Pirtûk
pirtûk mê
Komeke peran anku kaxezan yên bi nivîs û / yan wêne yên di nav bergekê de hatine çapkirin .
Du pirtûkên kurdî bi lawê Hemîdo re hatibûn girtin. Ji bo herdu pirtûkan qala heft sal ceze dibû. — (Firat Cewerî , Girtî , Weşanên Nûdem , 1986 )
Ez vê yekê dibêjim ji ber ku ez naxwazim ku yek bi çavekî biçûk li pirtûka min binere. Ez bi behskirina van bîranînan gelekî xemgîn dibim. Ev heye şeş sal ku hevalê min bi berxê min re çûye. — (Mîrzayê Biçûk , Antoine de Saint-Exupéry , werger: Fawaz Husên , Weşanên Nûdem )
Gotineke pêşiyên afrîki wiha dibêje: Pirtûk baxçek gulan e di bêrîka mirovan da. Pirtûk dost e, rêber e, heval e, zana ye. — (ciwan ikbal, Em ê Çawa Pirtûka Bidene Hezkirin? Pirtûk Çi ye? Em Çima Pirtûka Dixwûnin [arşîv ], 02.01.2017 )
Nayê zanîn, bêjeyeka hevpar a Kurdistanê; hevreha soranî pertwwk ( pertûk ) , zazakî pîrtok , ermenî պրտու ( prtu ) , aramiya nû ya asûrî ܦܪܬܘܟ ( pirtūk , “ zil, qamîş ” ) . Gēorg Dpir a ermenî tevli erebî bُrْdِîّ ( burdiyy , “ zil ” ) (> kurdî berdû ) dike, nê deyneka yekser ji Erebî ne bi dengnasî ne jî bi kronolojî pêkan nîne. Dibe ku têkilî per / berg , an jî bi etîmolojiya gelêrî wisan wetirîbin.
Abazayî : книга ( knigā ) , апхьага ( āpx̍āgā ) , кьтап ( k̍tāp )
Abxazî : ашәҟәы ( āš°q̇°ə )
Adîgeyî : тхылъ ( txəł )
Afarî : kitab
Afrîkansî : boek → af
Aghwanî : 𐕁𐔼𐕗 ( d'iṗ )
Alabamayî : holisso
Albanî : libër → sq n
Almanî : Buch → de nt
Elmanîşî : Buech nt
Frankoniya navendî : Boch nt
Almaniya Pennsylvania : Buch nt
Altayiya başûrî : бичик ( bičik ) , книга ( kniga )
Ambonezî-malezî : buku
Amharî : መጽሃፍ ( mäṣhaf )
Apaçî:
Apaçiya rojava : nałtsoos
Aragonî : libro n
Aromanî : vivlie , carte
Asamî : কিতাপ ( kitap ) , পুথি ( puthi )
Astûrî : llibru → ast n
Atayalî : biru'
Atong (Hindistan) : kitap
Avarî : тӏехь ( ṭex ) , таптар ( taptar ) , тӏахьал ( ṭaxal )
Aymarayî : panka
Aynuyî : カㇺビソㇱ ( kambisosh )
Azerî : kitab → az
Bambarayî : gafɛ
Baskî : liburu → eu
Başkîrî : китап ( kitap )
Belarusî : кні́га → be m ( kníha ) , кні́жка m ( knížka )
Bengalî : বই → bn ( bôi ) , কিতাব → bn ( kitab ) , গ্রন্থ → bn ( grônth ) , পুস্তক → bn ( puśtôk )
Biatah bidayuhî : buk
Bîslamayî : buk
Bretonî : levr → br n
Bulgarî : кни́га → bg m ( kníga )
Burmayî : စာအုပ် → my ( caup )
