatschappij".[55] Het proces van de twee activisten vindt plaats op 22 juni 2024. Ondertussen mogen ze geen galeries of musea bezoeken, noch verf of lijm bij zich dragen op openbare plekken.[56]
Porsches - In het Porschepaviljoen van het museum Autostadt in het Duitse Wolfsburg kleefden op 19 oktober 2022 negen wetenschappers van Scientist Rebellion zich vast aan de vloer, tussen een Boxster, een 911 en een Panamera. Ze waren van plan om er te blijven zitten tot de Duitse regering een snelheidsbeperking op de Duitse snelwegen zou opleggen, en goedkoper openbaar vervoer beschikbaar zou maken. Na twee dagen, op 21 oktober 2022, legde de politie de actie echter stil.[57] De activisten kregen geen straf.
Ferrari's - Op Mondial de l'Automobile, het autosalon in Parijs, bekladden activisten van Extinction Rebellion op 21 oktober 2022 enkele Ferrari's, en kleefden zich eraan vast. Ook toonden ze een spandoek met de tekst "mondial de l’auto-déstruction", een woordspeling op de naam van het evenement.[58] In oktober 2023 werden de activisten veroordeeld, het is echter onduidelijk wat hun straf was.[59]
Hooibergen - Een schilderij uit de reeks Hooibergen van Claude Monet werd op 23 oktober 2022 besmeurd met aardappelpuree. Dit gebeurde in Museum Barberini in het Duitse Potsdam. De twee daders, activisten van Letzte Generation, lijmden zich daarna ook vast aan de muur rond het werk. Het werk werd niet beschadigd, met dank aan een beschermende glasplaat. "Dit schilderij gaat niets waard zijn wanneer we moeten vechten voor ons eten" was hun boodschap.[60] Er werd een onderzoek geopend na de actie, maar een uitspraak volgde vooralsnog niet.[61]
Wassen beeld koning Charles - Een dag later, op 24 oktober 2022, werd in het Britse wassenbeeldenmuseum Madame Tussauds in Londen het beeld van koning Charles III beklad met taart. De actie werd opnieuw georganiseerd door Just Stop Oil.[62] De twee activisten verantwoordelijk voor de actie moeten elks 3.500 pond betalen om de schade aan het beeld te herstellen.[63]
Meisje met de parel - Op 27 oktober 2022 werd Meisje met de parel, een schilderij van Johannes Vermeer, slachtoffer van een actie. In het Mauritshuis in het Nederlandse Den Haag werd het werk besmeurd met een rode vloeistof, waarna twee Belgische activisten van Just Stop Oil, waaronder de activist die eerder verantwoordelijk was voor de acties in Brugge en Brussel, zich eraan vastlijmden. Zij brachten de boodschap dat "als de mensheid niet onmiddellijk stopt met het gebruik van fossiele brandstoffen, ze zal uitsterven". Opnieuw was er geen schade aan het werk door een glazen bescherming.[64] De actie werd gefilmd door een derde activist. De actievoerders kregen aanvankelijk twee maanden cel, waarvan één voorwaardelijk.[65] Uiteindelijk oordeelde het Gerechtshof Den Haag dat een straf "niet zó ingrijpend mag zijn dat het een ontmoedigende werking heeft op mensen die van hun recht op vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vreedzame vergadering gebruik willen maken in het kader van een protestactie."[66] Omdat de activisten al drie weken in voorhechtenis zaten,[67] werd de eerder opgelegde straf opgeschort. Enkele activisten van Extinction Rebellion protesteerden op 23 november 2022 voor het Museum van Hedendaagse Kunst in de Belgische stad Antwerpen. Ze projecteerden slogans op de buitengevel van het museum, in solidariteit met de activisten bij Meisje met de parel wiens straf net bekend was gemaakt. De actie verliep met toestemming van het museum.[68]
Zelfportret in Saint-Rémy - Op dezelfde dag, 27 oktober 2022, werd een andere actie verijdeld in het Franse Musée d'Orsay in Parijs. Een activist wilde soep gooien op en haar gezicht vastlijmen aan een van de zelfportretten van Vincent van Gogh, maar een museumwachter wist haar te stoppen toen ze haar T-shirt met daarop Just Stop Oil, de organisatie achter de actie, toonde. Vervolgens ging ze nog richting een werk van Paul Gauguin, maar ook deze actie mislukte.[69] De activist kreeg geen straf voor de mislukte actie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Ein_Polizist_ist_beim_L%C3%B6sen_der_Aktivistinnen_an_einen_Saurierknochen_gesto%C3%9Fen%2C_wobei_der_abgebrochen_ist._-_52465569360.jpg/260px-Ein_Polizist_ist_beim_L%C3%B6sen_der_Aktivistinnen_an_einen_Saurierknochen_gesto%C3%9Fen%2C_wobei_der_abgebrochen_ist._-_52465569360.jpg)
Dinosaurusskelet - In het Duitse Museum für Naturkunde in Berlijn lijmden twee activisten van Letzte Generation zich op 30 oktober 2022 vast aan een dinosaurusskelet. Ze toonden eveneens een spandoek met de boodschap "was, wenn die Regierung das nicht im griff hat?"[70] Er werd een klacht ingediend tegen de activisten, maar een uitspraak volgde nog niet.[71]
Clown - Op 31 oktober 2022 besmeurde een activist in de Duitse Alte Nationalgalerie in Berlijn het schilderij Clown van Henri de Toulouse-Lautrec met vals bloed, waarna deze met lijm beide handen aan de muur ernaast vastkleefde.[72] De activist zat zeker zes weken in voorhechtenis. Het is onduidelijk welke straf uiteindelijk werd uitgesproken.[73]
Panthéon - In de Franse hoofdstad Parijs bond een klimaatactivist van Dernière Rénovation zichzelf, eveneens op 31 oktober 2022, vast aan de vlaggenmast op het Panthéon. Eerder hing hij deze halfstok "omdat we moeten rouwen om alle mensen die nu elk jaar sterven door klimaatverandering".[74] De activist ontving hiervoor geen straf.
November
[bewerken | brontekst bewerken]De zaaier - Vervolgens werd op 4 november 2022 het schilderij De zaaier, opnieuw van Van Gogh, besmeurd met soep door activisten van Ultima Generazione in het Italiaanse Palazzo Bonaparte in Rome. Ze lijmden zich vervolgens vast aan de muur, waarna ze onder meer leuzen tegen het gebruik van steenkool scandeerden. Het werk raakte niet beschadigd door de actie.[75] De uitspraak zou in oktober 2023 plaatsgevonden moeten hebben, maar werd door een procedurefout uitgesteld naar februari 2024.[76]
La maja desnuda en La maja vestida - Twee activisten van Extinction Rebellion lijmden zich op 5 november 2022 vast aan de lijsten van La maja desnuda en La maja vestida, twee schilderijen van Francisco Goya, in het Spaanse Museo Nacional del Prado in Madrid. Ze schreven daarnaast +1,5°C op de muur.[77] De activisten werden twee dagen later vrijgelaten door de politie, maar er werd wel een onderzoek gestart.[78]
Campbell's Soup Cans - In de Australische National Gallery of Australia in Canberra bespoten twee activisten van Stop Fossil Fuel Subsidies op 9 november 2022 het werk Campbell's Soup Cans van Andy Warhol met blauwe graffiti. Ze wilden zich vervolgens vastlijmen, maar een museumwachter wist ze los te maken voordat de lijm verhardde. Het werk raakte niet beschadigd door een glazen beschermlaag.[79] De activisten kregen geen straf voor de actie.
Brandenburger Tor - Diezelfde dag, op 9 november 2022, klommen in Duitsland twee activisten van Letzte Generation op de Brandenburger Tor in Berlijn. Hier lijmden ze zich aan elkaar vast, en hingen ze onder het Quadriga-beeld een spandoek met daarop "wir wünschen uns ein Überleben für alle am Tag des Zusammenhalts". Ze deden dit op deze datum omdat op 9 november 1989 de Berlijnse Muur viel.[80] Er werd geen straf bekendgemaakt.
Dinosaurusskelet - In het Oostenrijkse Naturhistorisches Museum Wien in Wenen lijmden activisten van Letzte Generation zich op 10 november 2022 vast aan een dinosaurusskelet, zoals eerder ook al in Berlijn gebeurde.[81] De activisten kregen voor zover bekend geen straf.
Anatomical Study - Op 10 november 2022 vond er in de Ierse Crawford Art Gallery in Cork een actie plaats. Hier besmeurde een activist het werk Anatomical Study van George Atkinson met soep. Het werk werd beschermd met een glazen plaat, en raakte dus niet beschadigd.[82] De activist moest een boete van 450 euro betalen.[83]
De Schreeuw - Op 11 november 2022 probeerden activisten in het Noorse Nationaal Museum voor Kunst, Architectuur en Design in Oslo zich vast te lijmen aan het schilderij De Schreeuw van Edvard Munch. Deze poging werd verijdeld.[84] De activisten kregen geen straf.
Stumps and Sky - De eerste actie in Canada vond plaats op 12 november 2022 in Vancouver, in de Vancouver Art Gallery. Twee activisten van Stop Fracking Around besmeurden Stumps and Sky, een werk van Emily Carr, met esdoornsiroop, waarna ze zich vastkleefden aan de muur onder het werk. Hierbij raakte het werk niet beschadigd.[85] De activisten ontvingen geen straf.
