Willi Stoph
Willi Stoph | |
---|---|
![]() | |
Forsætisráðherra Austur-Þýskalands | |
Í embætti 21. september 1964 – 3. október 1973 | |
Forseti | Walter Ulbricht Friedrich Ebert yngri (starfandi) |
Forveri | Otto Grotewohl |
Eftirmaður | Horst Sindermann |
Í embætti 29. október 1976 – 13. nóvember 1989 | |
Forseti | Erich Honecker Egon Krenz |
Forveri | Horst Sindermann |
Eftirmaður | Hans Modrow |
Formaður ríkisráðs Austur-Þýskalands | |
Í embætti 3. október 1973 – 29. október 1976 | |
Forsætisráðherra | Horst Sindermann |
Forveri | Friedrich Ebert yngri (starfandi) |
Eftirmaður | Erich Honecker |
Persónulegar upplýsingar | |
Fæddur | 9. júlí 1914 Berlín, Prússlandi, þýska keisaraveldinu |
Látinn | 13. apríl 1999 (84 ára) Berlín, Þýskalandi |
Stjórnmálaflokkur | Kommúnistaflokkur Þýskalands (1928–1946) Sósíalíski einingarflokkurinn (1946–1990) |
Starf | Verkfræðingur |
Wilhelm Stoph (9. júlí 1914 – 13. apríl 1999) var austur-þýskur stjórnmálamaður. Hann var formaður ráðherraráðs (forsætisráðherra) þýska alþýðulýðveldisins frá 1964 til 1973 og aftur frá 1976 til 1989. Hann var jafnframt formaður ríkisráðsins (þjóðhöfðingi) frá 1973 til 1976.
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Stoph fæddist í Berlín árið 1914.[1] Faðir hans lést næsta ár í fyrri heimsstyrjöldinni. Árið 1928 gekk Stoph í ungliðahreyfingu þýskra kommúnista (Kommunistischer Jugendverband Deutschlands; KJVD) og árið 1931 gekk hann í Kommúnistaflokk Þýskalands. Hann gegndi jafnframt þjónustu í þýska hernum frá 1935 til 1937 og aftur í seinni heimsstyrjöldinni frá 1940 til 1945. Hann var sæmdur járnkrossinum af annarri gráðu og náði tign liðþjálfa (Unteroffizier). Eftir lok stríðsins vann Stoph með nýja Sósíalíska einingarflokknum og sat í framkvæmdanefnd flokksins frá árinu 1947.[2]
Eftir stofnun þýska alþýðulýðveldisins árið 1949 fékk Stoph sæti í miðnefnd Sósíalíska einingarflokksins og gekk hann á austur-þýska þjóðþingið árið 1950. Hann hlaut sæti í stjórnmálanefnd Sósíalíska einingarflokksins árið 1953. Hann var innanríkisráðherra frá 1953 til 1955 og varð fyrsti varnarmálaráðherra Austur-Þýskalands frá 1956 til 1960.[3][4] Sem varnarnmálaráðherra hlaut hann titilinn Armeegeneral, æðstu hershöfðingjatign austur-þýska hersins.
Eftir að hafa gegnt embætti varaforsætisráðherra frá 1960 til 1964 var Stoph útnefndur forsætisráðherra eftir dauða Otto Grotewohl árið 1964. Hann hafði í reynd gegnt embættinu til bráðabirgða frá október 1960 vegna vanheilsu Grotewohl. Í fyrstu var litið á Stoph sem sennilegan arftaka flokksleiðtogans Walters Ulbricht en að endingu var það Erich Honecker sem tók við forystu flokksins.[4][5] Eftir dauða Ulbrichts árið 1973 tók Stoph við sem formaður ríkisráðsins, þjóðhöfðingjaembætti sem samsvaraði embætti forseta alþýðulýðveldisins. Eftir kosningar á þjóðþingið árið 1976 endurskipulagði Honecker flokkinn og ríkisstjórnina. Honecker taldi eftirmann Stophs sem forsætisráðherra, Horst Sindermann, of frjálslyndan í efnahagsmálum og útnefndi Stoph því forsætisráðherra á ný.
Á fyrstu embættistíð sinni sem forsætisráðherra hóf Stoph viðræður við vestur-þýska kanslarann Willy Brandt árið 1970. Viðræður þeirra leiddu til fyrsta fundar milli leiðtoga Austur- og Vestur-Þýskalands.
Stoph naut trausts flokksforystunnar til að framkvæma vilja stjórnmálanefndarinnar. Þess vegna hafði Honecker valið hann í annað skipti til að gegna embætti forsætisráðherra.[4] Stoph var að mestu tryggur stuðningsmaður Honeckers. Þótt Stoph væri að nafninu til æðsti maður Austur-Þýskalands var Honecker í reynd valdameiri sem aðalritari Sósíalíska einingarflokksins. Stoph tók engu að síður þátt í samsærinu til að bola Honecker frá völdum í október 1989, þegar kommúnistastjórnin riðaði á barmi hruns. Á fundi stjórnmálanefndarinnar lagði Stoph fram frumvarp að vantrauststillögu gegn Honecker og sá til þess að Egon Krenz yrði nýr aðalritari.[6] Mánuði síðar sagði Stoph af sér ásamt öllum 44 meðlimum ríkisstjórnarinnar vegna þrýstings frá almenningi. Stoph var síðan handtekinn fyrir spillingu í desember 1989. Til þess að bjarga andlitinu ákvað Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn, arftaki Sósíalíska einingarflokksins, að svipta Stoph flokksaðild í janúar 1990. Hann var síðar undanþeginn fangavist af heilsufarsástæðum. Árið 1994 ákvað dómstóll í Berlín að Stoph myndi ekki fá endurgreidd 200.000 þýsk mörk sem höfðu verið gerð upptæk frá honum.
Stoph lést í Berlín þann 13. apríl árið 1999 og var þá síðasti eftirlifandi foringi Austur-Þýskalands að Egon Krenz undanskildum.[4] Hann var grafinn í Wildau.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Obituary: Willi Stoph“. The Independent. 21. apríl 1999. Afrit af upprunalegu geymt þann apríl 4, 2019. Sótt janúar 25, 2021.
- ↑ Harris M. Lentz (2014). Heads of States and Governments Since 1945. Routledge. bls. 305. ISBN 9781134264902.
- ↑ „East German ministries“. Rulers. Sótt 28. apríl 2013.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Saxon, Wolfang (22. apríl 1999). „Willi Stoph, 84, Premier, Twice, in East Germany“. The New York Times. Sótt 28. apríl 2013.
- ↑ Dierk Hoffmann (2009). Otto Grotewohl 1894-1964 : Eine politische Biographie. Veröffentlichungen zur SBZ-/DDR-Forschung im Institut für Zeitgeschicht. bls. 466-468.
- ↑ Sebetsyen, Victor (2009). Revolution 1989: The Fall of the Soviet Empire. New York City: Pantheon Books. ISBN 978-0-375-42532-5.
Fyrirrennari: Otto Grotewohl |
|
Eftirmaður: Horst Sindermann | |||
Fyrirrennari: Walter Ulbricht |
|
Eftirmaður: Erich Honecker | |||
Fyrirrennari: Horst Sindermann |
|
Eftirmaður: Hans Modrow |