Sumarólympíuleikarnir 1928
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Olympic_Stadium_Amsterdam_1928.jpg/220px-Olympic_Stadium_Amsterdam_1928.jpg)
Sumarólympíuleikarnir 1928 voru haldnir í Amsterdam í Hollandi á tímabilinu 28. júlí til 12. ágúst. Leikarnir voru minni í sniðum en oft áður, en þóttu þó takast ágætlega. Þýskaland tók á ný þátt í Ólympíuleikum eftir nokkurra ára útlegð.
Aðdragandi og skipulagning
[breyta | breyta frumkóða]Amsterdam hafði sóst eftir að halda Ólympíuleikana árin 1920 og 1924, en ekki fengið. Að þessu sinni hreppti borgin hins vegar hnossið eftir baráttu við Los Angeles.
Reistur var Ólympíuleikvangur í miðri borginni. Höfundur hans var arkitektinn Jan Wils, einn kunnasti boðberi nýtistefnunnar í hollenskri byggingarlist. Wils var meðal frumkvölða De Stijl-hreyfingarinnar ásamt myndlistarmanninum Piet Mondrian.
Helsta einkenni leikvangsins var hinn hái Maraþon-turn, en á toppi hans logaði Ólympíueldurinn meðan á leikunum stóð. Á turninum héngu jafnframt voldugir hátalarar til að bera áhorfendum úrslit og fréttir af gangi mála. Var það nýjung á íþróttavöllum.
Keppnisgreinar
[breyta | breyta frumkóða]Keppt var í 109 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
|
|
|
Einstakir afreksmenn
[breyta | breyta frumkóða]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/HitomiKinue_at_Ams.jpg/220px-HitomiKinue_at_Ams.jpg)
Yfirburðir Finna í langhlaupum voru rækilega staðfestir á leikunum. Finnsku hlaupararnir sigruðu í 1.500, 5.000 og 10.000 metra hlaupunum og unnu þrefalt í 3000 metra hindrunarhlaupi. Paavo Nurmi vann sín níundu Ólympíugullverðlaun á ferlinum í 10.000 metra hlaupinu.
Konur tóku í fyrsta sinn þátt í frjálsíþróttakeppni Ólympíuleikanna. Lengsta hlaupagreinin í kvennaflokki var 800 metra hlaup sem Þjóðverjinn Lina Radke vann. Hlaupið var við erfiðar aðstæður og sumir keppendanna, sem voru í misgóðri æfingu, örmögnuðust á leiðinni. Það varð til þess að greinin var tekin af dagskrá Ólympíuleikanna til ársins 1960 og hafði hlaupið skaðleg áhrif á framgöngu kvennaíþrótta á leikunum.
Bandaríski táningurinn Betty Robinson sigraði í 100 metra hlaupi kvenna. Hún var sextán ára gömul og hafði einungis keppt þrisvar í greininni áður en til Amsterdam var komið.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Indian_hockey_team_1928_Olympics_match.jpg/220px-Indian_hockey_team_1928_Olympics_match.jpg)
Mikio Oda frá Japan sigraði í þrístökkskeppninni, með stökki upp á 15,21 metra. Hann varð þar með fyrsti Asíubúinn til að sigra í einstaklingskeppni á Ólympíuleikum.
Bandaríkjamaðurinn Johnny Weissmuller vann til tvennra gullverðlauna í sundi, til viðbótar við gullin sín þrjú frá leikunum 1924. Hann varð síðar heimsfrægur á hvíta tjaldinu í hlutverki Tarzans apabróður.
Lið Indlands sigraði í hokkíkeppni leikanna. Besti leikmaður þeirra var Dhyan Chand, einn kunnasti hokkíleikmaður fyrr og síðar. Hann skoraði 14 af 29 mörkum liðsins í keppninni. Indverjar fengu ekkert mark á sig í leikjunum fimm, sem er fágætt í hokkí.
Knattspyrnukeppni ÓL 1928
[breyta | breyta frumkóða]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Final_football_Argentina_vs_Uruguay_Olympics_1928.jpg/220px-Final_football_Argentina_vs_Uruguay_Olympics_1928.jpg)
Líkt og í París fjórum árum fyrr, var litið á knattspyrnukeppni Ólympíuleikanna sem óopinbera heimsmeistarakeppni í íþróttinni. Sautján lið tóku þátt í keppninni, þar af þrjú frá Suður-Ameríku: Chile, Argentína og Úrúgvæ. Voru síðarnefndu tvö liðin talin sigurstranglegust ásamt Ítölum, sterkasta evrópska liðinu.