Mummie - In het Spaanse Museu Egipci in Barcelona gooiden op 14 november 2022 twee activisten rood en bruin slijm, verwijzend naar bloed en olie, over de glazen stolp rond een replica van een mummie. Ze uitten vooral hun kritiek op Coca-Cola, de grootste plasticvervuiler, als sponsor van de klimaatconferentie van Sharm-el-Sheikh.[86] Er loopt een onderzoek naar de actie.[87]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Gustav_Klimt_-_Death_and_Life_-_Letzte_Generation.jpg/260px-Gustav_Klimt_-_Death_and_Life_-_Letzte_Generation.jpg)
Dood en leven - Het schilderij Dood en leven van Gustav Klimt werd op 15 november 2022 bespoten met zwarte verf in het Leopold Museum in het Oostenrijkse Wenen. Twee activisten van Letzte Generation zaten achter de actie. Het schilderij werd niet beschadigd.[88] De activisten betaalden 2.000 euro aan het museum voor de opruimkosten, waardoor geen klacht werd ingediend.[89]
Horse and Rider - Op 18 november 2022 bekladden activisten van Dernière Generation het beeld Horse and Rider van Charles Ray in het Franse Parijs met oranje verf. Het standbeeld staat voor de ingang van het museum Bourse de Commerce.[90] Er werden geen straffen uitgesproken in de zaak.
BMW M1 - Diezelfde dag, namelijk 18 november 2022, werd opnieuw een werk van Andy Warhol geviseerd. Ditmaal zijn beschilderde BMW M1, die in het Italiaanse kunstcomplex Fabbrica del Vapore in Milaan werd tentoongesteld. Activisten van Ultima Generazione gooiden bloem over de wagen, en lijmden zich daarna vast aan de auto en de vloer.[91] Er worden ten vroegste in november 2024 straffen uitgesproken, omdat nog onderzocht wordt hoeveel schade er werd aangebracht aan het werk.[92]
Monolith - Nog op dezelfde dag, 18 november 2022, vond er in het Noorse Vigelandpark in Oslo een actie plaats van Stopp Oljetinga. Twee activisten gooiden oranje verf over Monolith, een sculptuur van Gustav Vigeland. Ze protesteerden tegen de tegenvallende resultaten van COP27.[93] Een deel van de verf kon niet worden verwijderd van het werk. De strafzaak tegen de activisten begint op 23 april 2024.[94]
December
[bewerken | brontekst bewerken]Massacre of the Innocents - Massacre of the Innocents, een werk van Guido Reni, was op 2 december 2022 het onderwerp van een actie van vijf activisten van Ultima Generazione. Hier goten twee activisten rode vloeistof over zichzelf, de anderen kleefden een afdruk van de gemeente Casamicciola Terme op de muur. Hier stierven enkele dagen eerder een aantal kinderen bij een aardverschuiving. De actie vond plaats in de Pinacoteca Nazionale di Bologna, in het Italiaanse Bologna.[95] Er loopt een onderzoek naar deze actie.[96]
De ellende van Job - Enkele dagen later op de Dag van de mensenrechten, 10 december 2022, bekladden activisten de vloer rond De ellende van Job, een beeldhouwwerk van Ossip Zadkine, met nepbloed en -olie. Die kuisten ze daarna zelf weer op. Hiermee wilden ze de sponsoring van TotalEnergies aan het Belgische Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen aanklagen. De activisten zijn lid van het burgercollectief De Rubensfans.[97] De activisten kregen geen straf voor hun actie.
Maloja im Winter - Op 11 september 2022 vond in het Zwitserse Musée cantonal des beaux-arts in Lausanne een actie plaats van twee activisten van Renovate Switzerland. Ze kleefden elk een hand aan de lijst rond het werk Maloja im Winter van Giovanni Giacometti.[98]
Alpenweide - Gelijktijdig, dus eveneens op 11 september 2022, kleefden twee andere activisten van Renovate Switzerland hun handen aan de lijst van Alpenweide, een schilderij van Giovanni Segantini in Kunsthaus Zürich, een museum in de Zwitserse stad Zürich.[98]
2023
[bewerken | brontekst bewerken]Januari
[bewerken | brontekst bewerken]L.O.V.E. - Na de acties in 2022 kondigde onder andere Extinction Rebellion aan te stoppen met dit soort acties, maar op 15 januari 2023 vond er toch opnieuw een actie plaats, ditmaal in het Italiaanse Milaan. Hierbij werd het werk L.O.V.E. van Maurizio Cattelan door activisten van Ultima Generazione beklad met gele verf. Cattelan reageerde hier zelf op dat hij altijd al van geel hield.[99] De zaak tegen hen start op 18 maart 2024.[100]
Down on his Luck - Op 19 januari 2023 werd Down on his Luck, een schilderij van Frederick McCubbin, beklad in de Australische Art Gallery of Western Australia, in Perth. De twee activisten spoten het logo van Woodside Energy op de beschermende glasplaat voor het schilderij, waarmee ze protesteerden tegen het bedrijf dat met hun uitstoot 50.000 jaar oude rotsschilderingen van de Aborigines beschadigd.[101] Een van de activisten kreeg een boete van 2.637 dollar en moest daarbovenop 4.821,08 dollar aan het museum betalen. De nabestaanden van de schilder Frederick McCubbin verdedigden echter de activisten en meenden dat McCubbin het protest gesteund zou hebben.[102]
Februari
[bewerken | brontekst bewerken]Ernst August-monument - Op 6 februari 2023 bekladde een activist van Letzte Generation een standbeeld voor Ernst August, gemaakt door Albert Wolff, met verf in het Duitse Hannover. Gelijktijdig blokkeerden anderen enkele wegen in de buurt van het beeld.[103] De activist kreeg hiervoor een boete van 500 euro.[104]
Maart
[bewerken | brontekst bewerken]Mammoet - In het Canadese Royal British Columbia Museum in Victoria werd op 1 maart 2023 in een diorama een wolharige mammoet beklad met roze verf door activisten van On2Ottawa. De replica uit 1979 ondervond geen blijvende schade. De activisten wilden mensen aanzetten om naar de federale overheid in Ottawa te reizen om hen onder druk te zetten om actie te ondernemen tegen de klimaatverandering.[105] Er werd vooralsnog geen straf uitgesproken.
Wallace Sword - In het Britse Wallace Monument in Stirling sloegen op 2 maart 2023 drie activisten de glazen kooi rond het Wallace Sword kapot, waarna ze "this is rigged" op het gebroken glas spoten. De activisten verwezen naar de eigenaar van het zwaard, William Wallace, die destijds voor vrijheid vocht met datzelfde zwaard. Ook werd er verwezen naar Ethel Moorhead, een suffragette die in 1912 eveneens de glazen kooi van het zwaard vernielde.[106] Ze moesten elk 3.333 pond betalen.[107]
Grundgesetz 49 - Op 4 maart 2023 vond in het Duitse Berlijn een actie plaats aan het werk Grundgesetz 49 van Dani Karavan, vlakbij het Rijksdaggebouw. Het werk bestaat uit negentien glasplaten met daarop evenveel artikels uit de Grondwet voor de Bondsrepubliek Duitsland. De actie werd opgeëist door Letzte Generation, die het werk bekladden met zwarte verf en de boodschap "oil or fundamental rights?" brachten.[108] Eén activist werd aangeklaagd, maar later vrijgesproken omdat er geen blijvende schade aan het werk was vastgesteld.[109]
De Nachtwacht - Op 5 maart 2023 werd in het Nederlandse Rijksmuseum in Amsterdam actie gevoerd door Extinction Rebellion voor het werk De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. De activisten toonden een alternatieve versie van het werk waarbij de figuren onder water te zien zijn. Hiermee klaagden ze de sponsoring van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij en ING Groep aan het museum aan.[110] De activisten berokkenden geen schade, en ze kregen dus ook geen straf.
Monumento a Vittorio Emanuele II - Enkele dagen later, op 9 maart 2023, werd op het Italiaanse Piazza del Duomo in Milaan het beeld Monumento a Vittorio Emanuele II van Ercole Rosa besmeurd met gouden verf. Dit gebeurde door activisten van Ultima Generazione.[111] Er werden vooralsnog geen straffen uitgedeeld.
Isabella Stewart Gardner Museum - Op 17 maart 2023 sloot het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston de deuren. Er zou die dag een actie van Extinction Rebellion plaats hebben gevonden. Dit zou de eerste actie in de Verenigde Staten zijn geweest. De activisten wilden eigen, klimaatgerelateerde werken ophangen in het museum, maar konden het museum dus niet betreden. Ze hielden uiteindelijk een die-in buiten het museum.[112] Dit leidde niet tot straffen. Het museum sloot opnieuw de deuren op 7 september 2023, omdat Extinction Rebellion er die dag wilde actievoeren met boodschappen op T-shirts en flyers. Deze actie werd verplaatst naar het nabijgelegen Evans Way Park.[113]
Der Wanderer über dem Nebelmeer - Een poging van twee activisten van Letzte Generation om een poster over het werk Der Wanderer über dem Nebelmeer van Caspar David Friedrich te plakken werd op 19 maart 2023 verijdeld. Wel wisten ze de poster op de grond te leggen en hier assen over uit te strooien. De actie vond plaats in de Hamburger Kunsthalle in het Duitse Hamburg.[114] Ze werden beide vrijgesproken.[115]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Leon_del_Congreso_de_los_Diputados_-_Madrid_01.jpg/260px-Leon_del_Congreso_de_los_Diputados_-_Madrid_01.jpg)
Leeuwen aan het Congres van Afgevaardigden - Een van de Leeuwen aan het Congres van Afgevaardigden van beeldhouwer Ponciano Ponzano in het Spaanse Madrid werd op 30 maart 2023 besmeurd met rode verf door enkele activisten.[116] Er loopt een onderzoek naar de actie, maar een uitspraak werd nog niet gedaan.
April
[bewerken | brontekst bewerken]Fontana della Barcaccia - Activisten van Ultima Generazione goten op 1 april 2023 zwarte verf in de fontein Fontana della Barcaccia van Pietro Bernini in de Italiaanse stad Rome, vlakbij de Spaanse Trappen.[117] Er werden vooralsnog geen straffen uitgedeeld.
