Cristóbal Halffter
Biografía | |
---|---|
Nacemento | (es) Cristóbal Halffter Jiménez-Encina ![]() 24 de marzo de 1930 ![]() Madrid, España ![]() |
Morte | 23 de maio de 2021 ![]() Vilafranca, España ![]() |
Datos persoais | |
País de nacionalidade | España ![]() |
Educación | Real Conservatorio Superior de Música de Madrid (1947–1951) ![]() |
Actividade | |
Ocupación | director de orquestra , compositor , profesor universitario ![]() |
Empregador | Real Conservatorio Superior de Música de Madrid ![]() |
Membro de | |
Xénero artístico | Ópera ![]() |
Profesores | Conrado del Campo (en) ![]() ![]() |
Alumnos | Manuel Balboa Rodríguez ![]() |
Lingua | Lingua castelá, lingua inglesa e lingua alemá ![]() |
Familia | |
Familia | Halffter family (en) ![]() ![]() |
Premios | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Cristóbal Halffter Jiménez-Encina, nado en Madrid o 24 de marzo de 1930 e finado o 23 de maio de 2021 en Vilafranca[1], foi un compositor e director de orquestra español. Sobriño dos tamén compositores Rodolfo e Ernesto Halffter. É adscrito á denominada Xeración do 51, un grupo de compositores que introduciu as novas correntes musicais en España.[2][3]
Traxectoria
[editar | editar a fonte]Primeiros anos e formación
[editar | editar a fonte]Cristóbal Halffter naceu en Madrid o 24 de marzo de 1930 no seo dunha familia de músicos. Amais dos seus tíos Rodolfo e Ernesto, a súa nai era concertista de piano que o iniciou na música, aínda que morreu cando el contaba con tan só once anos, posteriormente lembraba que para el "a música converteuse nun xeito de seguir con ela".[3][4] En 1936 a súa familia trasladouse a Velbert (Alemaña) para escapar da guerra civil española, onde realizou os seus estudos elementais.[5][6] Tres anos despois, en 1939, regresou ao seu Madrid natal.[6] Con todo, foron seus tíos Rodolfo e Ernesto os que fixeron ver a seu pai que era posible vivir da música, axudando a que seu pai non puxera ningún inconveniente na decisión de Cristóbal, quen logo bromearía sobre o tema:[3]
“ | Foi algo moi de agradecer, porque nunha familia 'normal' española se un neno dicía que quería ser compositor, antes de nada o levaban ao psiquiatra para estudialo...”. | ” |
Na capital española estudou bacharelato no Colexio Alemán e comezou os seus estudos musicais por libre. En 1947 ingresou no Real Conservatorio, onde estudou harmonía, contrapunto e composición con Conrado del Campo e graduouse en 1951 recibindo o premio extraordinario de Composición coa súa obra para orquestra Scherzo, e fóra do Conservatorio, Halffter recibiu clases de Alexandre Tansman e André Jolivet[4][6] O mesmo ano da súa graduación comeza a traballar en Radio Nacional de España[6] Con todo, o seu primeiro grande éxito chegou en 1952 da man da súa obra Antífona pascual.[7]
En 1954 recibiu unha bolsa de estudos e trasladouse co seu tío Ernesto a París, onde entrou en contacto con Albert Blancafort.[4] Logo dun ano na capital francesa foi nomeado director da Orquestra Falla, posto que ocupou ata o ano 1963.[6] En 1957, residiu en Roma e Milán grazas a outra bolsa. En Italia coñeceu a Luigi Dallapiccola e ao seu discípulo Luciano Berio, amais de Bruno Maderna.[4]
En 1961 representou ao Estado español coa súa obra Formantes no Festival de Londres da Sociedade lntenacional de Música Contemporánea, amais de ser invitado pola UNESCO ao Primeiro Congreso de Encontros de Cultura Leste-Oeste celebrado en Toquio (Xapón). Ese mesmo ano gañou a Cátedra de Composición e Formas Musicais no Conservatorio de Madrid, do que pasou a ser o seu director en 1964. Porén, dous anos despois de asumir a dirección do Conservatorio abandonou o cargo e solicitou a excedencia da súa cátedrapara adicarse á composición e á dirección, coincidindo coa invitación do Departamento de Estado dos Estados Unidos de América para visitar o país e ofrecer conferencias nos seus centros de estudos máis importantes.[4][8]
Éxito internacional
[editar | editar a fonte]A partir de 1966 con Líneas y puntos para 20 instrumentos de viento y dispositivo electroacústico, Anillos para orquesta e a súa Cantata Symposium, a súa obra adquiriu progresivamente reconñecemento internacional, recibindo o encargo da cantata sobre texto de Norman Corwin[nota 1] Yes, speak out, yes por parte da Organización das Nacións Unidas en 1968, en honor aos Dereitos Humanos, e que sería estreada en 1969 pola Orquestra Nacional de España con el mesmo como director.[10][11] Con estas palabras dirixíase o aquella Secretario Xeral das Nacións Unidas U Thant:[9]