Þessar þrjár þjóðir reyndust í sérflokki og komust fyrirhafnarlítið í undanúrslitin. Þar mættust Úrúgvæ og Ítalía í hörkuleik sem Suður-Ameríkumennirnir unnu með þremur mörkum gegn tveimur. Úrúgvæ og Argentína tókust því á í draumaúrslitaleik knattspyrnuáhugamanna á troðfullum Ólympíuleikvanginum. Völlurinn tók um 28.000 áhorfendur, en skipuleggjendur Ólympíuleikanna fengu óskir um 250.000 miða á leikinn. Úrslitaleiknum lauk með 1:1 jafntefli og þurftu liðin því að mætast að nýju þremur dögum síðar. Þar hafði Úrúgvæ betur, 2:1 með sigurmarki frá Héctor Scarone.
Alþjóðaknattspyrnusambandið, FIFA, hélt þing sitt í Amsterdam samhliða Ólympíuleikunum. Þar var ákveðið að efna til heimsmeistarakeppni í knattspyrnu árið 1930. Árið 1929 var svo ákveðið að mótið skyldi haldið í Úrúgvæ og hafði Ólympíumeistaratitillinn mikið með þá ákvörðun að gera. Upp frá því varð HM í knattspyrnu aðalkeppni landsliða, en Ólympíukeppnin varð miklu lægra skrifuð. Kappliðin á Ólympíuleikunum voru lengi vel skipuð áhugamönnum, en síðar yngri leikmönnum.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
[breyta | breyta frumkóða]Íþróttasamband Íslands efndi til fjársöfnunar með sölu á íþróttamerkjum til að standa undir kostnaði við að senda fulltrúa á leikana í Amsterdam. Salan gekk illa og þegar fregnir bárust af því að ekki yrði unnt að koma Íslensku glímunni að sem sýningargrein, var hætt við þátttöku.
Verðlaunaskipting eftir löndum
[breyta | breyta frumkóða]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Chris_van_der_Hoef_001.jpg/220px-Chris_van_der_Hoef_001.jpg)
Nr. | Land | Gull | Silfur | Brons | Samtals |
---|---|---|---|---|---|
1 | ![]() |
22 | 18 | 16 | 56 |
2 | ![]() |
10 | 7 | 14 | 31 |
3 | ![]() |
8 | 8 | 9 | 25 |
4 | ![]() |
7 | 6 | 12 | 25 |
5 | ![]() |
7 | 5 | 7 | 19 |
6 | ![]() |
7 | 4 | 4 | 15 |
7 | ![]() |
6 | 10 | 5 | 21 |
8 | ![]() |
6 | 9 | 4 | 19 |
9 | ![]() |
4 | 5 | 0 | 9 |
10 | ![]() |
4 | 4 | 7 | 15 |
11 | ![]() |
3 | 10 | 7 | 20 |
12 | ![]() |
3 | 3 | 1 | 7 |
13 | ![]() |
3 | 1 | 2 | 6 |
14 | ![]() |
2 | 5 | 2 | 9 |
15 | ![]() |
2 | 2 | 1 | 5 |
16 | ![]() |
2 | 1 | 2 | 5 |
17 | ![]() |
2 | 1 | 1 | 4 |
18 | ![]() |
2 | 0 | 1 | 3 |
19 | ![]() |
1 | 2 | 1 | 4 |
![]() |
1 | 2 | 1 | 4 | |
21 | ![]() |
1 | 1 | 3 | 5 |
![]() |
1 | 1 | 3 | 5 | |
23 | ![]() |
1 | 0 | 2 | 3 |
24 | ![]() |
1 | 0 | 0 | 1 |
![]() |
1 | 0 | 0 | 1 | |
![]() |
1 | 0 | 0 | 1 | |
![]() |
1 | 0 | 0 | 1 | |
![]() |
1 | 0 | 0 | 1 | |
29 | ![]() |
0 | 1 | 2 | 3 |
30 | ![]() |
0 | 1 | 0 | 1 |
![]() |
0 | 1 | 0 | 1 | |
32 | ![]() |
0 | 0 | 1 | 1 |
![]() |
0 | 0 | 1 | 1 | |
Alls | 110 | 108 | 109 | 327 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)