Dinosaurusskelet - In het Britse Herbert Art Gallery and Museum in Coventry werden op 10 april 2023 twee activisten van Just Stop Oil opgepakt nadat ze over een omheining waren gesprongen. Ze hadden twee zakken verf bij, waarmee ze een gipsen replica van een Diplodocus wilden bekladden. De actie werd verijdeld.[118] Er werd een rechtszaak gestart tegen de activisten, maar deze werd later stopgezet wegens een tekort aan bewijzen.[119]
La Petite Danseuse de quatorze ans - De eerste actie in de Verenigde Staten vond plaats op 27 april 2023, in de National Gallery of Art in Washington D.C.. Hier besmeurden twee activisten de glazen kooi rond het werk La Petite Danseuse de quatorze ans van Edgar Degas met verf.[120] Een van de activisten kreeg zestig dagen gevangenisstraf, 24 maanden vrijlating onder toezicht en 150 uur taakstraf, waarvan tien uur het schoonmaken van graffiti. Ook moest ze de gemaakte schade, zo'n vierduizend dollar, aan de tentoonstelling terugbetalen, en mocht ze twee jaar lang Washington D.C. en alle Amerikaanse musea en monumenten niet bezoeken.[121] Op 24 juni 2023 vond bij een andere versie van hetzelfde beeld, in het Metropolitan Museum of Art in New York, een steunactie plaats. Twintig klimaatactivisten met rood of zwart beschilderde handen en zwarte tape over hun mond stonden rond het werk. Ze steunden hiermee de activisten van de eerdere actie, ditmaal weliswaar zonder te besmeuren.[122]
Mei
[bewerken | brontekst bewerken]Vierstromenfontein - Enkele activisten van Ultima Generazione gooiden op 6 mei 2023 houtskool in de Vierstromenfontein, een werk van Gian Lorenzo Bernini in het Italiaanse Rome.[123] Er werden vooralsnog geen straffen uitgesproken.
Trevifontein - Op 21 mei 2023 vond in het Italiaanse Rome een actie plaats aan de Trevifontein van Nicola Salvi. Activisten van Ultima Generazione gooiden hier een zwarte vloeistof in het water. Twintig minuten later werden ze weggehaald door de politie.[124] Er werden vooralsnog geen straffen uitgesproken.
Juni
[bewerken | brontekst bewerken]De tuin van de kunstenaar te Giverny - In Zweden vond de eerste actie plaats op 14 juni 2023. Die dag voerden activisten van Aterstall Vatmarker actie in het Nationalmuseum in Stockholm. Dit deden ze door het werk De tuin van de kunstenaar te Giverny van Claude Monet te besmeuren met rode verf en hun handen eraan vast te kleven.[125] De activisten werden vooralsnog niet bestraft voor hun actie.
Juli
[bewerken | brontekst bewerken]Monumento a Indro Montanelli - Het Monumento a Indro Montanelli in het Italiaanse Milaan werd op 22 juli 2023 omwikkeld met zwart-gele tape. De actie werd opgeëist door Extinction Rebellion.[126]
King Charles III, born 1948 (as HRH The Prince Charles, Duke of Rothesay) - Na het wassen beeld van koning Charles in oktober 2022, werd op 26 juli 2023 opnieuw een werk met hem erop geviseerd. Twee activisten van This Is Rigged spoten "the people are mightier than a lord" op het beschermende glas voor het werk van Victoria Crowe. Dit gebeurde in de Scottish National Gallery, in het Britse Edinburgh.[127] Er werden vooralsnog geen straffen uitgesproken in deze zaak.
Monumento a Vittorio Emanuele II - Een dag later, op 27 juli 2023, werd opnieuw Monumento a Vittorio Emanuele II van Ercole Rosa op het Italiaanse Piazza del Duomo in Milaan geviseerd. Activisten van Ultima Generazione besmeurden de doeken rondom het werk, dat nog in de steigers stond voor de opkuis van de vorige actie in maart, met oranje verf.[128] Er werden vooralsnog geen straffen uitgedeeld.
Augustus
[bewerken | brontekst bewerken]Dinosaurusskelet - Op 24 augustus 2023 betraden twee activisten van Declare Emergency een expositie getiteld Last American Dinosaurs in het National Museum of Natural History in de Amerikaanse hoofdstad Washington. Een derde lijmde zich vast aan een infobord.[129] Er werden vooralsnog geen straffen uitgesproken.
Northern River - Een klimaatactivist bekladde op 29 augustus 2023 het werk Northern River van Tom Thomson met roze verf, waarna hij zijn hand aan de vloer kleefde. De feiten vonden plaats in de National Gallery of Canada, een museum in de Canadese hoofdstad Ottawa.[130] De activist kreeg vooralsnog geen straf.
September
[bewerken | brontekst bewerken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Brandenburg_gate_vandalised_by_climate_protestors_2.jpg/260px-Brandenburg_gate_vandalised_by_climate_protestors_2.jpg)
Brandenburger Tor - Nadat eerder, in november 2022, activisten zich vastlijmden bovenop de Brandenburger Tor, werden ditmaal de pilaren besmeurd met oranje verf door drie activisten van Letzte Generation. Dit gebeurde op 17 september 2023 in de Duitse hoofdstad Berlijn.[131] De betrokken activisten kregen een voorwaardelijke celstraf van acht maanden.[132]
Oktober
[bewerken | brontekst bewerken]Femme dans un fauteuil (Métamorphose) - Op 13 oktober 2023 besmeurden twee klimaatactivisten het werk Femme dans un fauteuil (Métamorphose) van Pablo Picasso in het Berardo Collectie Museum, gelegen in het Portugese Lissabon.[133] Een straf volgde vooralsnog niet.
Weltzeituhr - Op het Duitse Alexanderplatz in Berlijn besmeurden activisten van Letzte Generation Weltzeituhr, een werk van Erich John, met oranje verf, waarna ze bovenop het werk gingen zitten. Deze feiten vonden plaats op 17 oktober 2023.[134] Het reinigen van het werk kostte zo'n 14.000 euro, het stadsbestuur wou de activisten voor de kosten laten opdraaien. Het is onduidelijk of dit ook effectief is gebeurd.[135]
Wellington Arch - De Wellington Arch, ontworpen door Decimus Burton, is een triomfboog in het Britse London. De boog werd op 25 oktober 2023 besmeurd met oranje verf door drie activisten van Just Stop Oil.[136] De zaak zal plaatsvinden vanaf 31 maart 2025.[137]
Dinosaurusskelet - Nogmaals werd een dinosaurusskelet besmeurd, nu op 26 oktober 2023. Ditmaal ging het om een replica in het Natural History Museum in de Britse hoofdstad Londen. Twee activisten van Just Stop Oil besmeurden de replica met oranje maïszetmeel.[138] De activisten ontvingen vooralsnog geen straf.
Piramide van het Louvre - De piramide van het Franse Louvre, een kunstmuseum in Parijs, ontworpen door Ieoh Ming Pei, werd op 27 oktober 2023 besmeurd met oranje verf. De actie werd opgeëist door Dernière Rénovation.[139] De activisten ontvingen vooralsnog geen straf voor de actie.
November
[bewerken | brontekst bewerken]Venus voor de spiegel - Twee activisten van Just Stop Oil beschadigden op 6 november 2023 het beschermingsglas van het werk Venus voor de spiegel van de Spaanse schilder Diego Velázquez. Deze actie was de derde in de Londense National Gallery, in het Verenigd Koninkrijk. Het was bovendien de eerste keer dat het beschermingsglas van een werk bewust werd beschadigd. Het werk werd eerder, in 1914, ook al geviseerd door de suffragettes. Een alternatieve versie van het werk door Banksy werd in december 2022 al beklad door anti-cosmetica-activisten in Rusland.[140] Er zou voor zo'n 6.445 pond aan schade zijn aangericht, het werk zelf werd weliswaar niet beschadigd.[141] De uiteindelijke uitspraak in de zaak is onbekend.
Femme à la feuille - Tijdens de veiling van Femme à la feuille, een werk van Fernand Léger, in het veiligshuis Christie's in het Amerikaanse New York, betraden twee activisten van Extinction Rebellion het podium. Ze scandeerden slogans als "no art on a dead planet", en werden snel van het podium verwijderd zonder iets te beschadigen. De feiten vonden plaats op 11 november 2023.[142] De activisten kregen geen straf.
The Shaw 54th Regiment Memorial - Op 14 november 2023 werd het werk The Shaw 54th Regiment Memorial, een gipsafgietsel van Augustus Saint-Gaudens, slachtoffer van een actie van een activist van Declare Emergency. Het was de tweede actie in de Amerikaanse National Gallery of Art in Washington D.C.. De activist schreef honor them op de muur naast het werk. Hiermee wilde hij aandacht vragen voor de minderheidsgroepen die het zwaarst getroffen worden door de klimaatcrisis. Het werk is namelijk een eerbetoon aan overleden Afro-Amerikaanse soldaten tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog.[143] De activist moest 700 dollar betalen voor het schadeherstel.[144]
Arco della Pace - De Arco della Pace, een triomfboog ontworpen door Luigi Cagnola, in het Italiaanse Milaan werd op 15 november 2023 slachtoffer van een actie van Ultima Generazione. Het werk werd besmeurd met oranje verf, en de activisten toonden een spandoek met daarop fondo riparazione, verwijzend naar het fonds van twintig miljoen euro dat klimaatactivisten vragen aan de Italiaanse regering om de bevolking te doen leren omgaan met de schade die de klimaatveranderingen aanrichten.[145] Straffen werden vooralsnog niet uitgesproken.