“ | É grato para min coñecer que aceptou a miña invitación para realizar unha obra, sobre o tema dos dereitos humanos, neste mesmo ano. Confío plenamente en que vostede e en Mr. Corwin lograrán unha obra memorable e apropiada para coroar estes vinte anos de loita pola dignidade humana e a liberdade, que se cumprirán o vindeiro 10 de decembro. Acepte as miñas grazas e os meus mellores desexos. | ” |
— U Thant (8 de marzo de 1968) |
Esta cantata converteuse nunha obra decisiva na traxectoria do compositor debido á súa transcendencia, ao ter unha ampla cobertura por parte da radio, a televisión e a prensa escrita.[9]
En 1967 trasladouse aos Estados Unidos cunha bolsa de estudos para estudar na Ford Foundation, e logo a Berlín na DAA.[6] Na capital alemá reelaborou os seus 3 Brechtlieder, convertidos en 4 Brechtlieder para soprano e orquestra.[12]
A principios dos anos 1970 desenvolveu unha intensa actividade pedagóxica, asumindo a dirección do curso de composición no Festival de Granada en 1970, así como a dirección da Cátedra de Música da Universidade de Navarra. Nestes anos foron habituais as súas colaboracións co Conservatorio de Madrid e coa Escola de Canto. Con todo, pasado este tempo a composición e a dirección pasaron a ser a súa ocupación case exclusiva. Se ben durante toda a súa vida desenvolveu unha importante actividade como director, esta intensificouse a partir da década dos setenta, destacando especialmente na dirección de música contemporánea, o que lle proporcionou unha estabilidade económica que lle permitiu adicarse case en exclusiva á composición.[13]
O 23 de febreiro de 2000, aos 70 anos, Cristóbal Halffter estreou no Teatro Real de Madrid a súa primeira ópera, Don Quijote, que quedou esquecida ata que a Opernhaus de Kiel recuperouna en 2004.[14]
Cristóbal Halffter reside no castelo de Vilafranca do Bierzo, propiedade da familia da súa muller, a pianista María Manuela Caro y Carvajal, dende a súa construción a principios do século XVI.[3]
Obra
[editar | editar a fonte]- Artigo principal: Lista de composicións de Cristóbal Halffter.
A vinculación de Cristóbal Halffter ao humanismo, e o compromiso social e ético coa sociedade actual está sempre presente na súa obra, que salienta polo seu carácter interdisciplinar.[3] Nas súas obras reflíctese un profundo compromiso cona problemática humana e social do mundo contemporáneo.[8]
A música de Cristóbal Halffter combina o espírito da música española coas vangardas musicais.[15] A obra de Halffter adoptou progresivamente un carácter máis persoal, se ben o compositor asimilou diversas correntes da música de vangarda como a atonalidade, o dodecafonismo, o serialismo, a música concreta, e a música electrónica, así como a utilización de formas clásicas.[11][16]
Nos anos 1960 Halffter experimentou coa música electrónica, porén abandonouna pola imposibilidade de comunicación ao excluír a presenza humana nun momento no que o problema da comunicación convertérase nun elemento central para o compositor, el mesmo explicábao:[12]
“ | para min ten a electrónica un defecto conxénito, na súa mesma falta de comunicación nada no momento en que desaparece a posibilidade de «refacer» a obra cada vez que se interpreta ante o público. | ” |
— Cristóbal Halffter |
Con todo, o compositor aproveitou todas as posibilidades, dinámicas, tímbricas, rítmicas e estritamente formais que se derivan dela, como o propio compositor recoñeceu.[12]
A maior parte da súa obra está editada pola editorial austríaca Universal Edition, coa que entrou en contacto en 1960.[8]
Director de orquestra e educador
[editar | editar a fonte]Dende o seu debut en 1952, a dirección orquestral, especialmente a dirección de obras contemporáneas, converteuse nunha faceta impotante na vida de Halffter, especialmente dende 1969, cando a súa actividade neste eido intensificouse. Halffter ten dirixido a algunhas das máis importantes orquestras europeas e americanas, entre as que compre sinalar: Berliner Philharmoniker, SWR Sinfonieorchester Baden-Baden und Freiburg, Tonhalle Orchester Zürich, Orchestre national de France, Orquestra Nacional de España, London Symphony Orchestra, Orchestre de la Suisse Romande, ou a do Festival de Lucerna.[8]
Amais do seu labor como compositor e director, Cristóbal Halffter ten desenvolvido unha intensa actividade pedagóxica, salientando entre os seus alumnos Jean-Luc Darbellay,[17] David Philip Hefti[18] ou Javier Jacinto[19] entre outros.