Buryatî : ном ( nom )
Cingphoyî : laika buk
Çamoroyî : lepblo
Çaxatayî : ktab ( kitab )
Çeçenî : кинишка ( kiniška ) , китаб ( kitab ) , книга ( kniga ) , книшка ( kniška ) , кинчка ( kinčka ) , жайна ( žajna )
Çekî : kniha → cs m
Çerokî : ᏗᎪᏪᎵ ( digoweli ) , ᎪᏪᎵ → chr ( goweli )
Çeyenî : mȯxe'ėstoo'e
Çîçewayî : buku
Çînî :
Kantonî : 書
Dunganî : фу ( fu )
Ganî : 書
Hakkayî : 書 ( sû )
Jinî : 書
Mandarînî : 書 → zh
Min beî : 書
Min dongî : 書
Minnanî : 冊 → zh-min-nan ( chheh ) , 書 → zh-min-nan ( chu )
Wuyî : 書
Xiangî : 書
Çuvaşî : кӗнеке ( kĕneke )
Dalmatî : lebro n
Danmarkî : bog → da g
Divehî : ފޮތް ( fot̊ )
Dusuniya navendî : buuk
Elfdalî : buok m
Endonezyayî : buku → id , kitab → id
Erebî : kِtَab → ar n ( kitāb )
Erebiya cezayirî : ktab n ( ktāb )
Erebiya misrî : ktab n ( ketāb )
Erebiya iraqî : kِtَab n
Erebiya fasî : ktab n ( ktāb )
Erebiya bakûrê şamê : ktab ( ktāb, ktēb )
Erebiya tunusî : ktab n ( ktēb )
Ermenî : գիրք → hy ( girkʿ )
Erzayî : конёвкс ( konjovks ) , кинига ( kiniga )
Esperantoyî : libro → eo
Estonî : raamat → et
Etiyopiya klasîk : መጽሐፍ ( mäṣḥäf )
Evenkî : книга ( kņiga )
Eweyî : agbalẽ
Extremaduranî : llibru n
Falayî : libru n
Farisî : kِtab → fa ( ketâb ) , nَsk → fa ( nask ) , namِh → fa ( nâme )
Ferî : bók → fo m
Fîjî : vola → fj , ivola
Fînî : kirja → fi
Fransî : livre → fr n , bouquin → fr n
Friyolî : libri n
Frîsiya bakur : bök nt , buk nt
Frîsiya saterlandî : Bouk nt
Frîsî : boek → fy nt
Fulahî :
Adlamî: 𞤣𞤫𞤬𞤼𞤫𞤪𞤫
Latînî: deftere
Gaelîka skotî : leabhar → gd n
Gagawzî : kitap
Galîsî : libro → gl n
Gîlekî : kîtab ( kitāb )
Gotî : 𐌱𐍉𐌺𐍉𐍃 m pj ( bōkōs )
Gujaratî : પુસ્તક → gu m ( pustak ) , ચોપડી ( copḍī )
Gurcî : წიგნი → ka ( c̣igni )
Guwaranî : kuatiañe'ẽ → gn , aranduka
Haîtî : liv
Hawayî : puke , liwele
Hawsayî : littafi → ha
Hindî : पुस्तक → hi m ( pustak ) , किताब → hi m ( kitāb ) , बुक → hi m ( buk ) , ग्रंथ → hi n ( granth ) , बही → hi m ( bahī ) , पोथी → hi m ( pothī ) , पोथा → hi n ( pothā ) , पुस्तिका → hi m ( pustikā ) , सिफर → hi ( siphar )
Hîlîgaynonî : tulún-an
Hîrî motuyî : buka
Hmongiya hêşîn : phoo , phoo ntawv
Hmongî : ntawv
Holendî : boek → nl nt
Hunsrikî : Buch nt
Isanî : ปึ้ง ( pụ̂ng )
Îbanî : surat , bup
Îbranî : סֵפֶר → he n ( séfer )
Îdoyî : libro → io