December
[bewerken | brontekst bewerken]Vijver van het Museu de les Ciències Príncipe Felipe - Op 9 december 2023 kleurden een aantal activisten van Scientist en Extinction Rebellion de vijver voor het Museu de les Ciènes Príncipe Felipe in het Spaanse Valencia zwart. Hiermee wilden ze aangeven dat de klimaatconferentie van Dubai een mislukking was.[146]
De Maagd en het kind met heiligen Jerome en Dominic - Vijf activisten van Christian Climate Action hielden op 15 december 2023 een actie voor De Maagd en het kind met heiligen Jerome en Dominic van Filippino Lippi. Dit deden ze in de National Gallery in het Britse Londen. Het was de vierde actie in dit museum. De activisten toonden een poster met een alternatieve versie van het werk en zongen een eveneens aangepast versie van het kerstlied Stille Nacht. Ze deelden ook postkaarten uit aan de bezoekers met hierop de alternatieve versie van het schilderij.[147]
Albero di Gucci - Enkele activisten van Ultima Generazione besmeurden de kerstboom van het modehuis Gucci in de Galleria Vittorio Emanuele in het Italiaanse Milaan. Daarna lijmden ze zich vast aan de vloer rond de kerstboom. Dit deden ze op 29 december 2023.[148]
2024
[bewerken | brontekst bewerken]Januari
[bewerken | brontekst bewerken]Mona Lisa - Op 28 januari 2024 werd de Mona Lisa in het Franse Louvre in Parijs opnieuw beklad door klimaatactivisten, na een eerdere actie in 2022. Het beschermende glas voor het werk met besmeurd met pompoensoep. De activisten behoorden tot de actiegroep Riposte Alimentaire.[149]
Februari
[bewerken | brontekst bewerken]Dinosaurusskelet - In het Canadian Museum of Nature, in het Candese Ottawa, werd een replica van een dinosaurusskelet beklad met roze verf. Dit gebeurde op 8 februari 2024 door een activist van Last Generation, de opvolger van On2Ottawa.[150]
Le Printemps - Het schilderij Le Printemps van Claude Monet werd op 10 februari 2024 in het Franse Musée des Beaux-Arts in Lyon beklad door twee activisten van Riposte Alimentaire. De actie werd uitgevoerd met soep. Het was het derde werk van Monet dat slachtoffer werd van een actie.[151]
De Geboorte van Venus - Op 13 februari 2024 werd het werk De Geboorte van Venus van Botticelli in het Italiaanse Uffizi in Florence slachtoffer van een actie van twee activisten van Ultima Generazione. Ze kleefden foto's van een door een overstroming getroffen Toscaans dorp op het beschermende glas voor het werk.[152]
Grondwet van de Verenigde Staten - In het National Archives-gebouw in het Amerikaanse Washington D.C. werd op 14 februari 2024 het beschermende omhulsel van de Amerikaanse Grondwet door twee activisten besmeurd met rood poeder.[153]
Rijksmuseum - De opening van een tentoonstelling rond Frans Hals in het Nederlandse Rijksmuseum in Amsterdam op 16 februari 2024 werd verstoord door een actie van Extinction Rebellion. De actie was gericht tegen ING Groep, een hoofdsponsor van het museum. Er werden posters getoond van bewerkte schilderijen die te maken hadden gekregen met klimaatrampen. Zo stond Het straatje van Vermeer onder water en waren de vogels op Het drijvend veertje van Melchior d'Hondecoeter uitgestorven. De kunstwerken zelf werden niet beschadigd.[154]
Guggenheim Museum - Het Guggenheim Museum, gelegen in het Spaanse Bilbao, werd op 28 februari 2024 beklad met rode en zwarte verf door activisten van Futuro Vegetal. Hiermee protesteerden ze tegen de bouw van een nieuw Guggenheim Museum in het beschermde natuurreservaat Urdaibai.[155]
Maart
[bewerken | brontekst bewerken]Jubileumbuste van koningin Victoria - De Jubileumbuste van koningin Victoria, een werk van Francis John Williamson, werd op 3 maart 2024 besmeurd met jam en pap in het Kelvingrove Art Gallery and Museum in het Britse Glasgow. Twee activisten van This Is Rigged zaten achter de actie. Deze was gericht op het vergroten van het bewustzijn over de stijgende kosten van voedsel en het verband met de klimaatverandering.[156]
Standbeelden van koningin Victoria en prins Albert - Bij een protest op George Square in het Britse Glasgow spoten activisten van This Is Rigged brandblussers gevuld met soep op twee beelden van Carlo Marochetti. De beelden tonen respectievelijk koningin Victoria en prins Albert te paard. De actie vond plaats op 4 maart 2024, en had hetzelfde motief als de actie die een dag eerder plaatsvond.[156]
April
[bewerken | brontekst bewerken]David - In de Italiaanse Galleria dell'Accademia in Florence vond op 7 april 2024 een actie plaats van Ultima Generazione. Vier activisten ketenden zich vast aan de reling rond het beeld David van Michelangelo Buonarroti.[157]
Auto's - Het Zwitserse Verkehrshaus in Luzern werd op 16 april 2024 slachtoffer van een actie van drie activisten van Liberate Switzerland. In het museum werden een aantal auto's bedekt met spandoeken, met de boodschap "Autos gehören ins Museum".[158]
Mei
[bewerken | brontekst bewerken]De Vrijheid leidt het volk - Twee activisten van Riposte Alimentaire voerden op 8 mei 2024 actie bij het werk De Vrijheid leidt het volk van Eugène Delacroix in het Louvre in het Franse Parijs. Ze kleefden affiches op de muur naast het werk, zonder dat daarbij te beschadigen.[159]
Magna Carta - Op 10 mei 2024 werd het glazen omhulsel van de Magna Carta vernield door twee klimaatactivisten van Just Stop Oil. De Magna Carta zelf bleef weliswaar onbeschadigd. Ze kleefden zich vervolgens aan het omhulsel. Dit gebeurde in de British Library in de Britse hoofdstad Londen.[160]
Juni
[bewerken | brontekst bewerken]Klaprozen - In het Frans Musée d'Orsay in Parijs vond op 1 juni 2024 een actie plaats van een activist van Riposte Alimentaire. In oktober 2022 vond er al eens een actie plaats op een werk van Van Gogh in het museum, die toen werd verijdeld. Bij deze actie kleefde de activist een poster op het beschermende glas voor het werk Klaprozen van Monet. De poster toonde een alternatieve versie van het werk in de nabije toekomst.[161]
Juli
[bewerken | brontekst bewerken]De Bremer stadsmuzikanten - Het beeld De Bremer stadsmuzikanten van Gerhard Marcks werd op 5 juli 2024 besmeurd met zwarte verf door drie klimaatactivisten van Letzte Generation. Dit gebeurde op de Marktplatz van het Duitse Bremen.[162]
Reacties
[bewerken | brontekst bewerken]Musea
[bewerken | brontekst bewerken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Just_Stop_Oil_Royal_Academy_of_Arts_05072022.png/260px-Just_Stop_Oil_Royal_Academy_of_Arts_05072022.png)
Op 9 november 2022 publiceerde de International Council of Museums een gezamenlijke verklaring van meer dan negentig museumdirecteurs over de acties. Het Spaanse Museo Nacional del Prado nam hierbij het voortouw, het was bovendien in dit museum dat de op dat moment laatste actie plaats had gevonden. Volgens hen "onderschatten de activisten de breekbaarheid van deze onvervangbare objecten, die bewaard moeten blijven als deel van ons cultureel werelderfgoed". Ze gaven ook aan "diep geschokt" te zijn.[163] Onder andere de Belg Michel Draguet, directeur van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, en de Duitse Andreas Blühm, directeur van het Groninger Museum, ondertekenden de verklaring.