Halffter ocupou as cátedras de composición do Real Conservatorio de Música de Madrid (1962-1966) e o de Berna, así como a cátedra de composición dos Cursos de Música Contemporánea de Darmstadt (Alemaña).[8]
Halffter é un férreo defensor da necesidade de incluír unha materia para formar a "sensibilidade oír” no sistema educativo, así como da idea de que o futuro de Europa pasa piola cultura e non sola economía, mostrándose mi crítico coa sociedade consumista actual.[3]
Premios e recoñecementos
[editar | editar a fonte]Cristóbal Halffter é académico da Academia Europea das Ciencias, as Artes e as Letras de París, tendo recibido outros numerosos galardóns, tanto a nivel nacional como internacional.[8] É considerado o compositor español que acadou maior éxito internacional, tendo sido recoñecido pola International Society for Contemporary Music, a UNESCO, entre outras.[5][15]
- En 1953 recibiu o Premio Nacional de Música polo seu Concerto para piano.[4]
- En 1956 galardoado pola UNESCO.[15]
- En 1976 foi galardoado co Prix d’Italia della RAI.[6]
- En 1981 foille concedida a Medalla de Ouro das Belas Artes polo rei Xoán Carlos I de España.[6][8]
- En 1983 foi elixido membro da Real Academia de Belas Artes de San Fernando de Madrid.[6][8]
- En 1983 recibiu a Medalla de Ouro da Cruz Vermella Internacional.[6][8]
- En 1985 foi nomeado doutor honoris causa da Universidade de León.[6]
- En 1985 foi nomeado membro da Akademie der Künste de Berlín.[20]
- En 1986 recibiu o Premio de Castela e León das Artes.[3]
- En 1988 o Goethe Institut entregoulle a súa Medalla de Ouro polo seu labor cultural na República Federal Alemá.[3][8]
- Recibiu o Premio Nacional de Música en 1989 na categoría de "Composición" xunto co director de orquestra catalán Antoni Ros-Marbà.[21]
- En 1989 foi nomeado membro da Real Academia de Música de Suecia.[3]
- En 1994 recibiu o Montaigne-Award da Hamburger Stiftung F.V.S..[6][8]
- En 1994 gañou o European Prize for Composition en Karlsruhe (Alemaña).[6]
- En 1994 foi galardoado co Premio de Música de la Fundación Guerrero en España.[6][11]
- En 1994 o Principado de Mónaco nomeouno Commandeur da Orde a Mérito Cultural.[8]
- A fundación Fordergemeinschaft dar Europeischen Wirtachaft outórgalle o premio ao Compositor Europeo do Ano en 1994.[8]
- En 1997 recibiu o Premio de Cultura da Comunidade de Madrid.[11]
- En 1998 foi nomeado doutor honoris causa da Universidade Complutense Madrid.[6]
- Recibiu o Premio Fronteras del Conocimiento en 2009.[3]
- O 29 de xuño de 2014 recibiu o Kieler Kulturpreis 2014.[6]
- En xaneiro de 2016 recibiu a Gran Cruz da Orde Civil de Alfonso X El Sabio.[22]
En 1977, a súa preocupación política e social levouno a presentarse como senador independente por León, mais non conseguiu ser elixido.[8]
Residente no Bierzo, o Conservatorio Profesional de Música de Ponferrada leva o seu nome.[23]
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ Foi o propio Corwin quen aconsellou a U Thant o encargo da obra a Cristóbal Halffter logo de escoitar a estrea de Symposium en Madrid, quedando abraiado coa obra de decidindo que a obra musical que festexase os Dereitos Humanos seguise aquela liña expresiva.[9]
- Referencias
- ↑ EFE (23 de maio de 2021). "Falece o compositor e director de orquestra Cristóbal Halffter aos 91 anos". Faro de Vigo. Consultado o 24 de maio de 2021.
