Ибибио
Ибибио | |
![]() Ибибио салттуу кийимде | |
Мамлекеттер жана аймактар | |
---|---|
Бардыгы: 11 млн | |
Тили | |
Дини |
христиандар, |
Расалык тиби | |
Тууган элдер |
бенуэ-конго элдери |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Ibibio_Culture.jpg/350px-Ibibio_Culture.jpg)
Ибибио (агбишера) – эл. Нигериянын түштүк-чыгышында (Кросс-Ривер жана Аква-Ибом штаттарында), ошондой эле Камерунда жана Экватордук Гвинеяда жашайт[1].
Жалпы саны 11 миллиондон ашык адам. Басымдуу көпчүлүгү Нигерияда жашайт.
Тил
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Ибибио тилинде жана анын эфик диалектисинде сүйлөшөт. Көпчүлүк англис тилин билет.
Дин
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Көпчүлүгү христиандар, бирок салттуу ишенимдердин жактоочулары да бар. Салттуу культтар – жаратылыштын рухтары (ндем), ата-бабалар, эң жогорку жаратуучу кудай Абасси.
Чарбалык иштер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Кол менен иштетилген айыл чарбасы өнүккөн. Күрүч, ямс, маниок, жүгөрү, банан, какао, каучук, жержаңгак, кокос өстүрүлөт. Ошондой эле мал чарбасы (чочко, үй канаттуулар) жана балык уулоо да маанилүү.
Кол өнөрчүлүк
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Көркөм кол өнөрчүлүк: токуу, жыгачтан оюу, шуру менен тигүү, геометриялык формадагы томпок жана "чачтуу" маскаларын чыгаруу.
Турак жай
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Турак жай тик бурчтуу, өрүлгөн дубалдын сырты жана ичи чопо менен капталган[2].
Коом
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Коомдук уюм тукумдардан жана чоң үй-бүлө жааматырынан турат. Салттуу эркектер жана аялдардын союздары сакталып калган. Эгиздөө системасы кеңири таралган.
Нигериянын саясий жана бизнес элитасынын арасында ибибио элинин көптөгөн өкүлдөрү бар.
Уруу топтору
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Ибибио уруу топторуна жана өзүнчө урууларга бөлүнөт:
- Чыгыш (ибибио өздөрү) — 25 уруу;
- Батыш (ананг) — 14 уруу;
- Түндүк (эньонг) — 2 уруу: нкалу жана окун;
- Түштүк (экет) — 2 уруу: окобо жана орон;
- Дельта (андони-ибено) — ибино;
- Дарыялык (эфик).
Тарых
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Азыркы ибибио топтору ар кандай миграциялардын жана ассимиляциялардын натыйжасында түзүлгөн. 15-кылымдан баштап деңиз жээгиндеги уруулар европалыктар менен байланышып, кул соодасында ортомчуларга айланган, анын эң маанилүү борборлорунун бири Калабар шаары болгон.
Галерея
[түзөтүү | булагын түзөтүү]![]() |
![]() |
![]() |
Дагы окуңуз
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Булактар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- ↑ OUR STORY. Indigenous People of Biafra USA. (англисче)
- ↑ Ибибио. Дүйнө элдеринин энциклопедиясы. (орусча)