Îgboyî : akwụkwọ
Îngilîziya kevn : bōc m
Îngilîziya navîn : bok
Îngilîzî : book → en
Îngriyî : kirja
Îngûşî : китаб ( kitab )
Înterlîngua : libro → ia
Înuîtî : ᕿᒥᕐᕈᐊᑦ → iu
Înuîtî : unikkausik
Îrlendiya kevn : lebor n
Îrlendî : leabhar → ga n
Îstriyotî : leîbro n
Îtalî : libro → it n
Îzlendî : bók → is m
Japonî : 本 → ja ( ほん, hon ) , 書籍 → ja ( しょせき, shoseki ) , ブック → ja ( bukku )
Javayiya kevn : tulis
Javayî : buku → jv , layang → jv , serat
Kabardî : тхылъ ( txəł )
Kabîlî : adlis
Kalalîsûtî : atuagaq
Kalmîkî : дегтр ( degtr )
Kannadayî : ಪುಸ್ತಕ → kn ( pustaka )
Karaçay-balkarî : китап
Karakalpakî : kitap
Karelî : kirju
Kaşûbî : knéga m , knyga m , knëga m , ksążka m
Katalanî : llibre → ca n
Keçwayî : liwru → qu , p'anqa → qu
Kirgizî : китеп → ky ( kitep )
Kîkongoyî : dibuku
Kîkûyûyî : rifuku
Kîngalî : පොත → si ( pota )
Kînyarwandayî : igitabo 7 an 8
Kîrîbatî : boki
Kîsî : egetabu
Komî-zîriyî : небӧг ( nebög ) , книга ( kniga )
Konkanî : पुस्तक ( pustak )
Koreyî : 책(冊) ( chaek ) , 도서(圖書) ( doseo )
Kornî : lyver n
Korsîkayî : libru → co n
Kreyoliya fransî ya Louisiana : liv
Kreyoliya morîtanî : liv
Kreyoliya seyşelî : liv
Kumikî : китап ( kitap )
Kvenî : kirja
Kwanyamayî : embo
Ladînoyî :
Îbranî: ליב׳רו n
Latînî: livro n
Lakî : лу ( lu )
Lakotayî : wówapi
Latînî : liber → la n , caudex n
Latviyayî : grāmata → lv m
Lawsî : ປຶ້ມ → lo ( pưm ) , ປຶ້ມຂຽນ → lo ( pưm khīan ) , ຫນັງສື ( nang sư̄ ) , ສັດຖະ ( sat tha ) , ພັບ ( phap )
Lazî : სუპარა ( suṗara )
Lezgînî : улуб ( ulub ) , ктаб ( ktab ) , дафтар ( daftar )
Lhao voyî : mug sug' paug' , tung" paug' , paug'
Lingalayî : búku 9a an 10a
Lîgûrî : lìbbro n , libbro
Lîmbûrgî : book → li m
Lîtwanî : knyga → lt m
Lîvonî : rōntõz
Lombardî : liber
Lugandayî : ekitabo
Luhyayî : sitabu
Luksembûrgî : Buch → lb nt
Makedonî : книга → mk m ( kniga )
Malagasî : boky → mg
Malayalamî : പുസ്തകം → ml ( pustakaṃ )
Malecite-passamaquoddyî : wikhikon
Malezî : buku → ms , kitab → ms , pustaka → ms
Maltayî : ktieb → mt n
Mançûyî : ᠪᡳᡨᡥᡝ ( bithe ) , ᠴᠠᡤᠠᠨ ( cagan ) , ᠨᠣᠮᡠᠨ ( nomun )
Manksî : lioar n
Mansî : кнӣга ( knīga )
Maorî : pukapuka → mi
Maratî : पुस्तक → mr m ( pustak )
Mariya rojhilatî : книга
Marîkopayî : onyor
Mayayiya yukatekî : juʼun
Mecarî : könyv → hu
