Սարգիս Բաղդասարյան
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Բաղդասարյան (այլ կիրառումներ)
- Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Բաղդասարյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին։
Սարգիս Բաղդասարյան | |
---|---|
Ծնվել է | սեպտեմբերի 5, 1923[1][2] |
Ծննդավայր | Բանաձոր, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2] |
Մահացել է | հունիսի 19, 2001 (77 տարեկան) |
Վախճանի վայրը | Երևան, Հայաստան |
Քաղաքացիություն | ![]() ![]() |
Ազգություն | հայ |
Կրթություն | Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ (1952)[1] |
Ստեղծագործություն(ներ) | Հունան Ավետիսյանի հուշարձան, Հակոբ Պարոնյանի հուշարձան, Մենք ենք, մեր սարերը, Դավիթ Բեկի հուշարձան, Ստեփան Շահումյանի կիսանդրի, Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան և Հայաստանը Ռուսաստանին միացման 150-ամյակի հուշահամալիր |
Մասնագիտություն | քանդակագործ |
Աշխատավայր | Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ[1] |
Պարգևներ և մրցանակներ | |
Երեխաներ | Աշոտ Բաղդասարյան |
Սարգիս Բաղդասարյան Վիքիդարանում | |
![]() |
Սարգիս Իվանի Բաղդասարյան (սեպտեմբերի 5, 1923[1][2], Բանաձոր, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[1][2] - հունիսի 19, 2001, Երևան, Հայաստան), հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1978)։ ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, Հայրենական մեծ պատերազմի, մասնակից[3]։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սարգիս Բաղդասարյանը ծնվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, Հադրութի շրջանի Բանազուր գյուղում։ Նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան, ուր և պատանին սովորել է Պուշկինի անվան դպրոցում և Ղուկաս Ղուկասյանի անվան պիոներ- դպրոցականների պալատի քանդակագործական խմբակում։ Մասնակցել է «Մեր պատանի ստեղծագործողները» հանրապետական ցուցահանդեսին, շահել առաջնությունը։
1942 թվականին սովորել է Բաքվի № 1 հրետանային ուսումնարանում, որն ավարտել է լեյտենանտի կոչումով և ուղարկվել Հյուսիս-կովկասյան ռազմաճակատ։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է, բուժվելուց հետո մեկնել է 4-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատ, որտեղ վիրավորվել է երկրորդ անգամ, ստացել՝ կոնտուզիա։ Բուժվելուց հետո անդամագրվել է հայ թամանցիներին և որպես հրետանային մարտկոցի հրամանատար քաջաբար է դրսևորել իրեն Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի համար ծավալված թեժ մարտերին։ Բաղդասարյանը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» առաջին աստիճանի և Պատվո նշան շքանշաններով, ինչպես նաև՝ բազմաթիվ մարտական մեդալներով և Գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով[3]։
1946 թվականին Բաղդասարյանը զորացրվել է և նույն տարում էլ ընդունվել և 1952 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1962 թվականից դասավանդել է նույն ինստիտուտում, 1980 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1985 թվականին պարգևատրվել է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակով։ Ստեղծել է հերոսական, ռոմանտիկ, պաթոսով աչքի ընկնող դիմաքանդակներ, կոմպոզիցիաներ, հուշարձաններ, դեկորատիվ քանդակներ։
Ստեղծագործություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- «Հունան Ավետիսյան» (1959, բրոնզ, Կապան)
- Շուշանիկ Կուրղինյանի մահարձանը (1952, բրոնզ, Կոմիտասի անվան պանթեոն-զբոսայգի, Երևան)
- «էլմիրա Բաղդասարյան» (1959, շամոտ)
- «Ավետիք Իսահակյան» (1965, բրոնզ, Երևան)
- «Հակոբ Պարոնյան» (1965, գրանիտ, Երևան)
- «Մեղեդի» (1965, ալյումին, գրանիտ, Երևան)
- «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», 1967, տուֆ, Ստեփանակերտ, պատկերը դրոշմված է ԼՂՀ զինանշանի վրա)
- «Դավիթ Բեկ» հուշարձան (1978, կոփածո պղինձ, Կապան)
- «Մտածողը» քանդակ (1966, շամոտ, Կարրարա, Իտալիա)
- Ժողովուրդների բարեկամությանը նվիրված հուշարձանը (1977, ավազաքար, Շոպրոն, Հունգարիա)
- «Սերո Խանզադյան» (1984, բրոնզ)
Գործերից պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի (Մոսկվա), Լիտվայի, Տաջիկստանի թանգարաններում, Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահում[4]։
Պարգևներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, 1978
- ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1985
- Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
- Պատվո նշան շքանշան
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]-
Ավետիք Իսահակյանի հուշարձանը Երևանում
-
«Մեղեդի» քանդակը Կարապի լճի հարևանությամբ
-
Դավիթ Բեկի հուշահամալիրը Կապան քաղաքում
-
Հունան Ավետիսյանի հուշարձանը Կապան քաղաքում
-
Հուշարձան Մայիսյան ապստամբության մասնակիցներին, Գյումրի, 1970 թ.
-
Հուշարձան Խաչատուր Աբովյանին, քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Ս. Բարխուդարյան
-
Հուշահամալիր՝ Հայաստանը Ռուսաստանին միացման 150-ամյակին, քանդակագործ՝ Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ՝ Ս. Բարխուդարյան
-
Սարգիս Բաղդասարյանի ծննդյան 90-ամյակին նվիրված անհատական ցուցահանդես Հայաստանի ազգային պատկերասրահում
-
Սերո Խանզադյանի դիմաքանդակը
-
Սոս Սարգսյանի դիմաքանդակը
-
Լոռեցի Սաքոյի քանդակը Աջափնյակում
-
Շուշանիկ Կուրղինյանի մահարձանը (1952, բրոնզ և գրանիտ, Կոմիտասի անվան պանթեոն-զբոսայգի, Երևան)։ Քանդակագործ` Սարգիս Բաղդասարյան, ճարտարապետ` Ջիմ Թորոսյան:
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Սարգիս Բաղդասարյան, Ալբոմ, Երևան, 1974։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Հայկական համառոտ հանրագիտարան (հայ.) — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 1.
- ↑ 3,0 3,1 Մուսաները չլռեցին։ Հայաստանի մշակույթի գործիչները 1941-1945 թթ. հայրենական մեծ պատերազմում, զոհված հայ արվեստագետներ։ Գիրք I. - Եր.: Խորհրդային գրող, 1989 թ., 392 էջ:
- ↑ Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005.
![]() | Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սարգիս Բաղդասարյան» հոդվածին։ |
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սարգիս Բաղդասարյան» հոդվածին։ |
|
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 2, էջ 253)։ ![]() |
- Սեպտեմբերի 5 ծնունդներ
- 1923 ծնունդներ
- Հունիսի 19 մահեր
- 2001 մահեր
- Երևան քաղաքում մահացածներ
- Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
- Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
- Պատվո շքանշանի ասպետներ (ԽՍՀՄ)
- «Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
- Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
- «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
- ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչներ
- ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Քանդակագործներ այբբենական կարգով
- Հայ քանդակագործներ
- Հայրենական մեծ պատերազմի հայ մասնակիցներ