Andere museumdirecteurs veroordeelden de activisten niet voor hun acties, maar wilden net met hen in dialoog gaan. Acht musea uit Duitsland gingen een samenwerking aan met Letzte Generation.[164] Zo organiseerden deze musea, waaronder Museum Ludwig uit Keulen, op 21 mei 2023, Internationale museumdag, een gezamenlijke campagne met Letzte Generation.[165] Het Museum Folkwang uit Essen ging dan weer een samenwerking aan met Extinction Rebellion, wiens activisten rondleidingen gaven in het museum.[166] Miranda Massie, de directrice van het Amerikaanse Climate Museum, gaf aan dat indien musea zich willen beschermen tegen deze acties, ze dit heel effectief kunnen doen door zich in hun programmering actief bezig te houden met de klimaatcrisis. Daarnaast was ze gefrustreerd door de negatieve houding van de media tegenover de acties.[167] De directeur van Fondation Beyeler, Sam Keller, een Zwitsers museum voor moderne kunst, gaf eveneens aan de activisten te steunen in hun acties.[168] Ook de directeur van de Hamburger Kunsthalle, waar een actie plaatsvond, steunde de activisten.[114]
Philippe Van Cauteren, de artistiek directeur van het Belgische Stedelijk Museum voor Actuele Kunst, ging in november 2022 in gesprek met Extinction Rebellion.[169] Dit resulteerde in een samenwerking tussen het museum en de activisten. Van 7 tot en met 24 september 2023 wilde het museum in Gent een zaal openstellen voor de activisten. Hier konden ze lezingen en workshops organiseren. Nadat de activisten plannen beraamden om de R40, de kleine ringweg rond Gent, te blokkeren, werd de samenwerking stopgezet.[170]
In het Oostenrijkse Leopold Museum werden er sinds april 2023 vijftien schilderijen enkele graden schuin gehangen, als onderdeel van de tentoonstelling Vienna 1900. De enkele graden verwijzen naar de enkele graden die de Aarde opwarmen en uit balans brengen. Het gaat om werken van onder andere Gustave Courbet, Egon Schiele, Tina Blau, Koloman Moser en Gustav Klimt. Van die laatste werd in november 2022 nog een schilderij beklad in het Leopold Museum. Die actie werd toen door het museum als contraproductief bestempeld, waardoor ze deze tentoonstelling samen met het Oostenrijks klimaatcentrum oprichtten.[171] In het Duitse Museum für Naturkunde werd de schade die werd aangebracht aan palen rondom een dinosaurusskelet behouden als deel van de museumcollectie.[172]
Het British Museum zette de samenwerking met oliemaatschappij BP in juni 2023 stop ten gevolge van de klimaatacties.[173] In december 2023 gingen ze echter opnieuw een samenwerking van vijftig miljoen pond aan met BP.[174]
Media
[bewerken | brontekst bewerken]In de Monopol Top 100, een lijst van het Duitse kunstmagazine Monopol, worden de belangrijkste persoonlijkheden in de kunstwereld opgelijst. De klimaatactivisten werden in 2022 op een negentiende plaats gezet, aangezien ze "de waarde van kunst voor de samenleving benadrukken".[175] Euronews nam een foto van de actie bij de Zonnebloemen van Van Gogh op in hun lijst met de zes opvallendste klimaatgerelateerde foto's van het jaar.[176] Voor een artikel in het Britse tijdschrift Dazed poseerden enkele activisten als bekladde werken. Een van de activisten die de Zonnebloemen bekladde poseerde als de Mona Lisa, een andere als het Meisje met de parel. Een derde activist, die eerder al in een oliepijplijn actie had gevoerd, liet zich onderdompelen in tomatensoep.[177] In september 2023 won een cartoon van Bas van der Schot, met daarop een ijsbeer die zich vastlijmt aan een ijsschots, de Inktspotprijs voor de beste politieke tekening van het parlementaire jaar.[178]
Kunstenaars
[bewerken | brontekst bewerken]Op 3 november 2022 verkocht kunstenaar Ralph Posset blikken tomatensoep voor de ingang van het Nederlandse Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch. Bij zijn actie, die hij Actie Tomatensoep noemt, verwees hij naar Aktie Tomaat waarbij er in 1969 tomaten naar acteurs werden gegooid tijdens toneelstukken. De actie was vooral symbolisch, er werden dus geen kunstwerken beklad.[179]
Op 22 november 2022 bekladde de Italiaanse kunstenaar TVBoy zijn eigen werk, getiteld Just Save Art, met oranje verf. Hij deed dit in reactie op de klimaatactivisten. Hij was het eens met hun motieven, maar niet met hun acties. De actie vond plaats in de Deodato Art Gallery in het Italiaanse Rome.[180]
Op 29 november 2022 werd het werk Ceci n'est pas une planète van Caroline Zilinsky beklad in de Nanda Hobbs Gallery in het Australische Sydney. Dit werk is gebaseerd op La trahison des images van René Magritte, en toont een landschap met daarbovenop een afbeelding van de Aarde, en de tekst Ceci n'est pas une planète. Hiermee wilde Zilinsky tonen dat het landschap en de planeet maar een schilderij zijn, en kunst wordt beschermd maar de echte planeet dus niet. Zilinsky bekladde haar eigen werk, dat niet door een glasplaat werd beschermd.[181]
Artieste Favianna Rodriguez, voorzitter van The Center for Cultural Power, steunde de acties, al hoopte ze dat de activisten meer optimisme en oplossingen in de acties zullen steken.[167] Een aantal kunstenaars, waaronder de Oostenrijker Thomas Sailer en de Duitser Klemens Gasser, gebruikten de protesten als inspiratie voor hun eigen werken.[182][183]
Politici
[bewerken | brontekst bewerken]De Duitse bondskanselier Olaf Scholz veroordeelde de museumacties, en gaf aan dat er andere methoden zijn om een mening te uitten.[184] Ook de Duitse minister van Justitie Marco Buschmann kantte zich tegen de acties.[185] Claudio Borghi, een Italiaans senator, omschreef de activisten meermaals als "criminelen".[186] De Nederlandse minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten toonde begrip voor de acties van de klimaatactivisten, maar riep op om te demonstreren op plekken waar dit is toegelaten.[187] De Belgische premier Alexander De Croo noemde de acties vandalisme, en zag geen verband tussen het besmeuren van kunst en het klimaat.[188] De Franse minister van Cultuur Rachida Dati vergeleek de activisten met iconoclasten en riep op tot een nieuwe wetgeving die strenger omgaat met klimaatactivisme in musea.[189]
In januari 2024 stemde de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden voor een wet om de "eco-vandali" ("eco-vandalen") harder aan te pakken. De minister van Cultuur, Gennaro Sangiuliano, was voorstander van de wet. Anderzijds was er ook veel tegenkanting, zo sprak Carmela Auriemma van de Vijfsterrenbeweging van een beperking van de vrijheid van meningsuiting.[190] De Britse Public Order Act 2023 was eveneens een rechtstreeks gevolg van de acties van klimaatactivisten.[191]
Michel Forst, een speciale rapporteur bij de Verenigde Naties, gaf in een onderzoek aan dat de behandeling van de klimaatactivisten ingaat tegen het Verdrag van Aarhus. Hierin werd gesteld dat vreedzaam milieuprotest een legitieme uitoefening is van het recht van het publiek om deel te nemen aan de besluitvorming. Hij zei dat "de ecologische noodsituatie waarmee we collectief worden geconfronteerd en die wetenschappers al tientallen jaren documenteren, niet kan worden aangepakt als degenen die alarm slaan en actie eisen, daarvoor worden gecriminaliseerd."[192]
Milieuorganisaties
[bewerken | brontekst bewerken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Edinburgh_Climate_March_COP27_November_2022_%2852501905170%29.jpg/260px-Edinburgh_Climate_March_COP27_November_2022_%2852501905170%29.jpg)
Milieuorganisaties zoals Greenpeace en Fridays for Future keerden zich tegen de acties, uit angst voor een contraproductief effect.[186] Ook tussen andere milieuorganisaties en klimaatactivisten was er verdeeldheid over het onderwerp.[193]
Andreas Malm, een Zweeds klimaatactivist en -wetenschapper vond de acties juist niet radicaal genoeg.[194] De Belgische prinses Marie Esmeralda van België, al jarenlang een klimaatactivist, steunde de protesten.[188]
Eind 2022 werd in het centrum van het Belgische Brugge een ludieke actie georganiseerd rond het onderwerp. Twee activisten van Extinction Rebellion voerden actie op straat met een replica van Goudweger, een werk van Salomon Koninck, waaraan passanten zichzelf konden kleven om hun steun te betuigen voor de acties.[195]
Woord van het jaar
[bewerken | brontekst bewerken]Klimaatklever werd in 2022 verkozen tot het woord van het jaar in zowel België als Nederland. De definitie volgens Van Dale is "activist die zich aan een object van symbolische waarde vastplakt om de aandacht van het publiek te vestigen op de klimaatproblematiek".[196]
https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:1765526/FULLTEXT02.pdf
https://www.nature.com/articles/s44168-023-00096-9
https://www.nature.com/articles/s44168-023-00054-5
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15365042231172471
https://jacobin.com/2024/06/art-history-revolution-climate-activism
https://www.lbc.co.uk/news/captain-tom-protester-court/
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/11/23/belriadh-klimaat/
Overige foto's
[bewerken | brontekst bewerken]-
Perzikbomen in bloei van Vincent van Gogh
-
Thomson’s Aeolian Harp van William Turner
-
Wassen beeld koning Charles in Madame Tussauds
-
Weltzeituhr van Erich John
- ↑ Pieter Derks, Protesteren plaktivisten wel op de juiste manier? Deed Rosa Parks dat ook?. BNNVARA (26 oktober 2022). Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) George Petras en Jennifer Borresen, From Mona Lisa to The Scream: Climate activists protest by defacing art. USA Today (30 november 2022). Geraadpleegd op 11 december 2022.
- ↑ Frank van Pamelen, Het Taalteam met Frank van Pamelen: Plaktivist. NPO Radio 1 (28 oktober 2022). Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ Woord van de week: klimaatklever. Team Taaladvies Vlaanderen (21 november 2022). Geraadpleegd op 21 november 2022.
- ↑ (en) Anne Bessette en Juliette Bessette, On Environmental Activism in Museums. e-flux (6 december 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
- ↑ (en) Rosie Frost, Just Stop Oil: Climate activists explain why they are gluing themselves to art. Euronews (9 juli 2022). Geraadpleegd op 26 december 2022.
- ↑ Bianca Stigter, Let op: de beeldenstorm van klimaatactivisten is nep. De Standaard (11 november 2022). Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (fr) Margaux Racaniere, Le groupe écologiste Extinction Rebellion laisse tomber (temporairement) la colle et les menottes. Euronews (4 januari 2023). Geraadpleegd op 13 januari 2023.
- ↑ Paulien Lambert & Jarno Treuttens, Tomatensoep over een Van Gogh of je hoofd vastlijmen op een Vermeer: kunnen activisten op deze manier aandacht eisen voor klimaat?. VRT NWS (27 oktober 2022). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (en) Alex Barton, Pro-Palestinian protester damages portrait of Lord Balfour at University of Cambridge. The Telegraph (8 maart 2024). Geraadpleegd op 10 maart 2024.
- ↑ (en) In St. Petersburg, activists poured cream on a painting at the Find Banksy exhibition. Pledge Times (13 december 2022). Geraadpleegd op 15 december 2022.
- ↑ (en) Coughlan, Sean, Animal-rights protesters attack portrait of King. BBC (11 juni 2024). Geraadpleegd op 12 juni 2024.
- ↑ #MeToo steekt weer de kop op: 19e-eeuws schilderij beklad. Het Laatste Nieuws (7 mei 2024). Geraadpleegd op 12 juni 2024.