Megrelî : სუფარა n ( supara ) , წინგი ( c̣ingi )
Misrî : (mḏꜣt m ), (šfdw n )
Miyakoyî : 書物 ( すぃむくㇲ, simuks )
Mîrandî : lhibro n
Mokşayî : книга ( kniga )
Mongolî :
Kirîlî: ном → mn ( nom ) , бичиг → mn ( bičig )
Mongolî: ᠨᠣᠮ ( nom ) , ᠪᠢᠴᠢᠭ᠋ ( bičiɣ᠋ )
Monî : လိက် အုပ် ( lòik up )
Mwanî : kitabu , buku , livro
Nahwatlî : amoxtli → nah
Nahwatliya klasîk : āmoxtli
Nanayî : дангса
Napolîtanî : lìbbro n
Navajoyî : naaltsoos
Nedersaksî :
Saksoniya jêrîn ya holendî : book nt
Almaniya jêrîn a almanî : Book nt
Nenetsiya tundra : книга , толаӈгобць’
Nepalî : पुस्तक ( pustak ) , किताप → ne ( kitāp )
Newarî : सफू ( saphū )
Nîvxî : питғы ( pitꜧə )
Nogayî : китап ( kitap )
Norwecî :
Norwecî : bok → no n an m
Norweciya nînorskî : bok → nn m
O'odhamî : ʼoʼohana
Ojibweyiya rojavayî : masinahikan
Ojibweyî : mazina'igan
Okînawanî : 書物 ( すむち, sumuchi, しむち, shimuchi )
Oksîtaniya kevn : libre
Oksîtanî : libre → oc n
Oriyayî : ବହି → or ( bôhi )
Orokî : бичихэ
Osetî : чиныг ( ḱinyg )
Osmanî : ktab ( kitâb )
Oygurî : kîtab → ug ( kitab )
Ozbekî : kitob → uz
Palî : potthaka
Palî : पोत्थक
Palî : โปตถะกะ
Papyamentoyî : buki
Pawnî : raáwihaakaraaʾit , raáwihaakaraaʾiitusuʾ
Peştûyî : ktab → ps n ( ketāb )
Piedmontîsî : lìber
Plodîşî : Buak nt
Polabî : bükvoi pj
Polonî : książka → pl m , księga → pl m
Portugalî : livro → pt n
Prusiya kevn : lāiskas n
Pukapukanî : lau , puka
Puncabiya rojavayî : pstk → pnb n , ktab → pnb m ( ktāb )
Puncabî : ਪੁਸਤਕ n ( pustak ) , ਕਿਤਾਬ ( kitāb )
Qazaxî : кітап → kk ( kıtap )
Qazaxî : kîtap
Qiptî : ϫⲱⲙ n ( jōm )
Rabhayî : কাওছা ( káosa )
Rajasthanî : पोथी m ( pothī )
Romagnolî : lìvar n
Romancî : cudesch
Romanî : ginadyi m
Romanyayî : carte → ro m
Rusî : кни́га → ru m ( kníga ) , кни́жка → ru m ( knížka )
Rusînî : кни́га m ( knýha )
Samiya bakurî : girji
Samiya başûr : gærja
Samiya înarî : kirje
Samiya kildînî : кыррьй ( kɨrrʹj ) , кнӣга ( knīga )
Samiya lule : girjje
Samiya skoltî : ǩeʹrjj
Samogîtî : kninga m
Sanskrîtî : पुस्तक → sa nt ( pustaka ) , ग्रन्थ → sa nt ( grantha )
Sicîlî : libbru → scn n
Sikayanayî : laumea
Silesî : kniga m
Sindhî : ڪِtabُ → sd n ( kitāb )
Sirananî : buku
Sirboxirwatî :
Kirîlî: књи̏га m
Latînî: knjȉga → sh m
Siryaniya klasîk : ܟܬܒܐ n ( kṯāḇā )
Sîlhetî : ꠛꠂ ( boi )
Skotî : beuk
