Ամրության սահման
Ամրության սահման, մեխանիկական լարման արժեք, որից հետո տեղի է ունենում նյութի քայքայում։ Տվյալ նյութից կառուցված մարմնի մեխանիկական լարում, որից բարձր արժեքի դեպքում մարմինը քայքայվում է։ Ամրության սահմանները լինում են ստատիկական և դինամիկական, ինչպես նաև սեղմման և ձգման։
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Al_tensile_test.jpg/220px-Al_tensile_test.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Tensile_testing_on_a_coir_composite.jpg/220px-Tensile_testing_on_a_coir_composite.jpg)
Ամրության սահմանի արժեք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Stress_v_strain_Aluminum_2.png/220px-Stress_v_strain_Aluminum_2.png)
Ստատիկական ամրության սահման
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ստատիկ ամրության սահմանը, որը հաճախ հաճախ կոչվում է ուղղակի ամրության սահման, անընդհատ մեխանիկակական լարման շեմային արժեքն է, որը գերազանցելու դեպքում մեխանիկական լարումը քայքայում է տվյալ նյութից կազմված մարմինը։ Համաձայն ԳՕՍՏ 1497-84 -ի «Ձգման փորձարկման մեթոդներ», ավելի ճիշտ ժամանակավոր դիմադրություն է քայքայման նկատմամբ, որը համապատասխանում է քայքայումից առաջ գործադրված վերջին ճիգին։ Տերմինը գալիս է այն մտքից, որ նյութն անորոշ ժամանակով կարող է դիմանալ ցանկացած ստատիկ բեռի, եթե այն ստեղծում է ամրության սահմանից փոքր լարման ուժ։ Ժամանակավոր դիմադրության (նույնիսկ գերազանցելով այն իրական կամ քվազիստատիկ թեստերում) ընթացքում կամ անմիջապես հետո նյութը փլուզվում է (թեստային նմուշը մանրացված կլինի մի քանի մասի, հավանական է, որ գրեթե անմիջապես, այսինքն, ոչ ավել քան 10 վրկ)։
Դինամիկական ամրության սահման
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դինամիկ ամրության սահմանը փոփոխական մեխանիկական լարման ազդեցությունն է (օրինակ հարվածի ժամանակ), որը գերազանցելու դեպքում տվյալ նյութից մարմինը քայքայվում է։ Մարմնի վրա դինամիկ ազդեցության ժամանակ այն քայքայվում է անմիջապես ազդեցությունից հետո։ Այդ իրավիճակներում տվյալ բնութագիրը կոչվում է պայմանական-ակնթարթային կամ փխրուն-կարճաժամկետ ամրության սահման։
Սեղմման ամրության սահման
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սեղմման ամրության սահման է համարվում այն մեխանիկական լարման սահմանային արժեքը (ստատիկականի դեպքում հաստատաուն, դինամիկականի դեպքում փոփոխական), որի բավականին կարճաժամկետ ազդեցության դեպքում մարմինը սեղմվում է կամ դեֆորմացվում։ Տարբեր նյութերի դեպքում դրա արժեքը տարբեր է։
Ձգման ամրության սահման
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ձգման ամրության սահման է համարվում այն մեխանիկական լարման սահմանային արժեքը (ստատիկականի դեպքում հաստատաուն, դինամիկականի դեպքում փոփոխական), որի բավականին կարճաժամկետ ազդեցության դեպքում մարմինը ձգվում է կամ պատռվում։ Տարբեր նյութերի դեպքում դրա արժեքը նույնպես տարբեր է։
Որոշ նյութերի ամրության հետ կապված առանձնահատկություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պինդ մարմինների ամրությունը պայմանավորված է մարմնի ատոմների փոխազդեցությամբ։ Նրանց միջև հեռավորության մեծացման դեպքում նրանց միջև առաջանում են ուժեղ ձգողության ուժեր, ընդ որում, կրիտիկական հեռավորության վրա այդ ուժն ամենամեծն է։ Այդ ուժին համապատասխանող լարումը կոչվում է տեսական ձգման ամրություն և կազմում է σտեսկ ≈ 0,1E, որտեղ E —Յունգի մոդուլն է։ Գործնականում դիտվում է մարմինների քայքայում ավելի փոքր արժեքի դեպում, ինչը պայմանավորված է մարմինների անհամասեռությամբ։
Որոշ ձգման ամրության -ի արժեքներ ՄՊա-ներով (1 кгс/мм² = 100 кгс/см² ≈ 10 МН/м² = 10 МПа) (1 МПа = 1 Н/мм² ≈ 10 кгс/см²)[1]:
Նյութեր | , ՄՊա | |
---|---|---|
Բոր | 5700 | 0,083 |
Գրաֆիտ (թելանման բյուրեղ) | 2401 | 0,024 |
Շափյուղա(թելանման բյուրեղ) | 1500 | 0,028 |
Երկաթ (թելանման բյուրեղ) | 1300 | 0,044 |
Ձգված մետաղալար (բարձրաածխածնային պողպատից) | 420 | 0,02 |
Ձգված մետաղալար (վոլֆրամից) | 380 | 0,009 |
Ապակե մանրաթել | 360 | 0,035 |
Փափուկ պողպոտ | 60 | 0,003 |
Նեյլոն | 50 | 0,0025 |
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Диапазон пределов прочности для стали составляет 500—3000 МПа (Б. Н. Арзамасов, В. А. Брострем, Н. А. Буше и др. Конструкционные материалы. Справочник. — М.: Машиностроение, 1990. — 688 с.).