- ↑ (de) Nächtliche Verhüllungsaktion: Klima-Aktivisten versahen Denkmäler in Wien mit Augenbinden. Vienna (17 april 2024). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (it) Statue bendate per aprire gli occhi sul clima: pugno duro delle forze dell'ordine. Il Fatto Quotidiano (18 april 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (it) Mazzini, Francesca, Cartello sulla Statua di Pasquino a Roma: la scritta “Stop ai sussidi fossili” è una freccia scoccata dagli attivisti per il clima di Extinction Rebellion. Tag24 (8 april 2024). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (it) Giornata della Terra a Torino, statue bendate in città in solidarietà all'attivista di Vercelli. Corriere della Sera (22 april 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (de) Inhoffen, Lisa, Aktion zum Erdüberlastungstag: Aktivisten bemalen Beethoven-Statue und verbinden ihr die Augen. General-Anzeiger (2 augustus 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ Van Waeyenberghe, Sofie, Extinction Rebellion doet standbeelden blinddoek om: “Gedaan met wegkijken van het klimaatprobleem”. Het Laatste Nieuws (22 april 2024). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ Holleman, Wouter, Scientist Rebellion blinddoekt beelden. Erasmus Magazine (28 maart 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ Aanvaller besmeurt ‘Mona Lisa’ met taart. De Morgen (31 mei 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Man die Mona Lisa besmeurde, opgenomen in psychiatrisch ziekenhuis. RTL Nieuws (30 mei 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Gareth Harris, Activists glue themselves to painting in Glasgow museum to protest art world's fossil fuel use. The Art Newspaper (30 juni 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ NDBG, Klimaatactivisten lijmen handen op Van Gogh-schilderij in Londens museum. Het Laatste Nieuws (30 juni 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Ben Quinn, Just Stop Oil protesters guilty of criminal damage to Van Gogh frame. The Guardian (22 november 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Damien Gayle, Just Stop Oil activists glue themselves to Turner painting frame in Manchester. The Guardian (1 juli 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Wim De Maeseneer, Klimaatactivisten kleven zichzelf vast aan beroemd Engels schilderij in Londens museum. VRT NWS (5 juli 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Climate protesters found guilty of causing criminal damage to The Hay Wain. Exmouth Journal (6 december 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Ellie Ng, Just Stop Oil protesters guilty of criminal damage to Constable masterpiece. Evening Standard (7 december 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
- ↑ Klimaatactivisten blijven zich richten op schilderijen: Britse musea extra waakzaam. RTL Nieuws (7 juli 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Just Stop Oil activists fined for damaging Last Supper. BBC News (8 februari 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Fauve Martinez, Klimaatactivist kleeft zich vast aan veiligheidsglas van bekend Jan van Eyck-schilderij in Brugge. VRT NWS (19 juli 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Steven Swinnen, Klimaatactivist Wouter Mouton viseerde ook al kunstwerken: ‘Ik zou nooit bewust beschadigen’. De Morgen (25 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Hanne Decré, Klimaatactivist die zich in Brugge vastkleefde aan schilderij van Jan Van Eyck is schuldig, maar krijgt geen straf. VRT NWS (13 november 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Douglas De Coninck, Nieuwe trend onder klimaatactivisten: plak je eens vast aan een eeuwenoud meesterwerk. De Morgen (25 juli 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (it) Incollati alla teca della Primavera di Botticelli, niente processo per gli attivisti di Ultima Generazione. La Nazione (20 november 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Gareth Harris, First Botticelli, now Boccioni: eco activists glue themselves to Futurist sculpture in Milan. The Art Newspaper (2 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Bart Huysentruyt, Nieuwe maand, nieuwe stunt: Brugse klimaatactivist plakt zich vast aan standbeeld van Manneken Pis. Het Laatste Nieuws (4 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Shawn Ghassemitari, Climate Activists Glued Their Hands to a Statue at the Vatican. Hypebeast (19 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Karen K. Ho, Italian Climate Activists Sentenced to Pay More Than $30,000 In Restitution By Vatican Court. ARTnews (13 juni 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ HLA, Italiaanse klimaatactivisten voeren actie in Scrovegni-kapel in Padua. Het Laatste Nieuws (21 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (it) Ultima Generazione, cade l'accusa di associazione a delinquere per cinque attivisti a Padova. Il Fatto Quotidiano (13 april 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (de) Sebastian Kahnert, Klima-Aktivisten kleben sich an das weltberühmte Gemälde „Sixtinische Madonna“. RTL News (24 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Two Climate Activists Who Glued Themselves to a Raphael Painting in Germany Have Been Hit With Fines. Artnet News (20 juli 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Jo Lawson-Tancred, German Museums Fine Climate Protestors for Damaging Property, But Environmental Groups Show No Signs of Slowing Down. Artnet (26 oktober 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
- ↑ (en) Deutsche Welle, Iconic artworks weaponized by climate activists. The Telegraph (26 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Anika Würz, Städel fordert 7000 Euro von Klimaaktivisten. Frankfurter Allgemeine (30 november 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (de) René Träder, Mitglieder der "Letzten Generation" kleben sich an Cranach-Gemälde fest. Rundfunk Berlin-Brandenburg (25 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Berliner Gericht verurteilt Klimaaktivistin zu vier Monaten Haft. Die Zeit (26 april 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (de) José-Luis Amsler, „Letzte Generation“: Klimaaktivisten an Rubens-Gemälde festgeklebt. Berliner Zeitung (26 augustus 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Bei Klima-Protest an Rubens-Gemälde in Alten Pinakothek festgeklebt ‒ Urteil gegen Aktivisten in München. TZ (23 mei 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (it) Gallerie dell’Accademia di Venezia, la protesta per il clima di Ultima Generazione. Exibart (5 september 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (de) Olga Kronsteiner, Klimaproteste: Polizei vereitelte im September Aktion im NHM Wien. Der Standard (18 oktober 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Activisten lijmen zich vast aan schilderij van Picasso in Melbourne. Het Belang van Limburg (9 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Matisse Van der Haegen, Activisten besmeuren Van Goghs 'Zonnebloemen' met tomatensoep. De Tijd (15 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Elly Blake, Activists who threw soup over painting face 18-month wait until trial. Daily Mail (9 januari 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ JORO, Klimaatactivist die was vastgelijmd aan vloer van Porsche-showroom naar ziekenhuis met gezwollen hand, politie legt actie stil. Het Nieuwsblad (21 november 2022). Geraadpleegd op 19 november 2022.
- ↑ Alain De Jong, Klimaatactivisten kleven zich vast aan Ferrari’s. Gocar (24 oktober 2022). Geraadpleegd op 19 november 2022.
- ↑ (fr) Mondial de l’Auto : Extinction Rebellion en procès pour avoir dénoncé l’impact de la voiture individuelle. Extinction Rebellion (3 oktober 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Klimaatactivisten gooien aardappelpuree naar schilderij van Monet. De Morgen (23 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Kartoffelbrei-Attacke auf Monet-Bild: Staatsanwaltschaft ermittelt gegen Klimaaktivisten. RedaktionsNetzwerk Deutschland (21 november 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ ADN, Na de soep en de puree, de taart: beelden tonen hoe activisten wassen beeld van koning Charles in Madame Tussauds besmeuren. Het Laatste Nieuws (24 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Tristan Kirk, Eco-activists guilty of King Charles waxwork cake attack at Madame Tussauds. Evening Standard (31 januari 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Opnieuw kunstwerk besmeurd: activisten lijmen zich vast aan 'Meisje met de parel' van Vermeer (video). Knack (27 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Niels Waarlo & Pepijn de Lange, Gevangenisstraf voor activisten die Meisje met de parel besmeurden. De Volkskrant (2 november 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ ANP, Geen straf voor beschadigen Vermeer door klimaatactivisten: te ingrijpend, oordeelt hof. Het Parool (11 maart 2024). Geraadpleegd op 19 maart 2024.
- ↑ Samia Zerkak, Wouter Mouton kleefde hoofd vast aan "Meisje met de parel": "Het was illegaal, maar veel maatschappelijke veranderingen komen door verstorende acties". VRT NWS (19 november 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Luc Milio, Klimaatactie op muren van Museum van Hedendaagse Kunst in Antwerpen. VRT NWS (23 november 2022). Geraadpleegd op 10 november 2023.
- ↑ (fr) Nicolas Goinard, Musée d’Orsay : une activiste arrêtée alors qu’elle s’apprêtait à jeter de la soupe sur deux tableaux. Le Parisien (30 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ KVE, Klimaatactivisten lijmen zich vast aan dinosaurusskelet in Berlijns museum. Het Laatste Nieuws (30 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Sarah Dapena Fernandez, Letzte Generation: Handabdrücke werden jetzt in Museum ausgestellt - "Zeitdokument der Klimakrise". Berlin Live (6 oktober 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Toulouse-Lautrec work hit with fake blood at Berlin museum. ABC News (31 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) fh, U-Haft für Kleberin, die nicht zu „Letzte Generation“ gehört. Junge Freiheit (12 december 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ NDBG, Klimaatactivist bindt zich vast aan vlaggenmast op dak van Panthéon in Parijs. Het Laatste Nieuws (31 oktober 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ Nils Schillewaert, Klimaatactivisten slaan opnieuw toe, deze keer in Rome: "De zaaier" van Vincent Van Gogh besmeurd met soep. VRT NWS (4 november 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (it) Erica Dellapasqua, Roma, zuppa di piselli sul «Seminatore» di Van Gogh: attivisti di Ultima Generazione "salvi" per un difetto di notifica. Corriere della Sera (12 oktober 2023). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ SVM, Klimaatactivisten lijmen zich vast aan lijst van schilderijen in Prado-museum. Het Laatste Nieuws (5 november 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) David Latona & Miguel Gutierrez, Climate activists detained at Spain museum released from custody. Reuters (7 november 2022). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ Lotje van den Dungen, Klimaatactivisten in Australië bekladden de soepblikken van Andy Warhol. NRC (9 november 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ SVM, Klimaatactivisten klimmen op Brandenburger Tor: “We zijn de laatste generatie”. Het Laatste Nieuws (9 november 2022). Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Daniel Stewart, Environmental activists glue their hands to the pedestal of a dinosaur skeleton in a Vienna museum. MSN (10 november 2022). Geraadpleegd op 21 november 2022.