Slaviya kevn :
Kirîlî: боукꙑ m ( buky ) , кънигꙑ m pj ( kŭnigy )
Slaviya rojavayî ya kevn : кънига m ( kŭniga )
Slovakî : kniha → sk m
Slovenî : knjíga → sl m
Slovînsî : knega m
Somalî : buug → so n , kitaab n
Sorbî:
Sorbiya jêrîn : knigły m pj
Sorbiya jorîn : kniha m
Sotoyiya başûr : buka → st
Spanî : libro → es n
Sundanî : ᮘᮥᮊᮥ ( buku )
Sûdovî : laiskas n
Svanî : ლა̈ირ ( läir )
Swahîlî : kitabu → sw , vitabu → sw pj
Swazî : íncwadzí 9 an 10
Swêdî : bok → sv g
Şanî : ပပ်ႉ ( pâ̰p ) , ၸႃႇဢုၵ်ႉ ( tsàa ʼṵ̂k )
Şonayî : bhuku
Şorî : ном ( nom ) , книга
Tabasaranî : китаб ( kitab )
Tacikî : китоб → tg ( kitob )
Tagalogî : libro → tl , aklat → tl
Tamîlî : நூல் → ta ( nūl ) , புத்தகம் → ta ( puttakam )
Tarantinoyî : libbre n
Taşelhitî : ⴰⵔⵔⴰ n ( arra )
Tayî : หนังสือ → th , สมุด → th
Telûgûyî : పుస్తకం → te ( pustakaṃ ) , పొత్తం ( pottaṃ )
Teteriya krîmî : kitap
Teterî : китап → tt ( kitap )
Tetûmî : livru
Tigreyî : ክታብ ( kətab )
Tigrînî : መጽሓፍ ( mäṣḥaf ) , መጽሐፍ ( mäṣḥäf )
Tirkiya kevn : 𐰋𐰃𐱅𐰏 ( b²it²g )
Tirkî : kitap → tr , betik → tr
Tirkmenî : kitap
Tîbetî : དེབ ( deb ) , ཕྱག་དེབ ( phyag deb )
Tlingitî : x’úx’
Tokpisinî : buk
Toxarî B : postak
Tswanayî : buka → tn
Tumbukayî : buku
Tuvalûyî : tusi
Tuvanî : ном ( nom )
Udî : ҝирк ( gʲirk )
Udmurtî : книга ( kniga )
Unamî : lekhikàn
Urdûyî : kِtab → ur m ( kitāb ) , pُsْtَk m ( pustak ) , bُk m ( buk )
Urhoboyî : e̖be
Ûkraynî : кни́жка m ( knýžka ) , кни́га → uk m ( knýha )
Venîsî : łìbro n
Vepsî : kirj
Viyetnamî : sách → vi , sổ → vi , sách giáo khoa → vi
Volapûkî : buk → vo
Votî : tširjõ
Walonî : live → wa n
Warayî : basahon , barasahon
Weylsî : llyfr → cy n
Wiradhurî : garrandarang
Wîlamowî : bihła nt , büch
Wolofî : tééré bi , téere → wo
Wutunhuayî : huaiqa
Xakasî : кинде ( kinde )
Ximêrî : សៀវភៅ → km ( siəwphɨw )
Xosayî : incwadi 9 an 10
Yagnobî : китоб
Yakutî : кинигэ ( kinige )
Yamî : vakong
Yidîşî : בוך nt ( bukh ) , ספֿר n ( seyfer ) , חיבור n ( khiber )
Yorubayî : ìwé
Yûnanî : βιβλίο → el nt ( vivlío ) , τόμος → el n ( tómos )
Kevn: βιβλίον nt ( biblíon )
Zhuangî : saw
Zuluyî : ibhuku → zu 5 an 6 , incwadi → zu 9 an 10
Ev qismê Wergerê ji agahiyên naveroka vê guhertoya gotara wekhev a li ser Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.