Դորոթի Փարկեր
Դորոթի Փարկեր անգլ.՝ Dorothy Parker | |
---|---|
![]() | |
Ծննդյան անուն | անգլ.՝ Dorothy Rothschild |
Ծնվել է | օգոստոսի 22, 1893[1][2][3][…] |
Ծննդավայր | West End, Լոնդ Բրենչ, Մոնմաութ շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ[4] |
Վախճանվել է | հունիսի 7, 1967[5][2][3][…] (73 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5] |
Գերեզման | Վուդլոն |
Մասնագիտություն | սյունակագիր, բանաստեղծուհի, սցենարիստ, գրող, գրական քննադատ, լրագրող, երգերի հեղինակ և dialogue writer |
Լեզու | անգլերեն |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Կրթություն | Miss Dana's School for Young Ladies? |
Ժանրեր | պոեզիա և երգիծանք |
Անդամակցություն | Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և The Algonquin Round Table? |
Աշխատավայր | Վոգ, Vanity Fair, Life և The New Yorker |
Պարգևներ | |
Ամուսին | Ալան Քեմփբել |
Կայք | dorothyparker.com |
Դորոթի Փարկեր Վիքիքաղվածքում | |
![]() |
Դորոթի Փարկեր (անգլ.՝ Dorothy Parker, օգոստոսի 22, 1893[1][2][3][…], West End, Լոնդ Բրենչ, Մոնմաութ շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ[4] - հունիսի 7, 1967[5][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]), ծնյալ Ռոտշիլդ (Rothschild), 20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծուհի, արձակագիր, որ լայն ճանաչում ու համբավ է նվաճել հատկապես իր խայթող հումորի, սրամտությունների, 20-րդ դարի քաղաքային կյանքի արատների խորաթափանց արտացոլման շնորհիվ[6]։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծագումով հրեա Դորոթին դժվարին մանկություն է ունեցել, բայց չի կոտրվել, հաղթահարել է դժվարությունները, հասել հաջողությունների ու ճանաչման։ Աշխատակցել է համբավավոր ամսագրերի (Vogue, Vanity Fair, The New Yorker), դարձել գրողների փառաբանված մի խմբակի՝ Algonquin Round Table-ի հիմնադիր անդամ[7]։ Այդ խմբակի ցրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Հոլիվուդում, գրել կինոսցենարներ, որոնցից երկուսը առաջադրվել են ամերիկյան կինոակադեմիայի հեղինակավոր «Օսկար» մրցանակի։ Սակայն որոշ ժամանակ անց նրա անունը հայտնվել է Հոլիվուդի «սև ցուցակում». պատճառը Փարկերի ձախ հայացքներ ունենալը, հակապատերազմական շարժմանն ակտիվորեն մասնակցելն էր։
Գրողը տառապել է դեպրեսիայից[8], մի քանի անգամ փորձել է ինքնասպանությամբ վերջ տալ կյանքին։ Իր վերջին տարիներին կախվածություն ուներ ալկոհոլից։ Քննադատաբար էր վերաբերում իր տաղանդին ու ստեղծագործությանը, ցավում ու ափսոսում, որ սրամտողի համբավ է ձեռք բերել։ Այդուհանդերձ՝ նրա երկերը, փայլուն սրամտությունները բռնել են ժամանակի քննությունը և նրա մահից երկար տարիներ անց էլ պահանջարկ են վայելում գրասեր հասարակության շրջանում։ Փարկերի մի շարք ստեղծագործությունների հիման վրա կոմպոզիտոր Մարկուս Փաուսը օպերային երգերի շարք է գրել (Hate Songs)[9][10]:
Դորոթի Փարկերը մահացել է ինֆարկտից, 73 տարեկան հասակում (1967 թվականի հունիսի 7-ին)։ Իր դաստակերտը նա կտակել է Մարտին Լյութեր Քինգ Կրտսերին։ Վերջինիս մահից հետո գրողի հարազատները դաստակերտը նվիրել են Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիային (անգլերեն՝ National Association for the Advancement of Colored People, կամ կարճ՝ NAACP)[11]: Հանգուցյալ գրողի կտակարարը՝ Լիլիան Հելմանը համառորեն, սակայն անարդյունք պայքարել է այդ վճռի դեմ[12]։ Փարկերի կիզված մարմնի մոխիրները շուրջ 17 տարի պահվել են տարբեր վայրերում[13]։
Մեծարում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1988 թվականին NAACP-ն ստանձնել է Փարկերի աճյունի տնօրինումը և ամփոփել բալթիմորյան իր գրասենյակի բակում ի հիշատակ հանգուցյալ գրողի ստեղծած պարտեզում[14]։ Հուշատախտակին արձանագրված է.