- ↑ "CONTEMPORARY MUSIC 2ND EDITION (2009). CRISTÓBAL HALFFTER" (en inglés). Fundación BBVA. Arquivado dende o orixinal o 15 de febreiro de 2016. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 "El maestro libre". El Norte de Castilla (en castelán). 1 de decmbro de 2013. Consultado o 19 de febreiro de 2016.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 "Cristóbal Halffter" (en inglés). biografiasyvidas.com. Consultado o 31 de decembro de 2015.
- ↑ 5,0 5,1 "La libertad imaginada de Cristóbal Halffter". Imprescindibles (en castelán). Radio Televisión Española. Consultado o 31 de decembro de 2015.
- ↑ 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 "Cristóbal Halffter. Biography" (en inglés). Universal Edition. Arquivado dende o orixinal o 04 de febreiro de 2016. Consultado o 31 de decembro de 2015.
- ↑ "Cristobal Halffter" (en inglés). BuscaBiografías.com. Consultado o 31 de decembro de 2015.
- ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 "Biografía. Cristóbal Halffter. Cronología" (en castelán). Instituto Cervantes. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 (Casares Rodicio 1980, p. 130)
- ↑ "Cristobal Halffter (1930/03/24 - Unknown)" (en castelán). buscabiografias.com. Consultado o 7 de febreiro de 2016.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 "Cristóbal Halffter" (en castelán). españaescultura.es. Arquivado dende o orixinal o 19 de marzo de 2017. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 (Casares Rodicio 1980, p. 124)
- ↑ (Casares Rodicio 1980, pp. 142-143)
- ↑ "C. Halffter estrenará su ópera «Schachnovelle» el 18 de mayo en Kiel" (en castelán). Opera World. 23 de febreiro de 2013. Consultado o 7 de febreiro de 2015.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 "CRISTOBAL HALFFTER (b 1930 )" (en inglés). Naxos Records. Consultado o 7 de febreiro de 2016.
- ↑ "Cristóbal Halffter: "La crisis económica que estamos viviendo se fundamenta en una crisis moral y ética"". El Norte de Castilla (en castelán). 1 de decembro de 2013. Consultado o 21 de febreiro de 2016.
- ↑ "Biography" (en inglés). jean-luc-darbellay.ch. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
- ↑ "David Philip Hefti" (en alemán). Edition Peters. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
- ↑ "Biografía" (en castelán). javierjacinto.com. Arquivado dende o orixinal o 15 de febreiro de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
- ↑ "Cristóbal Halffter" (en alemán). Berlín: Akademie der Künste. Consultado o 15 de febreiro de 2016.
- ↑ "Premio Nacional de Música" (en castelán). Ministerio de Educación, Cultura e Deporte. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
- ↑ "Rajoy preside la entrega de las condecoraciones de la Orden Civil de Alfonso X El Sabio" (en castelán). Ministerio de Educación, Cultura e Deporte. 21 de xaneiro de 2016. Consultado o 15 de febreiro de 2016.
- ↑ "Conservatorio de Música "CRISTÓBAL HALFFTER"" (en castelán). Xunta de Castela e León. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 21 de febreiro de 2016.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Armendáriz, David (2001). Una conversación con Cristóbal Halffter (en castelán). Universidad de Navarra. p. 69. ISSN 1137-2176.
- Boulez, Pierre; Häusler, Josef; Halffter, Cristóbal (1985). Uber Répons: ein Interview mit Josef Häusler; Cristóbal Halffter: Variationen über das Echo eines Schreis: eine Analyse (en alemán). Kassel: Bärenreiter. ISBN 3-7618-0761-9.
- Casares Rodicio, Emilio. Cristóbal Halffter (en castelán). Xixón: Universidade de Oviedo. p. 235. ISBN 84-7468-039-5.
- Halffter, Cristóbal; Parada, Luis Ignacio (2004). El placer de la música (en castelán). Editorial Síntesis. p. 204. ISBN 8497562038.
Ligazóns externas
[editar | editar a fonte]- Biografía e obras de Cristóbal Halffter no sitio web de Universal Edition (en inglés)
- Sitio web do Conservatorio de Música "Cristóbal Halffter"Arquivado 21 de xaneiro de 2016 en Wayback Machine. (en castelán)
- Cristóbal Halffter en musicalics.com
- Noticias sobre Cristóbal Halffter en El País (en castelán)
Tiento del primer tono y Batalla Imperial de Cristóbal Halffter (en YouTube)
"Creadores de hoy - Cristóbal Halffter", documental de entrevista con Cristóbal Halffter en RTVE.es