- ↑ (en) Neil Michael, Artwork targeted in protest back on display at Crawford Art Gallery. Irish Examiner (11 november 2022). Geraadpleegd op 16 juni 2023.
- ↑ (en) Olivia Kelleher, Man who threw soup at artwork in climate change protest to pay clean up costs. Breaking News (29 juni 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Klimaatactivisten proberen zich vast te lijmen aan De schreeuw van Munch. Algemeen Dagblad (11 november 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (en) Jo Lawson-Tancred, Climate Protesters Hurled Maple Syrup on an Emily Carr Painting at Canada’s Vancouver Art Gallery. Artnet News (14 november 2022). Geraadpleegd op 21 november 2022.
- ↑ (en) Shanti Escalante-De Mattei, Climate Activists Pour Slime on Replica Mummy at Spanish Museum. ARTnews (14 november 2022). Geraadpleegd op 21 november 2022.
- ↑ (es) Investigan a dos activistas por una protesta en el Museu Egipci. Barna Diario (25 mei 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Opnieuw kunstwerk in het vizier van klimaatactivisten: werk van Gustav Klimt in Wenen beklad. Het Nieuwsblad (15 november 2022). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (de) Klimt-Bild überschüttet: Klimaaktivisten zahlen für Reinigung. Kleine Zeitung (29 april 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ JVH, Milieuactivisten bekladden standbeeld in Parijs met rode verf. Het Belang van Limburg (18 november 2022). Geraadpleegd op 19 november 2022.
- ↑ (en) Chris Jewers en Rachael Bunyan, Eco mob turn to flour power: Activists make a mess of Andy Warhol's £50million painted BMW in Milan art gallery and glue themselves to the floor in latest attack on culture. Daily Mail (18 november 2022). Geraadpleegd op 19 november 2022.
- ↑ (it) Messina, Manuela, Warhol e l'opera da 10 milioni: arriva l'esperto per inchiodare gli eco-vandali. Il Giornale (4 mei 2023). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (en) JF, Just Stop Oil Drops Orange Paint at Oslo's Vigeland Sculptures. Telesur (18 november 2022). Geraadpleegd op 15 december 2022.
- ↑ (no) To tiltalt for å ha griset til Monolitten – maling lot seg ikke fjerne. VårtOslo (9 januari 2024). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ (it) Maria Pia Mazza, Si imbrattano di finto sangue alla Pinacoteca di Bologna per Ischia: la protesta di Ultima Generazione. Open (3 december 2022). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (it) Gasparini, Marco, Roma, Ultima Generazione rilancia: “Disobbedienza civile a oltranza”. La protesta e le richieste. Canale Dieci (11 mei 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ Tess Jacobs, Activisten bekladden hagelwitte vloer van KMSKA: ‘Samenwerking met Total Energies moet stoppen’. De Standaard (10 december 2022). Geraadpleegd op 11 december 2022.
- ↑ a b (de) Aktivisten kleben sich an Giacometti-Gemälde. Top (12 september 2022). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (it) Gli attivisti di Ultima Generazione imbrattano con vernice gialla la scultura del “Dito” di Cattelan che commenta: “ho sempre amato il giallo” - Arte Magazine. Arte Magazine (16 januari 2023). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (it) Livia Montagnoli, A processo gli attivisti di Ultima Generazione che imbrattarono il Dito di Cattelan a Milano. Artribune (18 januari 2024). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ (en) Amy Landsey, One of Australia’s most valuable paintings defaced by climate vandals in shocking protest against Woodside Energy. Sky News (19 januari 2023). Geraadpleegd op 13 februari 2023.
- ↑ (en) Alex Greenberger, Australian Climate Protester Who Spray-Painted Artwork Contests Counter-Terrorism Charge. ARTnews (24 april 2023). Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (de) Hannover: "Letzte Generation" beschmiert Ernst-August-Denkmal. NDR (6 februari 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (de) Denkmal beschmiert: 500 Euro Strafe für "Letzte Generation"-Aktivistin. Norddeutscher Rundfunk (27 september 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (en) Roxanne Egan-Elliott, Climate activist smears paint on museum's iconic woolly mammoth. Times Colonist (2 maart 2023). Geraadpleegd op 10 april 2023.
- ↑ (en) Min Chen, A Pair of Climate Activists in Scotland Smashed and Spray-Painted a Glass Case Housing ‘Braveheart’ Knight William Wallace’s Sword. ARTnews (6 maart 2023). Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (en) Climate protesters to pay compensation for William Wallace sword case attack. BBC News (15 juni 2023). Geraadpleegd op 29 december 2023.
- ↑ (en) Climate activists target art work near German parliament. AP News (4 maart 2023). Geraadpleegd op 16 maart 2023.
- ↑ (de) Nach Attacke auf Grundgesetz-Denkmal: Freispruch für Aktivistin. BR24 (22 augustus 2023). Geraadpleegd op 29 december 2023.
- ↑ (en) Charlotte Van Campenhout, Extinction Rebellion holds climate protest next to Rembrandt's The Night Watch. Reuters (6 maart 2023). Geraadpleegd op 10 april 2023.
- ↑ (en) Angelica Villa, Milan Monument Requires Restoration Following Climate Protests, Culture Minister Says. Art News (18 april 2023). Geraadpleegd op 13 mei 2023.
- ↑ (en) Elaine Velie, Isabella Stewart Gardner Museum Closes Over Climate Protest. Hyperallergic (20 maart 2023). Geraadpleegd op 10 november 2023.
- ↑ (en) Karolina Hać, Boston’s Gardner Museum Closes Over Climate Protest. Hyperallergic (8 september 2023). Geraadpleegd op 10 november 2023.
- ↑ a b (de) Hamburger Kunsthalle war auf Protestaktion vorbereitet. NDR (20 maart 2023). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (de) Spanner, Elke, "Prozess gegen Letzte Generation: Wanderer über dem Feuermeer", Die Zeit, 30 augustus 2023. Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (es) David Ruiz Marull, Activistas climáticos lanzan pintura roja sobre uno de los leones del Congreso. La Vanguardia (30 maart 2023). Geraadpleegd op 25 juni 2023.
- ↑ Klimaatactivisten gieten zwarte verf in fontein bij Spaanse Trappen in Rome. NOS (1 april 2023). Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (en) Jessica Murray, Two Just Stop Oil activists arrested at Dippy the Diplodocus exhibit in Coventry. The Guardian (10 april 2023). Geraadpleegd op 10 november 2023.
- ↑ (en) Victor Cheung, Dippy diplodocus court case dropped against Oxford Just Stop Oil activist. Cherwell (16 oktober 2023). Geraadpleegd op 29 december 2023.
- ↑ Nils Schillewaert, Klimaatactivisten viseren beroemd kunstwerk "La petite danseuse" van Franse kunstenaar Degas. VRT NWS (28 april 2023). Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (en) Rumpf-Whitten, Sarah, Climate activist who defaced National Gallery of Art exhibit sentenced. Fox News (27 april 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (en) Taylor Dafoe, Climate Activists Gathered at the Met to Protest the 'Unjustifiably Harsh' Charges Facing a Pair of Fellow Demonstrators. Artnet News (28 juni 2023). Geraadpleegd op 31 juli 2023.
- ↑ (it) Ultima Generazione, blitz alla Fontana di Piazza Navona. Arte Magazine (6 mei 2023). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (en) Hannah Brown, Stain it black: Climate activists target Rome’s iconic Trevi fountain. Euronews (22 mei 2023). Geraadpleegd op 25 juni 2023.
- ↑ Klimaatactivisten besmeuren schilderij van Monet in Stockholm. VRT NWS (14 juni 2023). Geraadpleegd op 14 juni 2023.
- ↑ (it) Imbrattata la statua di Indro Montanelli: avvolta con un nastro da attivisti per il clima. Leggo (22 juli 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (en) Francesca Aton, Climate Protestors Deface Portrait of King Charles III in Scotland’s National Gallery. ARTnews (27 juli 2023). Geraadpleegd op 31 juli 2023.
- ↑ (it) Nuovi sfregi al monumento di Vittorio Emanuele in piazza Duomo: 6 denunciati. RaiNews (27 juli 2023). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (en) Ellie Silverman, Three climate protesters arrested at National Museum of Natural History. The Washington Post (24 augustus 2023). Geraadpleegd op 10 november 2023.
- ↑ (en) Karen K. Ho, Climate Protestor Smears Pink Paint on Tom Thomson Painting at National Gallery of Canada. ARTnews (29 augustus 2023). Geraadpleegd op 15 oktober 2023.
- ↑ (en) Berlin's Brandenburg Gate spray-painted by climate activists. Reuters (17 september 2023). Geraadpleegd op 15 oktober 2023.
- ↑ (en) Alkousaa, Riham, German climate activists sentenced for spraying paint on Brandenburg Gate. Reuters (24 april 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (en) Natasha Donn, Climate activists throw red paint over Picasso in Belém art museum. Portugal Resident (13 oktober 2023). Geraadpleegd op 15 oktober 2023.
- ↑ (de) Letzte Generation besprüht Weltzeituhr in Berlin. Die Zeit (17 oktober 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (de) „Letzte Generation“: Aktivisten sollen Reinigung der Weltzeituhr bezahlen. WELT (3 november 2023). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ (en) Maryam Zakir-Hussain, Three arrested after Just Stop Oil spray orange paint over London’s Wellington Arch. The Independent (25 oktober 2023). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (en) Tristan Kirk, 16 month wait for eco-activist to face trial over Wellington arch stunt. The Standard (23 november 2023). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (en) Matt Watts, Two Just Stop Oil activists arrested after spray painting dinosaur in protest at Natural History Museum. The Standard (26 oktober 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (en) Gareth Harris, Climate activists spray-paint Paris's Louvre pyramid. The Art Newspaper (30 oktober 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ Leslie Hodge, Klimaatactivisten breken beschermingsglas van topschilderij in The National Gallery in Londen. VRT NWS (6 november 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (en) Alexandra Bregman, Just Stop Oil’s Rokeby Venus Attack Contains An Art History Surprise. Forbes (22 november 2023). Geraadpleegd op 27 februari 2024.