![]() |
Աստ ամփոփված է աճյունը հումորիստ, գրող, քննադատ, մարդու և քաղաքացու իրավունքների պաշտպան Դորոթի Փարկերի (1893–1967)... Հիշատակի այս այգին նվիրված է նրա ազնվագույն հոգուն, որ նշանավորում էր մարդկայնությունը և սևամորթ ու հրեա մարդկանց հավերժական բարեկամությունը։ Ընծայված է Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ընկերակցության կողմից։ 1988 թ. հոկտեմբերի 28[15] | ![]() |
:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Dorothyparkerlandmark.jpg/220px-Dorothyparkerlandmark.jpg)
1992 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ Փարկերի 99-րդ տարելիցի օրը, ԱՄՆ-ի փոստային ծառայությունը թողարկել է նրա հիշատակին նվիրված դրոշմանիշ։ Algonquin Round Table-ը, Ալգոնքին հյուրանոցն ու գրական խմբակին առնչվող այլ կառույցներ ներառվել են Նյու Յորքի պատմական հուշարձանների ցանկում[16], մի քանի տարի անց էլ՝ 1996 թվականին հռչակվել ազգային գրական հուշարձան. հյուրանոցի պատին այդ առիթով փակցվել է համապատասխան բովանդակությամբ հուշատախտակ[17]։ Ջերսի Շոր քաղաքի այն տունը, որտեղ ծնվել է Փարկերը, նույնպես ստացել է ազգային գրական հուշարձանի կարգավիճակ (2005 թ.)[18][19]:
2014 թվականին Նյու Ջերսիի Փառքի սրահում հանդիսավորությամբ բացվել է Փարկերին նվիրված անկյունը։
Երկեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էսսեներ և ռեպորտաժներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Parker, Dorothy (1925 թ․ փետրվարի 28). «A certain lady». The New Yorker. 1 (2): 15–16.
{{cite journal}}
: Cite has empty unknown parameter:|1=
(օգնություն) - Constant Reader (1970)
- Fitzpatrick, Kevin (2014). Complete Broadway, 1918–1923. iUniverse. ISBN 978-1-4917-2267-1. (compilation of reviews, edited by Fitzpatrick; most of these reviews have never been reprinted)
Փոքրածավալ արձակ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ժողովածուներ
- 1930: Laments for the Living (ամփոփված է 13 պատմվածք)
- 1933: After Such Pleasures (ամփոփված է 11 պատմվածք)
- 1939: Here Lies: The Collected Stories of Dorothy Parker (նախորդ երկու ժողովածուներում ընդգրկված երկերի վերահրատարակություն՝ երեք նոր պատմվածքների հավելումով)
- 1942: Collected Stories
- 1944: The Portable Dorothy Parker (նախորդ ժողովածուներում ընդգրկված երկերի վերահրատարակություն՝ հինգ նոր պատմվածքների և բանաստեղծական ժողովածուներից քաղված ստեղծագործությունների հավելումով)
Պոեզիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ժողովածուներ
- 1926: Enough Rope
- 1928: Sunset Gun
- 1931: Death and Taxes
- 1936: Collected Poems: Not So Deep as a Well
- 1944: Collected Poetry
- 1996: Not Much Fun: The Lost Poems of Dorothy Parker (Մեծ Բրիտանիայում լույս է ընծայվել The Uncollected Dorothy Parker խորագրով)
- 2009: Not Much Fun: The Lost Poems of Dorothy Parker (2-րդ հրատարակություն՝ նոր բանաստեղծությունների հավելումով)
Թատերգություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1929: Close Harmony (Էլմեր Ռայսի հեղինակակցությամբ)
- 1953: Ladies of the Corridor (Առնո դ՛Ուսոյի հեղինակակցությամբ)
Սցենարներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1936: Suzy (Ալեն Քեմփբելի, Հորաս Ջեքսոնի և Լենոր Քոֆիի հեղինակակցությամբ)
- 1937: A Star is Born (Ուիլյամ Ուելմենի, Ռոբերտ Քարսոնի և Ալեն Քեմփբելի հեղինակակցությամբ)
- 1938: Sweethearts (Լորա Փերելմանի և Ալեն Քեմփբելի հեղինակակցությամբ)
- 1938: Trade Winds (Ֆրենկ Ադամսի և Ալեն Քեմփբելի հեղինակակցությամբ)
- 1941: Week-End for Three (Ալեն Քեմփբելի հեղինակակցությամբ)
- 1942: Saboteur (Փիթեր Վիրտելի և Ջոան Հարիսոնի հեղինակակցությամբ)
- 1947: Smash-Up, the Story of a Woman (Ֆրենկ Քավետի, Ջոն Հովարդ Լոուսոնիև Լայոնել Ուիգեմի հեղինակակցությամբ)
- 1949: The Fan (Վալտեր Ռաշի և Ռոս Էվանսի հեղինակակցությամբ)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
- ↑ 4,0 4,1 4,2 https://www.britannica.com/biography/Dorothy-Parker
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Паркер Дороти // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ «Արխիվացված պատճենը» (անգլերեն). biography.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
{{cite web}}
: More than one of|accessdate=
and|access-date=
specified (օգնություն) - ↑ Dorothy Parker, Civil Rights Activist, Poet, Journalist (1893–1967) (ang.). biography.com. [dostęp 2016-10-24]
- ↑ «Dorothy Parker» (լեհերեն). Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|oezjępublikowany=
ignored (օգնություն) - ↑ «Fanger teatrets toner på hvert sitt drømmende album». www.dagsavisen.no.
