Sílex
![]() | Este artigo precisa de máis fontes ou referencias que aparezan nunha publicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axude mellorando este artigo. |
- Para a editorial madrileña véxase: Sílex Ediciones.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Feuerstein-bruch.jpg/250px-Feuerstein-bruch.jpg)
O sílex[1][2] (SiO2), chamado tamén pedernal, é unha variedade criptocristalina (agregados de cristais só observábeis ao microscopio electrónico) do cuarzo que se presenta xeralmente en masas compactas, de cores variadas (cincenta, negra, amarela e outras), de gran dureza (7 na escala de Mohs) e fractura concoide, polo que foi moi usado nas culturas primitivas para a fabricación de ferramentas e trebellos.[3]
Xacementos
[editar | editar a fonte]Moi abundante, aparece en forma de nódulos ou masas en formacións de xeso ou rochas calcarias, e en certos solos arxilosos, xeralmente debidos a alteracións da creta.
Xénese
[editar | editar a fonte]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Inclusions-de-silex-dans-sol-calcaire-2.jpg/200px-Inclusions-de-silex-dans-sol-calcaire-2.jpg)
A formación do sílex é un fenómeno complexo. Admítese xeralmente que esta rocha se forma a partir de auga de mar ou dos lagos saturada en sílice.
Este fenómeno pode producirse:
- en clima tropical, en épocas nas que os solos vermellos sufriron unha alteración física e química (meteorización) intensa;
- por descomposición de exoesqueletos silícicos de organismos mariños tales coma as diatomeas ou certas esponxas;
- por achegas masivas de sílice pola sedimentación oceánica de cinzas volcánicas no curso de episodios eruptivos violentos.
A sílice precipita entón no leito dos océanos, en forma de aglomerados que forman nódulos, ou enchendo cavidades deixadas na creta (ou outras formas de calcarias) e cristaliza en nódulos.
Semella que algúns obxectos ou organismos puideran contribuír a iniciar a cristalización de certos sílex. Encontráronse, por exemplo, fósiles de esponxas ou de ourizos de mar no núcleo de certos sílex.
Nesta hipótese, o nódulo formaríase —no curso dunha reacción autocatalítica lenta— na epixenesia das calcarias do contorno, é dicir, que as moléculas de carbonato de calcio foron substituídas unha a unha por moléculas de sílice, sen cambiar a estrutura orixinal da rocha; así o sílex crecería a expensas da calcaria. O fenómeno de formación dun nódulo de sílex detense cando os depósitos de calcaria o envolven e o privan da chegada do sílice disolvido na auga.
Usos e aplicacións
[editar | editar a fonte]O sílex foi utilizado ao longo da prehistoria e da protohistoria para a fabricación de utensilios, (coitelos) e de armas (puntas de frecha e de lanza) debido á súa gran dureza e ao corte incisivo das súas arestas, dada á súa propiedade de fracturarse segundo leis constantes e controlábeis, formando arestas cortantes (fractura concoide).
-
Sílex amarelo procedente de Itaboraí, Río de Xaneiro, Brasil.
-
Biface paleolítico de sílex.
-
Machado neolítico de sílex.
-
Igrexa de Sain Thomas, en Somerset, Inglaterra, construída con sílex.
A percusión dun anaco de sílex é tamén unha das técnicas de produción de fogo: golpeando contra unha rocha rica en ferro ou contra un anaco de aceiro, o sílex produce faíscas susceptíbeis de seren fixadas por certos materiais. Desde o século VIII até o XIX, o sílex utilizouse coma percusor nos mosquetes e fusís.
Esta aplicación continúa até os nosos días, sendo común que se utilice para producir a chispa nos chisqueiros.
Tamén foi moi utilizado na construción, e aínda o é, en Inglaterra e en varias rexións de Francia.
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para sílex.
- ↑ "sílex". TERGAL. Arquivado dende o orixinal o 09/05/2018. Consultado o 09/05/2018.
- ↑ Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales. "Glosario de geología".
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]![]() |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Sílex ![]() |