Sjetlaand
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Flag_of_Shetland.svg/220px-Flag_of_Shetland.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/ScotlandShetlandIslands.png/220px-ScotlandShetlandIslands.png)
Sjetlaand of Shetlaand (ooldere spelling Zetlaand, van de yoch-skriefwieze Ȝetlaand, Ooldnoors: Hjaltland, Skots Gallies: Sealtainn) is nen eilaandngroep oet de kuste van t Skotse vastelaand. De eilaandn lignt op t noordoostn van Orkey, 280 km van de Faeröereilaandn en ze heurt bie de skeaid tusken de Atlantiese Oseaan op t westn en de Noordzee noar t oostn. t Hele gebeed hef ne oppervlakte van 1466 km². Sjetlaand is ene van de 32 besteurlike strekn van Skotlaand. De heuwdplaats is de burgh Lerwick.
t Grötste eilaand, bekeand as Sjetlaands Vastelaand, hef ne oppervlakte van 967 km², en is doarmet t doarde-grötste Skotse eilaand en t viefde-grötste Britse eilaand.
Seends de Mesolitiese tied hebt dr al leu op Sjetlaand woond, en de vrogste verwiezings noar de eilaandn komt oet de Romeinse tied. De vroge geskiedenis wör oawerheerst duur Skandinaviesen invlood, vuural van Noorweagn, woer't de eilaandn töt n 15den eeuw bie heurn. Doe't Sjetlaand bie t vrogere Keuninkriek Groot-brittanje köm in 1707, wör dr rap meender haandeld met Noord-Europese stoatn, skoonwal viskerieje nog aait belangriek is vuur de lokale ekonomie. Sjetlaand heurt non bie t Verenigd Keuninkriek. Doe't in de zeuwntiger joarn van n twentigsten eeuw öllie wör eveundn in de Noordzee, treuk de Sjetlaandse ekonomie doarduur onmeundig an.
De lokale kultuur is ne ofspegeling van t Noorse en Skotse oarfgood, zo as bie t Up Helly Aa veurfestival, ne stoarke muzikale tradisie, vuural op de tradisjonele vioolstiel. Dr kömn völle bekeande skriewers van proza en gedichtn. De meestn doarvan gebroekt t lokale Sjetlaandse dialekt. Dr zeent verskeaidene of ezatte gebeedn um t deer- en plaantnriek te beskoarmen, woereunter n antal belangrieke nöstplekn vuur zeeveugels.
Sproake
[bewark | bronkode bewarken]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Faroe_stamp_047_europe_%28jakob_jakobsen%29.jpg/220px-Faroe_stamp_047_europe_%28jakob_jakobsen%29.jpg)
De Piktiese sproake störven oet gedoernde de Vikingbezetting en wör vervöngen duur Ooldnoors, wat op zinne buurte veraandern in Norn. Dit blif nog aait de meest kenmoarkende invlood van Noorse kultuur op t eilaand. Zowat elke plaatsnaam kan wierumme leaidt wordn noar de Vikings.[1] Norn wör töt in n 18den eeuw sprökn, doo't det geleaidelik vervöngn wör duur Skots, wat ne eegne klaank kreeg, en doarduur ook wal Sjetlaands neumd wordt. Skots wörd rechtevoort aal mear vervöngn duur Skots Engels.
Skoonwal Norn vuur hoonderden joarn sprökn wör is t rechtevoort oet-estörven, en dr zeent weainig skreewne weln oawerbleewn.
Vuurbeeld van t Oonze Vaar In Sjetlaands Norn:
Shetland Norn | modern Niejnoors | Modern Boomoalnoors |
---|---|---|
:Fy vor or er i Chimeri.
|
:Far vår som er i himmelen!
|
:Fader vår, du som er i himmelen!
|
Ooldnoorse versie | W L Lorimer's Skotse versie * | Tweantse versie (oet de Biebel in de Twentse sproake) |
: Faþer vár es ert í himenríki,
|
: Our Faither in heiven,
|
:Oons vaar in 'n hemmel,
|
Verwiezings
[bewark | bronkode bewarken]![]() |
Commons: Sjetlaand - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
Bronnen / wellen: |
|