- ↑ «Urfremfører Paus-opera i Kilden». www.fvn.no.(չաշխատող հղում)
- ↑ Silverstein 59.
- ↑ Meade 413.
- ↑ Meade 412.
- ↑ Wilson, Scott. Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons, 3d ed.: 2 (Kindle Location 36205). McFarland & Company, Inc., Publishers. Kindle Edition.
- ↑ Hitchens, Christopher (2000). Unacknowledged Legislation: Writers in the Public Sphere. New York: Verso. էջ 293. ISBN 1-85984-786-2.
- ↑ Heller Anderson, Susan (1987 թ․ սեպտեմբերի 20). «City Makes It Official: Algonquin is Landmark». The New York Times. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
- ↑ Friends of Libraries USA. «1996 dedications». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մայիսի 6-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.
- ↑ Hann, Christopher (2008 թ․ փետրվարի 7). «The Write Stuff». New Jersey Monthly.
- ↑ «Plaque Unveiled at Parker Teenage Home». Dorothyparker.com.
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Randall Calhoun, Dorothy Parker: A Bio-Bibliography. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1993. 0-313-26507-0
- Kevin C. Fitzpatrick, A Journey into Dorothy Parker's New York. Berkeley, CA: Roaring Forties Press, 2005. 0-9766706-0-7
- John Keats (writer)|John Keats, You Might As Well Live: The Life and Times of Dorothy Parker. New York: Simon & Schuster, 1970.
- Marion Meade, Dorothy Parker: What Fresh Hell is This?. New York: Villard, 1988.
- S. J. Perelman, "Dorothy Parker". In The Last Laugh. New York: Simon & Schuster, 1981.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Wikiquote-logo-hy.svg/49px-Wikiquote-logo-hy.svg.png)
- Dorothy Parker Society Արխիվացված 2020-08-17 Wayback Machine
- Algonquin Round Table
- Dorothy Parker on Poeticous
- Selected Poems by Dorothy Parker
- Parker's resting place
- Emdashes coverage Արխիվացված 2020-04-13 Wayback Machine of Dorothy Parker
- Dorothy Parker photo gallery; GettyImages
- Jonathan Goldman (2020 թ․ փետրվարի 6). «When Dorothy Parker Got Fired from Vanity Fair». The Public Domain Review.
- Marion Capron (Summer 1956). «Dorothy Parker, The Art of Fiction No. 13». The Paris Review.
- Dorothy Parkerի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
- Minstrels Archive section on Parker's works
![]() | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դորոթի Փարկեր» հոդվածին։ |
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դորոթի Փարկեր» հոդվածին։ |
|
- Օգոստոսի 22 ծնունդներ
- 1893 ծնունդներ
- Նյու Ջերսիում ծնվածներ
- Հունիսի 7 մահեր
- 1967 մահեր
- Նյու Յորք քաղաքում մահացածներ
- Նյու Յորք նահանգում թաղվածներ
- Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Գրողներ այբբենական կարգով
- 20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ
- 20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
- 20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
- 20-րդ դարի բանաստեղծներ
- 20-րդ դարի գրողներ
- Ամերիկացի արձակագիրներ
- Ամերիկացի բանաստեղծներ
- Ամերիկացի գրողներ
- Ամերիկացի լրագրողներ
- Ամերիկացի կոմպոզիտորներ
- Ամերիկացի սյունակագիրներ
- Ամերիկացի սցենարիստներ
- Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
- Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