- ↑ (en) Rhea Nayyar, Climate Activists Crash Christie’s Auction in New York. Hyperallergic (13 november 2023). Geraadpleegd op 2 december 2023.
- ↑ (en) Karen K. Ho, Climate Protestor Vandalizes Wall Next to Civil War Monument at National Gallery of Art. ARTnews (16 november 2023). Geraadpleegd op 19 november 2023.
- ↑ (en) Winston Rogers, Utah man charged with painting 'Honor Them' on National Art Gallery memorial in 2023. CBS12 (7 februari 2024). Geraadpleegd op 11 februari 2024.
- ↑ (it) Ultima Generazione sulle orme di Greta, imbrattato l'Arco della Pace a Milano anche per la Palestina - Il video. Open (15 november 2023). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (es) Activistas vierten pintura negra en un estanque de la Ciutat de les Arts para denunciar el "fracaso climático" de COP28. Europa Press (9 december 2023). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ (en) Donna Birrell, Christians stage 'nativity' climate protest in front of painting at National Gallery. Premier Christian News (16 december 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (it) Federico Simonelli, Ultima Generazione: imbrattato l'albero di Gucci. RaiNews (29 december 2023). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (it) Sonja Anderson, Climate Activists Throw Soup at the ‘Mona Lisa’. Smithsonian Magazine (29 januari 2024). Geraadpleegd op 31 januari 2024.
- ↑ (en) Lynn Saxberg, Activists spray paint on a replica dinosaur skeleton at Canadian Museum of Nature. Ottawa Citizen (8 februari 2024). Geraadpleegd op 11 februari 2024.
- ↑ blg, Schilderij van Monet besmeurd met soep in Lyon. De Standaard (10 februari 2024). Geraadpleegd op 11 februari 2024.
- ↑ (en) AFP, Climate protesters target Botticelli painting in Florence. France 24 (13 februari 2024). Geraadpleegd op 13 februari 2024.
- ↑ (en) Molly Bohannon, Activists Dump Red Powder On U.S. Constitution—National Archives Closed. Forbes (14 februari 2024). Geraadpleegd op 16 februari 2024.
- ↑ Bart van Zoelen, Opening Frans Hals-expo verstoord door activisten: ‘Het Rijksmuseum laat zich misbruiken’. Het Parool (16 februari 2024). Geraadpleegd op 17 februari 2024.
- ↑ (es) Activistas climáticas lanzan pintura en el Guggenheim. EcoAvant (28 februari 2024). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ a b (en) Karen K. Ho, Activists Pour Porridge and Spray Soup on Queen Victoria Sculptures in Glasgow to Protest Cost of Living. ARTnews (4 maart 2024). Geraadpleegd op 10 maart 2024.
- ↑ (de) Florenz: Klimaaktivisten ketteten sich an David-Statue. RaiNews (7 april 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (de) Klima-Aktivisten stören Show im Verkehrshaus. ZentralPlus (16 april 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (en) Ho, Karen K., Two Activists Arrested After Sticking Posters Around “Liberty Leading The People” Painting at the Louvre. ARTnews (9 mei 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (en) Priest, 82, and retired teacher, 85, smash case holding copy of Magna Carta in environmental protest. CBS News (10 mei 2024). Geraadpleegd op 13 mei 2024.
- ↑ (en) "Climate activist defaces Monet painting in Paris", The Guardian, 1 juni 2024. Geraadpleegd op 2 juni 2024.
- ↑ (en) German climate activists smear iconic statue in Bremen with paint. Deutsche Presse-Agentur (5 juli 2024). Geraadpleegd op 9 juli 2024.
- ↑ (en) Miguel Falomir et al., Statement: Attacks on artworks in museums. ICOM (9 november 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
- ↑ (de) „Letzte Generation“ kooperiert mit Museen. Deutschlandfunk (22 mei 2023). Geraadpleegd op 7 november 2023.
- ↑ (de) Trotz Kritik an Klebe-Aktionen: Kölner Museum kooperiert mit Klimaaktivisten der Letzten Generation. Kölner Stadt-Anzeiger (16 mei 2023). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (de) Schürmann, Martina, Dialog statt Kunstattacke: Klimaaktivisten im Essener Museum. Waz (5 juni 2023). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ a b (en) Yessenia Funes, Throwing soup at a Van Gogh? Why climate activists are targeting art. National Geographic (19 juli 2023). Geraadpleegd op 29 februari 2024.
- ↑ (de) Protest im Museum - Museumsdirektor: «Ich habe Verständnis für die Klimaaktivisten». Schweizer Radio und Fernsehen (28 oktober 2022). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ Laurens Dekock, Artistiek directeur SMAK wil samenwerken met klimaatactivisten: "Ik doe een oproep om te luisteren". VRT NWS (17 november 2022). Geraadpleegd op 12 december 2022.
- ↑ Lotte Aneca, Klimaatactivisten mogen dan toch geen zaal van Gents museum SMAK gebruiken: niet afgesproken om ring te bezetten. VRT NWS (24 augustus 2023). Geraadpleegd op 11 december 2023.
- ↑ Geert Sels, Een paar graden uit de haak, net als het klimaat. De Standaard (4 april 2023). Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ (de) Petra Ahne, Attacken ins Museum?. Frankfurter Allgemeine (5 september 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ Oliebedrijf BP stopt als sponsor van British Museum na druk van klimaatacties. NU (2 juni 2023). Geraadpleegd op 11 december 2023.
- ↑ Geert Sels, Klimaatprotest? British Museum sluit nieuwe sponsordeal met BP. De Standaard (20 december 2023). Geraadpleegd op 27 december 2023.
- ↑ (de) Monopol Top 100: Das sind die wichtigsten Persönlichkeiten der Kunstwelt 2022. Monopol (21 november 2022). Geraadpleegd op 13 december 2022.
- ↑ (en) From droughts to soup-splashed paintings: Here are the most striking environmental photos of 2022. Euronews (25 december 2022). Geraadpleegd op 26 december 2022.
- ↑ (en) Ellen Peirson-Hagger, Art attack! The unstoppable uprising of young climate activists. Dazed (14 maart 2023). Geraadpleegd op 16 maart 2023.
- ↑ Inktspotprijs voor politiek tekenaar Bas van der Schot. NOS (26 september 2023). Geraadpleegd op 12 juni 2024.
- ↑ Frank Spijkers, Kunstenaar Posset verkoopt blikken tomatensoep voor ingang Noordbrabants Museum. Dtv Nieuws (31 oktober 2022). Geraadpleegd op 19 november 2022.
- ↑ (it) Rosaura Bonfardino, "Just Save Art", la Gioconda imbrattata di rosso: l'opera di TvBoy sulla battaglia degli attivisti per il clima. PalermoToday (23 november 2022). Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (en) Safiyyah Choudry, Artist defaces her own work in support of climate activism: “We’re lulling our way towards armageddon”. Brighton Journal (10 december 2022). Geraadpleegd op 19 december 2022.
- ↑ (de) Flechl, Jennifer, Antau: Künstler reagiert mit Kunst auf den Klimakleber-Vandalismus. Mein Bezirk (2 juli 2024). Geraadpleegd op 9 juli 2024.
- ↑ (de) Raifer, Utta, Wie der Protest der „Letzten Generation“ zu Kunst wird. Berliner Morgenpost (27 april 2024). Geraadpleegd op 9 juli 2024.
- ↑ (fr) Olaf Scholz critique les actions coup de poing des militants écolos. Le Journal Des Arts (2 november 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (de) Burkhard Uhlenbroich, Justizminister gegen „Letzte Generation“: Buschmann lässt härtere Strafen prüfen. Bild (15 november 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ a b (it) Benedetta Barone, Luca Cirese & Giacomo Talignani, I nuovi ambientalisti. La Repubblica (3 maart 2023). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ Wouter Peer, Rob Jetten ‘snapt’ klimaatactivisten, maar waarschuwt voor ‘te extreme acties’. De Gelderlander (6 november 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ a b asd, Premier De Croo noemt klimaatactivisten vandalen. De Standaard (6 november 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (en) Snow, Emily, French Culture Minister Calls For Climate Activism Penalties. The Collector (6 juni 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (it) Lorena Papini, Approvato DDL "eco-vandali": provvedimenti contro gli attivisti per l'ambiente. Diritto (22 januari 2024). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ (en) Anne-Sophie Brändlin, Museum climate protests spark debate on activism tactics. Deutsche Welle (28 oktober 2022). Geraadpleegd op 3 maart 2024.
- ↑ (en) Sandra Laville, European nations must end repression of peaceful climate protest, says UN expert. The Guardian (28 februari 2024). Geraadpleegd op 3 maart 2024.
- ↑ (en) Horn-Muller, Ayurella, Climate activists divided on souping art. Axios (26 oktober 2022). Geraadpleegd op 8 juni 2024.
- ↑ Maartje Bakker, Soep op een schilderij? Een te tamme actie, vindt deze klimaatactivist. De Morgen (5 november 2022). Geraadpleegd op 28 februari 2024.
- ↑ Klimaatklever voert weer actie, maar op rustige manier. Focus-WTV (29 december 2022). Geraadpleegd op 17 april 2023.
- ↑ Koen Van den Bril en Kristien Bonneure, "Klimaatklever" is het Woord van het Jaar 2022 in Vlaanderen én Nederland. VRT NWS (20 december 2022). Geraadpleegd op 20 december 2022.